наці́снуць, -ну, -неш, -не; -ні́; -нуты; зак.
1. што, на што і без дап. Стварыць ціск, налегчы цяжарам.
Н. на дзверы.
2. чаго. Выціскаючы, здабыць у якой-н. колькасці.
Н. соку з яблыкаў.
3. на каго-што і без дап. Зрабіць націск (у 3 знач.).
Н. на ворага з флангаў.
4. перан., на каго-што і без дап. Прымусіць або схіліць каго-н. да якога-н. дзеяння.
Н. на прафсаюз.
5. перан., на што і без дап. Энергічна ўзяцца за што-н. (разм.).
Н. на вучобу.
Н. на працу.
6. на што і без дап. Вымаўляючы, зрабіць лагічны націск.
7. што. Нацерці мазоль (мазалі; разм.).
|| незак. націска́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. націска́нне, -я, н. (да 1, 2 і 6 знач.) і на́ціск, -у, м. (да 1 знач.)
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
нацкава́ць, -кую́, -куе́ш, -куе́; -куём, -куяце́, -кую́ць; -ку́й; -кава́ны; зак., каго на каго-што, з дадан. і без дап.
1. Падахвоціць да нападу.
Н. сабак на зайца.
2. перан. Падбухторыць да варожых дзеянняў супраць каго-н. (разм.).
|| незак. нацко́ўваць, -аю, -аеш, -ае; наз. нацко́ўванне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
нацы́зм, -у, м.
Нямецкі фашызм.
Не дапусціць адраджэння нацызму.
|| прым. нацы́сцкі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
нацы́ст, -а, М -сце, мн. -ы, -аў, м.
Прыхільнік нацызму.
|| ж. нацы́стка, -і, ДМ -тцы, мн. -і, -так.
|| прым. нацы́сцкі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
на́цыя, -і, мн. -і, -цый, ж.
1. Гістарычна ўстойлівая супольнасць людзей, якая ўтвараецца ў працэсе фарміравання агульнасці іх тэрыторыі, эканамічных сувязей, літаратурнай мовы, асаблівасцей культуры і духоўнага аблічча.
Права нацый на самавызначэнне.
2. У некаторых спалучэннях: краіна, дзяржава.
Арганізацыя Аб’яднаных Нацый.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
нацыянал-...
Першая састаўная частка складаных слоў, якая адпавядае па знач. слову «нацыяналістычны», напр.: нацыянал-ліберал, нацыянал-сацыяліст, нацыянал-патрыёт.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
нацыяналізава́ць, -зу́ю, -зу́еш, -зу́е; -зу́й; -зава́ны; зак. і незак., што.
Правесці (праводзіць) нацыяналізацыю чаго-н.
Н. фабрыкі і заводы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
нацыяналіза́цыя, -і, ж.
1. Перадача з прыватнай уласнасці ва ўласнасць дзяржавы зямлі, прамысловасці, транспарту, банкаў і пад.
2. Арганізацыя чаго-н. на нацыянальнай аснове.
Н. школы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
нацыяналі́зм, -у, м.
1. Ідэалогія і палітыка ў галіне нацыянальных адносін і культуры, якая зыходзіць з ідэй нацыянальнай перавагі пануючай нацыі і супрацьпастаўлення яе іншым нацыям.
Барацьба з нацыяналізмам.
2. Пачуццё нацыянальнага самазахавання, якое асабліва праяўляецца ў пэўныя гістарычныя перыяды, калі нацыі пагражае небяспека.
|| прым. нацыяналісты́чны, -ая, -ае.
Нацыяналістычная палітыка.
Нацыяналістычныя погляды.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
нацыяналі́ст, -а, М -сце, мн. -ы, -аў, м.
Прыхільнік нацыяналізму.
|| ж. нацыяналі́стка, -і, ДМ -тцы, мн. -і, -так.
|| прым. нацыяналісты́чны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)