маркіта́нт, -а, М -нце, мн. -ы, -аў, м.
У 18—19 стст.: гандляр харчовымі прыпасамі і прадметамі ўжытку пры арміі.
|| ж. маркіта́нтка, -і, ДМ -тцы, мн. -і, -так.
|| прым. маркіта́нцкі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
чынш, -у, м. (гіст.).
1. У феадальнай Еўропе: рэгулярныя натуральныя і грашовыя плацяжы зямельнаму ўласніку за карыстанне зямлёй.
2. У Беларусі і Літве ў 15—19 стст: грашовы аброк.
|| прым. чы́ншавы, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ЗВЯРУ́ГА (Яраслаў Генрыхавіч) (н. 4.9.1928, г.п. Мядзел Мінскай вобл.),
бел. археолаг. Канд. гіст. н. (1971). Скончыў БДУ (1953). У 1947—64 працаваў ва ўстановах нар. асветы, з 1966 у Ін-це гісторыі Нац. АН Беларусі. Даследаваў стараж. гарады Ваўкавыск, Гродна, Здзітаў, Ліду, Слонім, Турыйск, гарадзішчы, селішчы, курганныя могільнікі Беларусі. Вывучае славяна-балцкія кантакты ў раннім сярэдневякоўі. Аўтар прац «Старажытны Ваўкавыск X—XIV стст.» (1975), «Верхняе Панямонне ў IX—XIII стст.» (1989), укладальнік і навук. рэдактар кнігі «Памяць». Гіст.-дакумент. хроніка Мядзельскага раёна» (1998). Адзін з аўтараў кніг «Нарысы па археалогіі Беларусі» (ч. 2, 1972), «Кіеў і заходнія землі Русі ў IX—XIII стст.» (1982), «Беларуская археалогія» (1987) і інш.
т. 7, с. 44
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ра́дца, -ы, мн. -ы, -аў, м.
1. Той, хто раіць, дае параду (у 1 знач.), дарадца, дарадчык.
2. Выбарны член ад багатых гарадскіх вярхоў у раду (магістрат) у Беларусі ў 14—18 стст. (гіст.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
цалава́льнік, -а, мн. -і, -аў, м. (гіст.).
1. У Расіі 15—18 стст.: службовая асоба, абавязкамі якой былі збор падаткаў і выкананне некаторых судовых і паліцэйскіх функцый.
2. Прадавец віна ў шынку ці карчме.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
усяле́нскі, ‑ая, ‑ае.
Уст. Сусветны.
•••
Усяленскія саборы — а) агульнацаркоўныя з’езды прадстаўнікоў вышэйшага духавенства хрысціянскай царквы (4–8 стст.); б) з’езды біскупаў каталіцкай царквы, што склікаліся рымскім панам для вырашэння царкоўных пытанняў (10–20 стст.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
спа́льнік, ‑а, м.
Уст. Прыдворны чын у Рускай дзяржаве 15–17 стст.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ша́нец, ‑нца, м.
Часовае палявое ўмацаванне ў Расіі ў 17–19 стст.
[Польск. szaniec ад ням. Schanze.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
асве́тніцтва, ‑а, н.
1. Ідэйны рух заходнееўрапейскай прагрэсіўнай буржуазіі 17–18 стст. // Рух рускай і славянскай перадавой грамадскай думкі 18–19 стст. Склад песень Чачота быў абумоўлен часамі наіўным асветніцтвам філаматаў. Лойка.
2. Асветніцкая дзейнасць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
abolitionist [ˌæbəˈlɪʃənɪst] n.
1. абаліцыяні́ст, прыхі́льнік адме́ны яко́га-н. зако́на
2. hist. удзе́льнік ру́ху за адме́ну ра́бства ў ЗША ў XVIII–XIX стст.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)