проме́ рить сов.
1. (измерить) праме́ раць, вы́ мераць ;
2. (некоторое время) праме́ раць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
праме́ раць , -аю, -аеш, -ае; -аны; зак. , што.
Вымераць , зрабіць вымярэнне чаго-н.
П. глыбіню возера.
|| незак. прамяра́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е і праме́ рваць , -аю, -аеш, -ае.
|| наз. праме́ рванне , -я, н. і праме́ р , -у, м.
|| прым. праме́ рны , -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вымярэ́ нне , ‑я, н.
1. Дзеянне паводле знач. дзеясл. вымяраць — вымераць .
2. Велічыня, якая вымяраецца. Геаметрычная фігура ў трох вымярэннях.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пракалібрава́ ць , ‑рую, ‑руеш, ‑руе; зак. , што .
Спец.
1. Надаць патрэбны калібр; вымераць , праверыць калібр чаго‑н. Пракалібраваць патроны.
2. Нанесці або праверыць шкалу дзяленняў. Пракалібраваць кінаплёнку.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ІЗАТО́ ПНЫЯ ІНДЫКА́ ТАРЫ , мечаныя атамы ,
рэчывы, якія маюць адрозны ад прыроднага ізатопны склад. Выкарыстоўваюцца ў якасці адзнакі («меткі») у фізіцы, хіміі, біялогіі, медыцыне, металургіі і інш. пры вывучэнні розных працэсаў (у т. л. ў жывых арганізмах).
Метад І.і. заснаваны на блізкасці фіз.-хім. уласцівасцей розных ізатопаў аднаго і таго ж хім. элемента. Прапанаваны ў 1913 венг. радыехімікам Дз.Хевешы і ням. хімікам Ф.Панетам. У якасці ізатопнай «меткі» звычайна выкарыстоўваюць радыеактыўныя ізатопы (напр. , вуглярод-14, фосфар-32, жалеза-59, кобальт-60, ёд-131), якія можна лёгка выявіць і вымераць колькасна з дапамогай дэтэктараў ядзерных выпрамяненняў . Стабільныя І.і. выяўляюцца метадамі мас-спектраскапіі.
Э.А.Рудак .
т. 7, с. 177
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
бязме́ рны
1. (які немагчыма вымераць á ßlos, ú nermesslich;
2. перан. глыбокі , моцны , пра пачуцці ) tief, stark
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
праме́ раць , ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак. , што .
1. Вымераць што‑н. Перад пачаткам лоўлі юнаму рыбалову карысна будзе прамераць глыбіню тоні, каб мець хаця агульнае ўяўленне аб рэльефе дна. Матрунёнак .
2. і без дап. Мераць некаторы час.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
даме́ раць , ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак. , што .
1. Дакончыць абмер, вымярэнне чаго‑н.; абмераць, вымераць да канца ці да якога‑н. месца. Дамераць зямельны ўчастак.
2. Разм. Дабавіць да таго, што адмерана; адмераць, намераць поўнасцю. Дамерай яшчэ пяць метраў. Дамерай дзве кварты.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
нязме́ рны , ‑ая, ‑ае.
1. Які не паддаецца вымярэнню; неабдымны. Ходзіць сонца У нязмернай шыры, Мерыцца нырнуць У пену хваляў. Хведаровіч .
2. перан. Незвычайна глыбокі, моцны (пра пачуцці). Ніхто ж дагэтуль не знайшоў, Чым вымераць нам да Радзімы Сваю нязмерную любоў. Непачаловіч .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
велічыня́ , -і́ ; мн. ы́ ні і (з ліч. 2, 3, 4 ) велічыні́ ; -чы́ нь, ж.
1. Памер, аб’ём, працягласць чаго-н.
Стол сярэдняй велічыні.
Змераць велічыню пакоя.
2. Колькасць чаго-н. ; сума; лік.
В. зарплаты.
В. асігнаванняў.
3. Усё тое, што можна вымераць , злічыць (спец. ).
Пастаянная в.
Бясконца малая в.
Роўныя велічыні.
4. перан. адз. -н. галіне дзейнасці.
Ён сусветная в. ў навуцы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)