педаго́г, -а, мн. -і, -аў, м.
Асоба, якая займаецца выкладчыцкай і выхаваўчай работай.
|| прым. педагагі́чны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
палі́тык, -а, мн. -і, -аў, м.
Палітычны дзеяч, асоба, якая займаецца пытаннямі палітыкі; знаўца палітыкі.
Дальнабачны п.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
меха́нік, -а, мн. -і, -аў, м.
Спецыяліст па механіцы, а таксама асоба, якая назірае за работай машын.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сядзе́лка, -і, ДМ -лцы, мн. -і, -лак, ж.
Асоба, якая даглядае цяжкахворых (звычайна малодшага медыцынскага персаналу).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
экспарцёр, -а, мн. -ы, -аў, м. (спец.).
Асоба або арганізацыя, якая займаецца экспартам.
|| прым. экспарцёрскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
КАНО́НІК,
у каталіцкай царкве духоўная асоба, член капітула.
т. 7, с. 589
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
фуражыр,
службовая асоба, адказная за фураж і харчаванне.
т. 16, с. 503
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
чле́н
‘асоба, якая ўваходзіць у склад групы, аб'яднання і інш.’
назоўнік, агульны, адушаўлёны, асабовы, мужчынскі род, 1 скланенне
|
адз. |
мн. |
| Н. |
чле́н |
чле́ны |
| Р. |
чле́на |
чле́наў |
| Д. |
чле́ну |
чле́нам |
| В. |
чле́на |
чле́наў |
| Т. |
чле́нам |
чле́намі |
| М. |
чле́не |
чле́нах |
Крыніцы:
krapivabr2012,
nazounik2008,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
рады́ст-апера́тар
‘асоба’
назоўнік, агульны, адушаўлёны, асабовы, мужчынскі род, 1 скланенне
|
адз. |
мн. |
| Н. |
рады́ст-апера́тар |
рады́сты-апера́тары |
| Р. |
рады́ста-апера́тара |
рады́стаў-апера́тараў |
| Д. |
рады́сту-апера́тару |
рады́стам-апера́тарам |
| В. |
рады́ста-апера́тара |
рады́стаў-апера́тараў |
| Т. |
рады́стам-апера́тарам |
рады́стамі-апера́тарамі |
| М. |
рады́сце-апера́тару |
рады́стах-апера́тарах |
Крыніцы:
krapivabr2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
ДВУХМО́ЎЕ, білінгвізм,
валоданне і карыстанне 2 моўнымі сістэмамі. Адрозніваюць Д.: актыўнае (асоба валодае вуснай формай мовы і карыстаецца ёю), патэнцыяльна актыўнае (асоба валодае вуснай мовай, але працяглы час не карыстаецца ёю) і пасіўнае (асоба разумее мову, але не можа карыстацца вуснай формай); нарматыўнае, або каардынацыйнае (паслядоўна правільнае ўжыванне нормаў абедзвюх моў), аднабакова-нарматыўнае (асоба валодае нормамі толькі адной мовы) і ненарматыўнае (асоба не валодае нормамі ні адной мовы); чыстае (мова выбіраецца адпаведна пэўнай сітуацыі) і змешанае (асоба ў адной і той жа сітуацыі карыстаецца 2 мовамі); непасрэднае (калі мова непасрэдна звязана з мысленнем) і апасродкаванае (мова кадзіруе думкі, выказаныя першаснай мовай); двухбаковае (Д. пашыраецца сярод абодвух этнасаў, якія кантактуюць) і аднабаковае (Д. пашырана толькі ў асяроддзі аднаго з кантактуючых этнасаў); індывідуальнае, групавое, масавае, тэрытарыяльнае, пагранічнае, суцэльнае, агульнанароднае. Для білінгва (асобы) уласцівы т.зв. дамінантны механізм у адносінах да адной з моў: праз гэтую мову рэчаіснасць успрымаецца хутчэй і лягчэй, чым праз іншыя. Для большасці асоб роднай мовы з’яўляецца мова свайго этнасу.
У наш час на Беларусі найб. пашырана бел.-рус. Д. Для шэрагу раёнаў характэрны тып Д. і шматмоўя, пры якім адна з моў — беларуская (бел.-лат., бел.-літ., бел.-польск., бел.-ўкр., бел.-рус.-ўкр. і г.д.). Сярод беларусаў, якія жывуць за мяжой, найб. пашыраны такія тыпы Д.: бел.-польск. (Польшча), бел.-англ. (Канада, ЗША), бел.-іспанскае (Лац. Амерыка).
Ф.Д.Клімчук.
т. 6, с. 81
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)