царо́ ў , ‑ова.
Які належыць цару, знаходзіцца пры цару. Царовы слугі. Царова адзенне. □ [Дзед:] — Не пусцяць ва універсітэт — у Оксфард адвязу. Загорскі, бачыце, патэнцыяльны цароў злачынец... Караткевіч . Муляры каля дарогі Дабудоўваюць астрогі, І сілком царовы каты Цягнуць кожнага за краты. Грахоўскі .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Serpentí ne f
1) хва́ лістая лі́ нія
2) зві́ лістая (го́ рная) даро́ га; вы́ гін даро́ гі
3) тэх. о́ т, шаг шру́ бы
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Á nbahnungf
1) пракла́ дванне (шляху, дарогі ); падрыхто́ ўка, пача́ так
2) браць пача́ так (сувязей, адносін ), пачына́ ць (адносіны, сувязі )
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
збі́ цца ¹, саб’ю́ ся, саб’е́ шся, саб’е́ цца; саб’ёмся, саб’яце́ ся, саб’ю́ цца; збіўся, збілася; збі́ ся; зак.
1. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Ссунуцца з патрэбнага месца.
Шапка збілася набок.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Стаптацца, скрывіцца.
Абцасы збіліся.
3. з чаго і без дап. Адхіліцца ад правільнага шляху, ад правільнага ходу думкі; памыліцца.
З. з дарогі .
З. ў паказаннях (дапусціць супярэчнасць). З. пры лічэнні.
◊
Збіцца з ног (разм. ) — вельмі стаміцца ад беганіны, клопатаў.
|| незак. збіва́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
палаві́ на , -ы, мн. і́ н, ж.
1. Адна з дзвюх роўных частак, якія разам складаюць цэлае.
П. памідора.
П. справы.
П. зімы прайшла.
Першая п. гульні (у спорце).
2. Сярэдзіна якой-н. адлегласці, прамежку часу.
Праехаць палавіну дарогі .
П. восьмай вечара.
3. Асобная частка жылога памяшкання (уст. ).
Парадная п. дома.
4. Пражонку (разм. , жарт. ).
Мая п. ў ад’ездзе.
|| памянш. палаві́ нка , -і, Д М мн. ж. знач. ).
|| прым. палаві́ нны , -ая, -ае (да 1 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
збі́ цца сов. в разн. знач. и́ ться; (о шерсти — ещё ) сваля́ ться;
павя́ зка збі́ лася — повя́ зка сби́ лась;
абца́ сы збі́ ліся — каблуки́ сби́ лись;
з. з даро́ гі — сби́ ться с доро́ ги;
з. пры падлі́ ку — сби́ ться при подсчёте;
во́ ўна збі́ лася ў ля́ мец — шерсть сби́ лась (сваля́ лась) в во́ йлок;
аве́ чкі збі́ ліся ў ку́ чу — о́ вцы сби́ лись в ку́ чу;
ма́ сла збі́ лася — ма́ сло сби́ лось;
◊ з. з пра́ вільнай даро́ гі и́ ться с пра́ вильного пути́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
by the way
а) на краі́ даро́ гі ; на або́ чыне
We stopped by the way to eat — Мы спыні́ ліся па даро́ зе, каб пад’е́ сьці
б) дарэ́ чы; між і́ ншым
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
пад'ём Участак дарогі , якая падымаецца ўверх па схіле гары (Слаўг. ).
Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)
укрыжава́ нне Месца, дзе перакрыжоўваюцца дарогі , вуліцы (Зах. Бел. Др.-Падб. ).
Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)
адтапта́ ць , ‑тапчу, ‑топчаш, ‑топча; зак. , што .
1. Наступаючы на што‑н., пашкодзіць. Гэтак скачуць — хто патроху, хто памногу. Нейкі конік адтаптаў чмялісе ногу. Багдановіч .
2. Разм. Моцна натрудзіць, натаміць хадою ногі. [Маці:] — Бачыш, мая дачушка! Ты адтаптала ногі, Ты абхадзіла дарогі . Глебка .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)