КІМАНО́,
японскае нац. мужчынскае і жаночае адзенне; прама кроены халат, які захінаецца на правы бок і ўтрымліваецца поясам. Шырокія рукавы ўнізе мехападобна звісаюць. Узнік больш за тысячу гадоў назад. Дэталі ўпрыгожваюць вышыўкай, пазалотай, кветкавым арнаментам, які наносяць пэндзлем уручную. Жаночыя К. адрозніваюцца больш шырокім поясам (складзены ў бант на спіне) і доўгімі рукавамі, унутр. край якіх і падпахавая пройма застаюцца незашытыя. Бывае хатні, паўсядзённы, святочны і цырыманіяльны.
т. 8, с. 260
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
МАНІТО́Р (лац. monitor літар. які наглядае, напамінае),
1) старшы вучань, які дапамагаў настаўніку ў школах т.зв. узаемнай адукацыі. Існавалі ў Вялікабрытаніі, ЗША, Францыі, Расіі і інш. у 18 — пач. 19 ст. 2) У радыётэхніцы — тое, што відэаманітор.
3) У ЭВМ — прылада для кантролю працэсаў і кіравання выліч. сістэмай. Напр., відэаманітор выкарыстоўваецца для дыстанцыйнага назірання за станам сістэмы, дысплей з клавіятурай — як пульт кіравання і як манітор.
т. 10, с. 83
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ПРЫМАТАЛО́ГІЯ (ад прыматы + ...логія),
раздзел заалогіі, які вывучае прыматаў, іх анатомію, эмбрыялогію, фізіялогію, паходжанне, сістэматыку, распаўсюджванне і лад жыцця. Як навук. дысцыпліна аформілася ў 2-й пал. 1950-х г. (М.Ф.Нестурх, 1960). П. медыцынская — адзін з навук. кірункаў у эксперым. медыцыне, які вывучае паталогію чалавека ў доследах на малпах. Гл. таксама Антрапалогія.
Літ.:
Нестурх М.Ф. Приматология и антропогенез. М., 1960;
Фридман Э.П. Приматы. М., 1979.
т. 13, с. 71
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
катаржа́нін, -а, мн. -жа́не і (з ліч. 2, 3, 4) -жа́ніны, -жа́н, м.
Чалавек, які адбывае катаргу або які быў на катарзе.
|| ж. катаржа́нка, -і, ДМ -нцы, мн. -і, -нак.
|| прым. катаржа́нскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
далуча́льны, -ая, -ае.
1. Прызначаны для далучэння.
Д. провад.
2. У граматыцы: які з’яўляецца дапаўненнем, дадаткам да чаго-н. або які служыць для далучэння ці заснаваны на спосабе далучэння.
Далучальныя адносіны.
Д. злучнік.
Д. сказ.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дваі́сты, -ая, -ае.
1. Які складаецца з дзвюх аднародных частак.
Д. след.
2. Такі, які змяшчае ў сабе дзве розныя якасці, часта супярэчлівыя.
Дваістая натура.
Дваістае пачуццё.
Дваістая палітыка крахам канчаецца.
|| наз. дваі́стасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ільняны́ і (пасля галосных) льняны́, -а́я, -о́е.
1. Які мае адносіны да лёну, да яго апрацоўкі.
Ільняное валакно.
І. алей.
Ільняная сарочка.
Ільняная прамысловасць.
2. перан. Які колерам і мяккасцю нагадвае валакно лёну.
Ільняныя валасы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
іскры́сты, -ая, -ае.
1. Які ззяе, зіхаціць іскрамі, бліскучы.
І. снег.
2. Які вылучае іскры.
Іскрыстае полымя.
3. перан. Яркі, выразны; агністы.
І. смех.
Іскрыстая радасць.
4. Шыпучы, пеністы.
Іскрыстае віно.
|| наз. іскры́стасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
канду́ктар¹, -а, мн. -ы, -аў, м.
Работнік чыгуначнага транспарту, які суправаджае цягнікі, а таксама работнік гарадскога транспарту, які прадае білеты пасажырам.
|| ж. канду́ктарка, -і, ДМ -рцы, мн. -і, -рак (разм.).
|| прым. канду́ктарскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
лібера́льны, -ая, -ае.
1. Які мае адносіны да лібералізму (у 1 знач.).
Ліберальная партыя.
2. Які праяўляе лібералізм (у 2 і 3 знач.).
Л. падыход да чаго-н.
|| наз. лібера́льнасць, -і, ж. (да 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)