уступле́нне, ‑я, н.
Дзеянне паводле дзеясл. уступаць 1 — уступіць 1 (у 1–3 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ВАЛІЕСА́РСКІ ДАГАВО́Р 1658,
дагавор аб перамір’і паміж Расіяй і Швецыяй, заключаны 20 снеж. ў в. Валіесары (паблізу Нарвы). Завяршыў рус.-шведскую вайну 1656—58. Паводле Валіесарскага дагавор занятыя рус. войскамі эстляндскія і ліфляндскія гарады Какенгаўзен, Юр’еў, Марыенбург, Сыранск заставаліся пад уладай Расіі. Але з-за пагаршэння міжнар. абставін рус. ўрад быў вымушаны паводле Кардыскага мірнага дагавора 1661 уступіць Швецыі прыбалтыйскія гарады і пагадзіцца на аднаўленне граніц, устаноўленых Сталбоўскім мірам 1617.
т. 3, с. 481
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ПАРЛАМЕНЦЁР (франц. parlementaire ад parier гаварыць),
афіцыйная асоба, упаўнаважаная адным з ваюючых бакоў уступіць у перагаворы з другім бокам. Звычай пасылкі П. вядомы са старажытнасці. Прававы статус П. вызначаны Палажэннем да 4-й Гаагскай (1907) канвенцыі аб законах і звычаях сухап. вайны. П. абавязкова павінен мець адметны знак — найчасцей белы флаг. Ён і асобы, што яго суправаджаюць (трубач, гарніст або барабаншчык, перакладчык і той, хто нясе флаг), карыстаюцца правам недатыкальнасці.
т. 12, с. 98
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
усту́плены, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад уступіць 2 (у 1, 2 і 4 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
зблі́зіцца, зблі́жуся, зблі́зішся, зблі́зіцца; зак.
1. Наблізіцца адзін да аднаго.
Машыны зблізіліся.
2. Уступіць у блізкія, сяброўскія адносіны.
Новыя суседзі з намі хутка зблізіліся.
|| незак. збліжа́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца.
|| наз. збліжэ́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
упі́рысты, ‑ая, ‑ае.
Разм. Які настойліва супраціўляецца чаму‑н., не хоча згадзіцца з чым‑н., уступіць каму‑н.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
уступле́нне ср.
1. вступле́ние;
2. вступле́ние, вхожде́ние;
1, 2 см. уступі́ць I 1, 2
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
уступа́цца 1, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца.
Незак. да уступіцца.
уступа́цца 2, ‑аецца; незак.
Зал. да уступаць 2 (гл. уступіць 2).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
АНЬЯ́ЛЬСКІ САЮ́З,
палітычная групоўка афіцэраў шведскай арміі (113 афіцэраў-дваран), якая выступіла ў 1788 супраць абсалютызму караля Густава III. 12.8.1788 у мяст. Аньяла (Паўд. Фінляндыя) яны склалі «Дэкларацыю аньяльскіх канфедэратаў», або «Умову фінскай арміі», дзе патрабавалі ад караля спыніць распачатую ім без згоды парламента вайну з Расіяй, уступіць з ёю ў перагаворы аб міры, вярнуцца да канстытуцыйнага праўлення; ч. афіцэраў дамаглася дзярж. аддзялення Фінляндыі ад Швецыі. Удзельнікі саюза ўступілі ў кантакт з рас. урадам. Не атрымаўшы падтрымкі ў Швецыі і Пецярбургу, Аньяльскі саюз распаўся восенню 1788, яго ўдзельнікі арыштаваны і асуджаны.
т. 1, с. 410
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
фа́за, -ы, мн. -ы, фаз, ж.
1. Момант, этап, асобная стадыя ў развіцці і змяненні чаго-н.
Першая ф. месяца.
Вадкая ф.
Уступіць у новую фазу развіцця.
2. Асобная група абмотак генератара (спец.).
|| прым. фа́завы, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)