ПАБУДЖА́ЛЬНЫ СКАЗ,

камунікатыўна-сінтаксічная адзінка мовы, што служыць для перадачы такіх інтэнцый асобы, што гаворыць, як просьба, прапанова, патрабаванне, парада, рэкамендацыя, заклік, загад і інш. П.с. ўласціва мадальнасць волевыяўлення («Адпачывай!» = «Я хачу, каб ты адпачываў») або неабходнасці («Хай ён болей чытае!» = «Яму неабходна болей чытаць»). Гэтымі значэннямі ў плане зместу звязваецца асоба, што гаворыць, з асобай (або персаніфікаванай з’явай ці прадметам), да якой звернута маўленне («Пасядзіце тут крыху, бабуля», «Хай квітнее наш край!», «Паляціце, хмаркі, у родную старонку!»). Сродкі выражэння пабуджэння і пабудовы пабуджальнай сінтакс. канструкцыі: інтанацыя, формы загаднага ладу дзеяслова, зваротак, інш. лексічныя і граматычныя катэгорыі, што набываюць пабуджальнае значэнне ў адпаведным кантэксце ці кансітуацыі («На кнігу!», «Маўчаць!», «Досыць ліць слёзы!», «Ну-ну, што далей?» і інш.).

Літ.:

Беларуская граматыка. Ч. 2. Сінтаксіс. Мн., 1986.

А.​Я.​Міхневіч.

т. 11, с. 462

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

alight​1 [əˈlaɪt] adj., adv. які́ ахо́плены агнём/у агні́;

be alight быць у агні́, гарэ́ць;

set smth. alight падпа́льваць што-н., запа́льваць што-н.;

A cigarette set the dry grass alight. Сухая трава загарэлася ад цыгарэты.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

до́лжно безл., в знач. сказ. трэ́ба, патрэ́бна; (необходимо) неабхо́дна; (полагается) нале́жыць;

рабо́тать, как до́лжно працава́ць як след (як нале́жыць);

говори́ть то, что до́лжно гавары́ць то́е, што трэ́ба (што неабхо́дна);

так не до́лжно поступа́ть так не́льга (нямо́жна, не трэ́ба) рабі́ць.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

немно́гое сущ. нямша́т што, род. няшма́т чаго́ ср.; ма́ла што, род. ма́ла чаго́; нямно́гае, род. нямно́гага ср.;

за немно́гим остано́вка разг. за малы́м затры́мка;

немно́гого не хвата́ет ма́ла чаго́ не хапа́е;

◊

за немно́гим де́ло ста́ло за малы́м спра́ва ста́ла.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

гняві́ць несов. гневи́ть, серди́ть;

◊ не гняві́ бо́га — не гневи́ бо́га;

што бо́га г. — что бо́га гневи́ть;

няма́ чаго́ бо́га г. — не́чего бо́га гневи́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

дайгра́цца сов., прям., перен. доигра́ться;

~ра́ўся да таго́, што пачалі́ бале́ць ру́кі — доигра́лся до того́, что на́чали боле́ть ру́ки;

глядзі́, ~ра́ешся! — смотри́, доигра́ешься!

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

зага́дванне

I ср. зага́дывание; см. зага́дваць II

II (на што) ср. оповеще́ние (о чём); см. зага́дваць III

III ср. заве́дование; см. зага́дваць IV

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

задавальня́ць несов.

1. удовлетворя́ть;

2. (што) удовлетворя́ть (чему), отвечать (чему);

3. (оказываться приемлемым) устра́ивать, удовлетворя́ть;

4. (жажду, голод) утоля́ть;

1-4 см. задаво́ліць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

падпада́ць несов.

1. (пад што) подпада́ть; (влиянию — ещё) подверга́ться (чему);

2. разг. (о болезни) прики́дываться;

3. разг. явля́ться, приходи́ть;

1-3 см. падпа́сці

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

перастаўля́ць несов.

1. в разн. знач. переставля́ть; см. пераста́віць;

2. (што) дви́гать (чем), переставля́ть;

ледзь но́гі ~ля́е — едва́ нога́ми дви́гает, едва́ но́ги переставля́ет

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)