Ґлабня́ ’аглобля’ (Шатал.). Зыходным з’яўляецца *глобля ’аглобля’ (з *о‑глобля), якое дысімілявалася ў *глобня́ (л — л > л — н). Аб паходжанні гэтай групы слоў і магчымых этымалагічных версіях гл. Фасмер, 1, 117–118 (пад огло́бля). Няясна, аднак, адкуль у слове ґлабня выбухное ґ. Параўн. і рус.огло́бень. Гэта можа сведчыць не аб дысіміляцыі, а аб іншай суфіксацыі ад адной і той жа асновы.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
*Мачу́начкі, мочу́ночкі ’ежа з сухога хлеба, солі і цыбулі, залітых варам’ (нараўл., Вешт.). Да мачонік (гл.). Аб пераходзе о > у гл. Карскі (1, 117–123). Вештарт (Бел.-рус. ізал., 18) гаворыць аб лексеме гом.мачу́нкі ’рулі’ як аб запазычанні з рус. мовы. Відавочна, калька з балт. крыніцы накшталт мурцоўка ’тс’, якая з’яўляецца роднаснай з літ.mùrti ’мокнуць, рабіцца вязкім’ (там жа).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Бу́рнас. Гл. бурно́с. Можна меркаваць, што націск у слове бу́рнас сведчыць аб паходжанні ўласна гэтай формы слова з польскай мовы (параўн. польск.burnos, burnus). Аб гэтым сведчыць і геаграфія слова бу́рнас (зах., Сцяшк. МГ).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ле́гчыць ’гукаць (аб свінні)’ (Касп.). Да лягчэць (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
актм.
1. (дзеянне) Akt m -(e), -e, Aktión f -, -en; Hándlung f -, -en, Tat f -, -en (учынак);
акт ве́тлівасці ein Akt der Höflichkeit;
тэрарысты́чны акт Terrórakt m;
2.тэатр. Akt m, Áufzug m -(e)s, -züge;
каме́дыя на тры а́кты ein Lustspiel in drei Ákten;
3.юрыд. (дакумент) Úrkunde f -, -n, Ákte f -, -n;
абвінава́ўчы актÁnklageschrift f -, -en;
акты грамадзя́нскага ста́ну Persónenstandsregister n -s, -;
акт капітуля́цыі Kapitulatiónsurkunde f;
акт аб карыста́нні зямлёйÚrkunde für die Bódennutzung;
4. (апісанне ўстаноўленых фактаў) юрыд. Protokóll n -s, -e;
акт прыёмкіÁbnahmeprotokoll n;
акт аб няшча́сным здарэ́нніÚnfallprotokoll n;
скла́сці акт абчым-н. ein Protokóll über etw. (A) áufnehmen*;
5. (святочны збор) Akt m -(e)s, -e, Féierlichkeit
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
далажы́цьIсов. (сообщить) доложи́ть;
д. аб хо́дзе спра́вы — доложи́ть о хо́де де́ла;
~жы́це пра мяне́ дырэ́ктару — доложи́те обо мне дире́ктору
далажы́цьIIсов. (прибавить) доложи́ть;
д. яшчэ́ дзяся́тку — доложи́ть ещё деся́тку;
д. сло́ік варэ́ннем — доложи́ть в ба́нку варе́нья
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Ляп! — у значэнні ’ляпнуць’ (ТСБМ), выклічнік, які перадае ’стук, удар’ (Нас.), ляп‑ляп (зубамі) ’тс’ (в.-дзв., Сл. ПЗБ). Укр.ляп! ’шлёп! хлоп!’, рус.смал., цвяр.ляп! — у значэнні ’ўдарыць, ударыцца’, ’трашчаць (аб марозе)’. Ст.-рус.ляпь, ст.-чэш.lap ’хутка, не думаючы’, польск.lapie ’тс’. Гукапераймальнае, як і незалежна ўтвораныя гукапераймальныя: літ.lap(t)! — аб цяжкім ступанні, аб гуку пры падзенні, аб хуткім хватанні, алб.lʼap ’хлябтаць’, арм.lapʼem ’лізаць’, ням.lappen ’тс’, ’хлябтаць’, франц.laper ’тс’ (Бернекер, 1, 690; Праабражэнскі, 1, 499; Фасмер, 2, 552; Махэк₂, 320).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Жапе́нь ’кароткая палка’ (Бяльк.). Магчыма, утворана з суфіксам ‑ень (як лядзень ’ільдзіна’), аб якім гл. Сцяц., Бел. нар. сл., 152. Аб аснове гл. Фасмер (2, 61–62), аднак яе пашырэнне ў бел. мове фіксуецца абмежавана.