НАВІГА́ЦЫЯ ПАВЕ́ТРАНАЯ, аэранавігацыя,

прыкладная навука пра дакладнае, надзейнае і бяспечнае ваджэнне ў паветры лятальных апаратаў (ЛА) па зададзенай аптымальнай траекторыі ва ўстаноўлены час. Вывучае і распрацоўвае метады, спосабы і сродкі (навігацыйныя прылады, навігацыйнае абсталяванне, навігацыйныя сістэмы), з дапамогай якіх ажыццяўляецца навігацыя. Часам пад Н.п. разумеюць толькі працэс ваджэння ЛА (самалётаваджэнне, верталётаваджэнне).

Пры Н.п. вызначаюць месцазнаходжанне (каардынаты), скорасць і напрамак руху ЛА (з выкарыстаннем палётных карт, аэралоцый, бартавых і наземных навігацыйных сродкаў — геатэхн., радыётэхн., астр., светатэхн.), чарговы пункт маршруту і метад палёту да яго. Каардынаты ЛА вымяраюць: злічэннем шляху — вылічэннем бягучых каардынат па вядомых пач. каардынатах, скорасці і напрамку руху; метадам ліній (паверхняў) становішча, заснаваным на вымярэнні з дапамогай радыёнавігацыйных сістэм фіз. або геам. велічынь, што дазваляюць вызначыць месцазнаходжанне ЛА; аглядна-параўнальным метадам, які грунтуецца на параўнанні бягучых арыенціраў ці параметраў геафіз. палёў, з тымі, што вызначаны загадзя. Палёт ЛА да чарговага пункта маршрута ажыццяўляюць 3 асн. метадамі: маршрутным, пуцявым і курсавым. Дакладны палёт ЛА па зададзеным маршруце ў любых умовах надвор’я забяспечваецца навігацыйнымі сродкамі, заснаванымі на розных прынцыпах і канструкцыйна аб’яднанымі ў адзіныя навігацыйныя комплексы. Перспектыўнае выкарыстанне спадарожнікавых радыёнавігацыйных сістэм (гл. Міжнародныя касмічныя навігацыйныя сістэмы).

Літ.:

Воздушная навигация: Справ. М., 1988;

Селезнев В.П. Навигационные устройства. 2 изд М., 1974;

Авиациониая радионавигация: Справ. М., 1990.

В.​В.​Латушкін, П.​М.​Шумскі.

т. 11, с. 105

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

чы́рвы мн., (адз. чы́рва ж.) карт. Herz n -ens, -en, Cœur [kø:r] n - і -s, - і -s;

чы́рвавы вале́т [ні́жнік] Cœur Bube m; Hrzbube m -n, -n;

хадзі́ць з чы́рваў Herz [Cœur] usspielen

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

dama

ж.

1. дама;

dama do towarzystwa — кампан’ёнка;

dama dworu — прыдворная дама; фрэйліна;

2. карт. дама; вышнік; краля; каралева;

dama pikowa — віновая (пікавая) дама (краля); віновы вышнік;

3. шахм. ферзь; каралева

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

шасцёрка ж., в разн. знач. шестёрка;

напіса́ць ~ку — написа́ть шестёрку;

па гэ́тым маршру́це хо́дзіць трамва́й ш. — по э́тому маршру́ту хо́дит трамва́й шестёрка;

ш. піккарт. шестёрка пик

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пяцёрка ж.

1. Fünf f -, -en (тс. адзнака) (bis 2000 die höchste Schulnote in Belarus);

2. разм. Fünfrubelschein m -(e)s, -e;

3. карт. die Fünf;

віно́вая пяцёрка [пяцёрка пік] Pik-Fünf f -

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

пі́кавы карт. Pik-;

пі́кавы туз Pik¦ass n -es, -e;

пі́кавы каро́ль Pkkönig m -(e)s, -e;

пі́кавая да́ма Pkdame f -, -n;

пі́кавы вале́т Pkbube m -n, -n;

пі́кавае стано́вішча verzwifelte [pinliche] Lge

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

Bank II f -, -en

1) фін. банк;

Geld auf [bei] der ~ sthen* [legen*] hben мець гро́шы ў ба́нку

2) карт. банк;

die ~ uflegen ста́віць банк

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

зне́сены

1. снесённый; ста́щенный;

2. снесённый; ста́щенный;

3. снесённый;

4. снесённый; со́рванный; унесённый;

5. снесённый;

6. карт. снесённый, сбро́шенный;

7. унесённый;

1-7 см. зне́сці I 1-7

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

кало́да I ж.

1. коло́да;

2. перен., бран. коло́да, бревно́ ср.;

3. у́лей м., коло́да;

валі́ць це́раз пень ~ду — вали́ть че́рез пень коло́ду

кало́да II ж., карт. коло́да

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ка́рта ж., в разн. знач. ка́рта;

тапаграфі́чная к. — топографи́ческая ка́рта;

санато́рная к. — санато́рная ка́рта;

кало́да карт — коло́да карт;

гуля́ць у ~ты — игра́ть в ка́рты;

ко́нтурная к. — ко́нтурная ка́рта;

няма́я к. — нема́я ка́рта;

сінапты́чная к. — синопти́ческая ка́рта;

к. бі́та — ка́рта би́та;

(і) ка́рты ў ру́кі — (и) ка́рты в ру́ки;

раскры́ць ка́рты — раскры́ть ка́рты;

ста́віць на ка́рту — ста́вить на ка́рту;

зблы́таць ка́рты — спу́тать ка́рты

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)