ЛІ́ЧБАВАЯ ЭЛЕКТРО́ННАЯ ВЫЛІЧА́ЛЬНАЯ МАШЫ́НА,
электронная вылічальная машына, якая апрацоўвае інфармацыю, выяўленую ў лічбавай (дыскрэтнай) форме. Бываюць універсальныя і спецыялізаваныя; кіравальныя, персанальныя, кантрольныя; высокапрадукцыйныя (вялікія, супер-ЭВМ), сярэднія, малыя, міні- і мікра-ЭВМ (персанальныя ці ў складзе выліч. комплексаў). Структура машыны ў значнай ступені залежыць ад яе прызначэння.
Інфармацыя (лічбы, літары, спец. сімвалы) у Л.э.в.м. выяўляецца ў двайковай сістэме лічэння (прылады ўводу-вываду выкарыстоўваюць двайкова-дзесятковую, двайкова-васьмярковую ці інш. сістэму лічэння; гл. Код). Асн. яе аперацыя — складанне, да якога зводзяцца ўсе інш. арыфм. аперацыі. Рашэнне задач выконваецца па праграме ЭВМ, зададзенай у адпаведнасці з сістэмай каманд працэсара, які непасрэдна апрацоўвае інфармацыю; работа машыны зводзіцца да паслядоўнага выканання каманд такой праграмы, якую атрымліваюць у выніку трансляцыі пэўнай зыходнай праграмы, складзенай на выбранай мове праграмавання. У працэсе развіцця Л.э.в.м. прайшлі некалькі этапаў (пакаленняў), характэрнымі прыкметамі якіх з’яўляюцца архітэктура, структура, элементная і канструктыўная база, матэматычнае забеспячэнне, метады ўзаемадзеяння карыстальніка з машынай і інш. Сфарміраваліся 2 асн. кірункі ў развіцці Л.э.в.м.: стварэнне вял. высокапрадукцыйных машын для рашэння задач, дзе патрабуюцца магутныя выліч. рэсурсы, напр. для апрацоўкі даных геафіз. разведкі карысных выкапняў, мадэліравання аэракасм. сістэм, і максімальна набліжаных да карыстальніка персанальных ЭВМ. Гл. таксама Вылічальная тэхніка, Кіравальная вылічальная машына, Праграмаванне.
М.П.Савік.
т. 9, с. 328
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЭВМ (электро́нная вычисли́тельная маши́на) ЭВМ (электро́нная выліча́льная машы́на).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
трыёд, -а, М -дзе, мн. -ы, -аў, м.
Электронная лямпа з трыма электродамі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
электро́нны в разн. знач. электро́нный;
~нная выліча́льная машы́на — электро́нная счётная маши́на;
~нная бо́мба — электро́нная бо́мба;
~нная тэо́рыя — электро́нная тео́рия
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
электро́нны, -ая, -ае.
1. гл. электрон.
2. Звязаны з выкарыстаннем уласцівасцей электронаў, заснаваны на іх уласцівасцях.
Э. мікраскоп.
Электронная лінза.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
эмі́сія², -і, ж. (спец.).
Выпраменьванне, выдзяленне якім-н. целам электронаў, іонаў, пазітронаў і пад. пад уздзеяннем награвання, асвятлення і інш.
Электронная э.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дыёд, -а, М -дзе, мн. -ы, -аў, м.
Электронная лямпа з двума электродамі, а таксама адпаведны ёй паўправадніковы прыбор.
|| прым. дыёдны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
камп’ю́тэр, ‑а, м.
Электронная вылічальная машына.
[Англ. computer.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
радыёля́мпа, ‑ы, ж.
Электронная лямпа для радыёапаратуры.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
трыёд, ‑а, М ‑дзе, м.
Электронная лямпа з трыма электродамі.
[Ад грэч. tri — трох (у складаных словах) і часткі слова электрод.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)