сму́тный

1. (неотчётливый) невыра́зны, няя́сны; цьмя́ны;

2. (беспокойный, тревожный) неспако́йны, трыво́жны;

3. (мятежный) сму́тны;

сму́тное вре́мя ист. сму́тны час.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Haec dies aliam vitam, alios mores postulat

Гэты дзень патрабуе іншага ладу жыцця, іншых звычаяў.

Этот день требует другого образа жизни, других обычаев.

бел. Іншы час ‒ іншыя песні.

рус. Иные времена ‒ иные нравы. У каждого времени свои песни. Иное время ‒ иное бремя.

фр. Autres temps, autres mœurs (Другие времена, другие нравы).

англ. Everything is good in its season (Всё хорошо в своё время).

нем. Andre Zeit, andre Freud (Другое время, другая радость). Andre Jahre, andre Haare (Другие годы, другие волосы).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

ЖУКО́ЎСКІ (Васіль Андрэевіч) (9.2.1783, с. Мішанскае Тульскай вобл., Расія — 24.4.1852),

рускі паэт, адзін з заснавальнікаў рус. рамантызму. Акад. Пецярбургскай АН (з 1841). Выхавальнік пры царскім двары (1815—41). Бараніў ад урадавай рэакцыі А.​Пушкіна, М.​Лермантава, дзекабрыстаў, садзейнічаў выкупу з прыгонніцкай няволі Т.​Шаўчэнкі. Удзельнік групы «Арзамас». Выступіў у л-ры як паэт-сентыменталіст (элегіі «Сельскія могілкі», 1802, «Вечар», 1806). Аўтар рамант. балад «Людміла» (1808), «Касандра» (1809), «Святлана» (1808—12), «Вадзім» (1814—17), «Іванаў вечар» (1822) і інш., оды «Пясняр у стане рускіх воінаў» (1812). Паэзіі Ж. ўласцівы інтанацыйна-рытмічнае багацце, эмац. выразнасць, музыкальнасць. Шырока вядомы яго пераклады балад і драмы Ф.​Шылера «Арлеанская дзева» (1817—21), «Адысеі» Гамера (1842—49), часткі паэмы Фірдаўсі «Шахнамэ» і інш. Аўтар вершаваных апрацовак нар. казак, якія трапілі ў бел. фальклор (зб. А.Глінскага). На бел. мову творы Ж. перакладалі В.​Зуёнак, Э.​Валасевіч.

Тв.:

Собр. соч. Т. 1—4. М.; Л., 1959—60;

Соч. Т. 1—3. М., 1980;

Эстетика и критика. М., 1985.

Літ.:

Бессараб М. Жуковский. 2-е изд. М., 1983;

Афанасьев В. Жуковский. М., 1985;

Иезуитова Р.В. Жуковский и его время. Л., 1989.

І.​У.​Саламевіч.

В.А.Жукоўскі.

т. 6, с. 447

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МАШКО́Ў (Уладзімір Георгіевіч) (н. 5.7.1938, Масква),

бел. пісьменнік. Скончыў БДУ (1960). З 1960 працаваў у газ. «Зорька», на Бел. радыё, з 1971 у выд-вах «Беларусь», «Мастацкая літаратура», «Юнацтва», з 1987 у час. «Нёман». Друкуецца з 1957. Піша на бел. і рус. мовах. Асн. тэмы твораў — праблемы выхавання, развіцця творчай індывідуальнасці дзяцей, фарміравання іх характару. У аповесцях «Паміж «А» і «Б» (1966), «Вясёлы тузін» (1968), «Я сам» (1972), «Засумаваў па дожджыку», «Як я быў вундэркіндам» (абедзве 1976, экранізавана 1983), «Апошні дзень матрыярхату» (1985), «Дагары нагамі» (1998) і інш. адметнае бачанне свету, аналіз пачуццяў і перажыванняў юных герояў. Аўтар апавяданняў, п’есы «Як я быў вундэркіндам» (разам з А.​Вольскім, паст. Бел. т-рам юнага гледача, 1986), сцэнарыяў дакумент. фільмаў «Хлопчык і чапля» (1969, з М.​Беравым), «Чалавек з майго жыцця» (1971), «Добрая справа» (1973), «Юныя айбаліты» (1980), «Станаўленне» (1982) і інш. На рус. мову пераклаў асобныя творы З.​Бядулі, К.​Чорнага, У.​Караткевіча, Я.​Брыля, І.​Пташнікава, С.​Александровіча, А.​Васілевіч, М.​Кусянкова, Я.​Сіпакова, А.​Федарэнкі, У.​Ягоўдзіка і інш.

Тв.:

Детское время. Мн., 1987;

Наследный принц Андрюша. Мн., 1997.

т. 10, с. 236

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МЕСЕРЭ́Р (Асаф Міхайлавіч) (19.11.1903, Вільнюс — 7.3.1992),

расійскі артыст балета, балетмайстар, педагог. Нар. арт. СССР (1976). Вучыўся ў студыі М.​Мордкіна (1918—19), у Маскоўскім харэаграфічным вучылішчы (1919—21, педагог А.Горскі), у 1923—60 выкладаў у ім. У 1921—54 саліст, з 1946 педагог Вял. т-ра ў Маскве. З 1925 выступаў як балетмайстар. Яго выкананне вылучалася высакароднай манерай, жыццярадаснасцю, віртуозным тэхн. майстэрствам. Узбагаціў тэхніку мужчынскага танца. Сярод лепшых партый: Кален («Марная засцярога» П.​Л.​Гертэля), Зігфрыд, Прынц, Блакітная птушка («Лебядзінае возера», «Шчаўкунок», «Спячая прыгажуня» П.​Чайкоўскага), сарацынскі танец і Бернар («Раймонда» А.​Глазунова), Пятрушка і Арап («Пятрушка» І.​Стравінскага), Раб і Пірат («Карсар» А.​Адана), Базіль («Дон Кіхот» Л.​Мінкуса), Піліп («Полымя Парыжа» Б.​Асаф’ева). Як балетмайстар аднаўляў і ставіў у новых рэдакцыях класічныя балеты (у т. л. «Лебядзінае возера» ў Дзярж. т-ры оперы і балета Беларусі, 1978), танцы ў операх, ствараў і сам выконваў канцэртныя нумары, у т. л. «Футбаліст» на муз. А.​Цфасмана. Яго творчасці прысвечаны дакумент. тэлефільм «Асаф Месерэр» (1989). Дзярж. прэміі СССР 1941, 1947.

Тв.:

Уроки классического танца. М., 1967;

Танец. Мысль. Время. 2 изд. М., 1990.

Літ.:

Большой театр СССР. М., 1958.

т. 10, с. 299

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

паабвя́зваць сов.

1. (о многих, о многом) обвяза́ть; (завязать, надеть — ещё) повяза́ть;

2. (нек-рое время) пообвя́зывать

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пабаранава́ць сов.

1. проборони́ть, взборони́ть; взборонова́ть;

2. (нек-рое время) поборонова́ть;

3. разг. (покрыть бороздами) взборозди́ть, изборозди́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пава́жыць сов.

1. (определить тяжесть, вес) взве́сить;

2. (всё, многое) переве́шать;

3. разг. (нек-рое время) пове́шать

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

павыскаля́цца сов.

1. разг. (о многих и нек-рое время) оска́лить зу́бы, оска́литься, още́риться;

2. прост. позубоска́лить

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

памалаці́ць сов.

1. (нек-рое время) помолоти́ть;

2. (всё, многое) помолоти́ть, смолоти́ть, перемолоти́ть;

3. прост. переколоти́ть, переби́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)