поду́ть сов.

1. (о ветре) падзьму́ць, (долго, неоднократно) пападзіма́ць; (один раз) дзьму́хнуць; (повеять) паве́яць;

2. (ртом) падзьму́хаць, (долго, неоднократно) пападзьму́хваць, пападзьму́хаць; паху́каць; (один раз) ху́кнуць.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

зара́з нареч., разг. зара́з; (сразу — ещё) адра́зу; (в один приём) адны́м захо́дам.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

аднаво́р: се́яць у а. се́ять на по́ле, вспа́ханном оди́н раз

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

разо́к, -зка́ м., уменьш.-ласк. разо́к;

адзі́н р. — оди́н разо́к

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ДО́ГЕЛЬ (Валянцін Аляксандравіч) (10.3.1882, Казань, Татарстан, Расія — 1.6.1955),

савецкі заолаг, заснавальнік навук. школы протазаолагаў і паразітолагаў. Чл.-кар. АН СССР (1939). Сын А.С.Догеля. Скончыў Пецярбургскі ун-т (1904). З 1913 праф. у ім. З 1929 ва Усесаюзным НДІ азёрнай і рачной гаспадаркі, з 1944 у Заалагічным ін-це АН СССР. Навук. працы па протазаалогіі, паразіталогіі, эмбрыялогіі, параўнальнай анатоміі беспазваночных. Прапанаваў канцэпцыю полі- і алігамерызацыі гамалагічных органаў у эвалюцыі жывёл (1954). Аўтар падручнікаў «Агульная пратысталогія» (1951) і «Агульная протазаалогія» (1962, разам з Ю.​Е.​Палянскім). Ленінская прэмія 1957.

Тв.:

Олигомеризация гомологичных органов как один из главных путей эволюции животных. Л., 1954.

т. 6, с. 175

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

аднаразо́вы

1. (бывший один раз) однокра́тный;

~вае наве́дванне — однокра́тное посеще́ние;

2. разг. (годный для использования один раз) однора́зовый;

3. единовре́менный;

~вая дапамо́га — единовре́менное посо́бие

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

калі́-не́будзь нареч. когда́-нибу́дь, когда́-либо; в оди́н прекра́сный день

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

адно́йчы нареч. одна́жды; в одно́ прекра́сное вре́мя; в оди́н прекра́сный день

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Адзі́н, ст.-рус. одинъ, рус. один, укр. один, чэш. jeden, славац. jeden, польск. jeden, в.-луж. jedyn, н.-луж. jaden, ст.-слав. ѥдинъ, балг. един, макед. еден, серб.-харв. јѐдан, славен. eden. Прасл. edinъ < ed‑inъ, у якім першы кампанент той жа, што і ў рус. едва і інш., лац. ecce ’вунь’ (і.-е. заім. e‑). Гл. Бругман, IF, 23, 310; Бернекер, 1, 262; Мікала, Ursl. Gr., 3, 56 (параўн., аднак, Пізані, Paideia, 8, 2, 111); або ідэнтычны ст.-інд. ādíḥ. Гл. Ван–Вейк, IF, 30, 384, супраць Бернекер, там жа, 263, Гуер, Slavia, 2, 560; другі кампанент параўноўваецца з гоц. ains, лац. ūnus (< *oinos) і інш. Гл. Мейе, MSL, 14, 348; Бернекер, там жа, 262. Вайян (WS, 7, 4, 342) выводзіць jedinъ з *jedь — jinъ, прычым першы кампанент да с.-балг. еде кой такі ці такі’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

ГАМІНІ́ДЫ (Hominidae),

сям’я атрада вышэйшых прыматаў, якая ўключае ўсіх прадстаўнікоў чалавецтва ад яго ўзнікнення да сучаснасці. Вылучаюць 2 падсям’і гамінідаў: аўстралапітэкавыя (раннія) і гамінныя (архантрапы, палеантрапы і сучасны чалавек). Аўстралапітэкавыя з’явіліся каля 5 млн. гадоў назад на тэр. Афрыкі. Паводле вынікаў даследаванняў, на тэр. Усх. і Паўд. Афрыкі жыло не менш як 7 іх відаў, у некат. выпадках прасочаны паступовыя эвалюц. пераходы да больш прагрэсіўных формаў. Для гамінідаў характэрны прамахаджэнне, высокаразвіты мозг, узнікненне высокаманіпуляцыйнай рукі, выразнай мовы. Рассяленне гамінідаў пачалося каля 2 млн. гадоў назад у Паўд.-Усх. Азію, праз 1 млн. гадоў — ва ўсе інш. вобласці зямнога шара, акрамя зон арктычнага клімату.

Літ.:

Тегако Л.И., Саливон И.И. Основы современной антропологии Мн.. 1989;

Фоули Р. Еще один неповторимый вид: Экол. аспекты эволюции человека: Пер. с англ. М., 1990.

Л.​І.​Цягака.

т. 5, с. 15

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)