ДЭТЭ́КТАРЫ Я́ДЗЕРНЫХ ВЫПРАМЯНЕ́ННЯЎ,
прылады для рэгістрацыі элементарных часціц, рэнтгенаўскага і гама-выпрамянення і інш. Бываюць электронныя і трэкавыя. Выкарыстоўваюцца ў апаратуры для дэфектаскапіі, мед. дыягностыкі, структурных даследаванняў, спектральнага аналізу, мікраскапіі і інш. Канструктыўнае выкананне Д.я.в. і іх параметры вызначаюцца прызначэннем і асаблівасцямі гэтай апаратуры.
Прынцып дзеяння Д.я.в. заснаваны на іанізацыі або ўзбуджэнні зараджанымі часціцамі атамаў рабочага рэчыва дэтэктара; у выпадку рэгістрацыі нейтральных часціц (напр., гамаквантаў, нейтронаў) іанізацыя і ўзбуджэнне адбываюцца за кошт другасных зараджаных часціц. Электронныя Д.я.в. выпрацоўваюць эл. імпульс, калі ў іх аб’ём трапляе часціца ці квант выпрамянення; эл. сігналы звычайна невялікія і патрабуюць узмацнення (гл. Ядзерная электроніка). Да іх адносяць Гейгераўскі лічыльнік, іанізацыйную камеру, крышталічны лічыльнік, сцынтыляцыйны лічыльнік, паўправадніковы дэтэктар і інш. Трэкавыя Д.я.в. дазваляюць узнавіць траекторыю руху часціцы; да іх адносяць Вільсана камеру, іскравую камеру, тэлескоп лічыльнікаў, ядзерныя фатаграфічныя эмульсіі і інш.
А.В.Берастаў.
т. 6, с. 361
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
МІКІТЭ́НКА (Іван Кандратавіч) (6.9.1897, с. Роўнае Кіраваградскай вобл., Украіна — 4.10.1937),
украінскі пісьменнік. Скончыў Харкаўскі мед. ін-т (1927). Рэпрэсіраваны. Рэабілітаваны пасмяротна. Дэбютаваў вершамі ў 1922. Аўтар зб-каў апавяданняў «На сонечных гонях» (1926), аповесцей «Браты» (1927), «Вуркаганы» (1928), незакончанага рамана «Ранак» (1933). Драм. творы прасякнуты гуманізмам, вызначаюцца спалучэннем лірыкі, патэтыкі і сатыры: п’есы «Дыктатура» (1930, паст. БДТ-3 1930), «Справа гонару» (1931), «Бастылія божай маці» (1934), лірычная камедыя «Дзяўчаты нашай краіны» (1933, паст. БДТ-3 1934), сатыр. камедыя «Сола на флейце» (1935), «Калі ўзыходзіла сонца» (1937, апубл. 1962) і інш. Літ. крытык, публіцыст (кнігі «Галубы міру», 1929; «Трынаццатая вясна», 1930). На бел. мову асобныя творы М. пераклалі В.Каваль, В.Сташэўскі.
Тв.:
Твори. Т. 1—4. Київ. 1982—83;
Бел. пер. — Вуркаганы. Мн., 1932;
Рус. пер. — Светите, звезды!: (Сб. пьес). М., 1971.
В.А.Чабаненка.
т. 10, с. 356
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
обвола́кивание
1. абклада́нне, -ння ср.; засціла́нне, -ння ср.;
2. мед. заця́гванне, -ння ср., абвалака́нне, -ння ср., абвала́кванне, -ння ср.; см. обвола́кивать;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
жа́ба
1. зоол. жа́ба, -бы ж.; (полевая жаба) рапу́ха, -хі ж.;
2. мед., уст. жа́ба, -бы ж.;
грудна́я жа́ба грудна́я жа́ба.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
переса́дка ж.
1. (действие) пераса́джванне, -ння ср., пераса́дка, -кі ж.;
2. ж.-д. пераса́дка, -кі ж.;
3. мед. пераса́дка, -кі ж.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
промыва́ть несов., в разн. знач. прамыва́ць;
промыва́ть ра́ну мед. прамыва́ць ра́ну;
вода́ промыва́ет плоти́ну вада́ прамыва́е плаці́ну;
промыва́ть зо́лото прамыва́ць зо́лата;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
процеду́ра в разн. знач. працэду́ра, -ры ж.;
процеду́ра подписа́ния догово́ра працэду́ра падпіса́ння дамо́вы (дагаво́ра);
ходи́ть на процеду́ры мед. хадзі́ць на працэду́ры;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сани́ровать мед., эк.
1. сов. сані́раваць, аздараві́ць;
2. несов. сані́раваць, аздараўля́ць;
сани́ровать шко́льников сані́раваць (аздараві́ць, аздараўля́ць) шко́льнікаў;
сани́ровать фина́нсы сані́раваць фіна́нсы;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сви́нка
1. уменьш.-ласк. сві́нка, -кі ж.;
2. мед. сві́нка, -кі ж., за́ўшніца, -цы ж.;
3. зоол. / морска́я сви́нка марска́я сві́нка.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
рэабіліта́цыя
(с.-лац. reabilitatio)
1) аднаўленне ў ранейшых правах, вяртанне добрага імя беспадстаўна абвінавачанай асобе;
2) вяртанне добрай рэпутацыі;
3) мед. устараненне вынікаў якой-н. цяжкай хваробы або траўмы (напр. р. хворага).
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)