трэ́снуць, -ну, -неш, -не; -ні; -нуты; зак.
1. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Стварыць трэск.
Пад нагамі трэснула сухая галінка.
2. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Лопнуць, раскалоцца, разламацца, утварыць трэшчыну.
3. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Патрэскацца (пра скуру, губы і пад.).
4. каму, чым па чым і без дап. Моцна стукнуць, ударыць (разм.).
◊
Хоць трэсні (разм.) — пра дарэмныя намаганні, старанні.
|| незак. трэ́скаць, -ае (да 1 і 2 знач.).
|| наз. трэ́сканне, -я, н. (да 1—3 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
МАР’Я́Н мастак 17 ст. Паходзіў з Італіі. Жыў і працаваў у Магілёве. У 1660 намаляваў батальную карціну з выявай бітвы рус. і польскіх войск пад Ляхавічамі.
т. 10, с. 162
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
падо́ра
Ст.-бел. 1. «Пашенный лес», г. зн. сенажаць на месцы высечкі, якая ўзарана пад поле (Віц. Рам. Мат.). Тое ж падорка.
2. Расчышчанае месца пад раллю ў лесе.
3. Дом у лесе для паляўнічых.
4. Хлеў на сенажаці ў лесе. Тое ж падорня.
□ ур. Падора (лес) Віц. (Рам. Мат.).
Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)
вы́гарадзіць, -джу, -дзіш, -дзіць; -джаны; зак.
1. што. Выдзеліць, аддзяліць агароджай.
В. прагон для жывёлы.
2. перан., каго (што). Узяць пад абарону, пазбавіць ад адказнасці, абвінавачання каго-н. з вінаватых (разм.).
В. сябра.
|| незак. выгаро́джваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́жаць², -жму, -жмеш, -жме; вы́жаў, -жала; вы́жмі; зак., што.
У спорце: паступова падняць штангу, гіру і пад. ад грудзей уверх да поўнага выпроствання рук.
В. гіру ў пяцьдзясят кілаграмаў.
|| незак. выжыма́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. вы́жым, -у, м.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адлі́цца¹, 1 і 2 ас. не ўжыв., адалье́цца і адліе́цца; зак.
Пра вадкасць: часткова выліцца.
Вада з карыта адлілася.
|| незак. адліва́цца, -а́ецца.
◊
Адальюцца слёзы чые і каму — хто-н. паплаціцца за ўчыненае каму-н. зло, крыўду і пад.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адстрэ́льваць, -аю, -аеш, -ае; незак.
1. гл. адстрэліць.
2. каго-што. Паляваць на каго-н. з прамысловай і інш. мэтай, забіваючы па дазволу і пад. (спец.).
А. дзікіх качак.
|| наз. адстрэ́л, -у, м. (да 2 знач.).
А. ваўкоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ану́, выкл. (разм.).
1. Ужыв. для выражэння закліку або прымушэння да дзеяння.
Ану, за косы ды на лугі!
2. (з Р у спалучэнні з займ. 2 і 3 ас.). Адпавядае словам «адвяжыся», «адстань» і пад.
Ану цябе, Максім!
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
асфа́льт, -у, М -льце, м.
1. Чорная смалістая маса для пакрыцця дарог, вуліц, тратуараў і пад., утвораная ў выніку акіслення нафты і выпарэння яе лёгкіх фракцый.
2. Дарога, пакрытая такой масай.
Выехалі на а.
|| прым. асфа́льтавы, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́ратаваць, -тую, -туеш, -туе; -туй; -таваны; зак., каго-што.
1. Пазбавіць ад чаго-н. (страшнага, небяспечнага і пад.).
В. тапельца.
2. Захаваць у цэласці, зберагчы.
В. рукапіс ад знішчэння.
|| незак. вырато́ўваць, -аю, -аеш, -ае.
|| наз. выратава́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)