МЁРТВАЕ МО́РА,
бяссцёкавае салёнае возера на мяжы Ізраіля і Іарданіі. Займае самую нізкую ч. самай глыбокай на сушы тэктанічнай катлавіны Гхор, узровень вады на 400 м ніжэй узроўню акіяна. Складаецца з 2 катлавін — больш глыбокай паўн. і мелкай паўд., якая падзелена дамбамі на басейны для выпарэння вады і наступнай здабычы мінеральных солей. Пл. 940 км2, даўж. 80 км, найб. шыр. 15 км. Найб. глыбіня 394 м. Становішча урэзу вады непастаяннае і вагаецца ў межах некалькіх метраў у залежнасці ад колькасці атм. ападкаў і адбору вады на арашэнне і водазабеспячэнне ў бас. р. Іардан — адзінай ракі, якая ўпадае ў М.м. Больш значныя ваганні ўзроўню назіраліся ў геал. мінулым: 23 тыс. гадоў назад узровень быў на 200 м вышэй, пазней апускаўся на 300 м ніжэй сучаснай адзнакі. Катлавіна возера тэктанічнага паходжання, утварылася 1,5—2 млн. гадоў назад. Т-ра вады да глыб. 40 м зменьваецца па сезонах і складае 16 °C зімой і 36 °C летам, ніжэй пастаянная — 21 °C. Кліматычныя ўмовы (сухі пустынны клімат, т-ры паветра ад 14 °C у студз. да 30 °C і больш у ліп.) спрыяюць вял. выпарэнню і выклікаюць высокую салёнасць вады — 322 %°(у кожным літры вады М.м. 322 г солей). Элементны склад солей у 1 л вады: хлору — 212 г, магнію — 41 г, натрыю — 39 г, кальцыю — 17 г, калію — 7 г, брому — 5 г, інш. элементаў — 1 г. У водах М.м. растворана 44 млрд. т солей. Высокая мінералізацыя вады М.м. з’явілася прычынай адсутнасці ў возеры арган. жыцця (за выключэннем некаторых відаў анаэробных бактэрый). Берагі М.м. пустынныя, з рэдкімі аазісамі. На ўзбярэжжы бальнеалагічныя курорты. У паўд. ч. — здабыча мінер. солей.
А.М.Матузка.
т. 10, с. 328
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
напы́рскаць сов.
1. набры́згать, напры́скать;
н. вады́ — набры́згать (напры́скать) воды́;
2. (прыская, смочить) напры́скать;
н. духа́мі — напры́скать духа́ми
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
самацёк, -ку м., прям., перен. самотёк;
с. вады́ — самотёк воды́;
пусці́ць спра́ву на с. — пусти́ть де́ло на самотёк
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сцёк (род. сцёку) м., в разн. знач. сток;
для сцёку вады́ — для сто́ка воды́;
прамысло́выя сцёкі — промы́шленные сто́ки
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
акаркаве́нне, ‑я, н.
Спец. Змяненне абалонак раслінных клетак, у выніку якога яны становяцца непранікальнымі для вады, паветра.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
лесацяга́лка, ‑і, ДМ ‑лцы; Р мн. ‑лак; ж.
Машына для выцягвання з вады і перамяшчэння бярвення.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ардына́р, ‑а, м.
Сярэдні за многа гадоў ўзровень вады ў рэчцы або вадаёме. Вада паднялася вышэй ардынара.
[Лац. ordinarius — звычайны.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
баржо́м, ‑у, м.
Лекавая мінеральная вада, якая атрымала назву ад горада Баржомі, дзе знаходзяцца крыніцы гэтай вады.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
біяма́са, ‑ы, ж.
Колькасць рэчыва жывых арганізмаў на адзінку паверхні сушы і ці аб’ёму вады. Раслінная біямаса.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вадаме́рны, ‑ая, ‑ае.
Які служыць для вымярэння ўзроўню і расходу вады. Вадамерны кран. Вадамернае шкло. Вадамерны пост.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)