Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
часа́лка, ‑і, ДМ ‑лцы; Рмн. ‑лак; ж.
Прылада для часання воўны, ільну і пад.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
га́лка², -і, ДМ -лцы, мн. -і, -лак, ж.
Тое, што і галушка (у 1 знач.).
|| памянш.га́лачка, -і, ДМ -чцы, мн. -і, -чак, ж.
|| прым.га́лачны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
кацёлка, -і, ДМ -лцы, мн. -і, -лак, ж.
1. Драўляны кружок, круг.
2.перан. Пра поўную, невялікага росту жанчыну, дзяўчыну (разм., жарт.).
|| прым.кацёлкавы, -ая, -ае (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
падсці́лка, -і, ДМ -лцы, мн. -і, -лак, ж.
1.гл. падаслаць².
Легчы на саламяную падсцілку.
2. Тое, што і подсціл (у 2 знач.).
|| прым.падсці́лачны, -ая, -ае.
П. матэрыял.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прафесіяна́л, -а, мн. -ы, -аў, м.
Чалавек, які займаецца чым-н. як прафесіяй (у адрозненне ад аматара).
Аўтамабіліст-п.
Фатограф-п.
|| ж.прафесіяна́лка, -і, ДМ -лцы, мн. -і, -лак.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Пако́ст ’спецыяльна апрацаваны алей або тлушч, якія прымяняюцца для прыгатавання алейных фарбаў, лекаў і пад.’ (ТСБМ). З польск.pokost ’лак’. У польск. ад с.-ням.koste ’густая кісць’, ням.дыял.quästeln ’маляваць пэндзлем, мазаць’ (Бернекер, 582; Махэк, 469, Кюнэ, Poln., 84).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
АФО́РТ (франц. eau-forte літар. азотная кіслата),
від гравюры на метале, у якой паглыбленыя элементы друкарскай формы ствараюцца траўленнем металу кіслотамі.
Металічную пласціну («дошку») пакрываюць кіслотаўстойлівым лакам, потым гравіравальнай іголкай, якая знімае лак і агаляе метал, наносяць малюнак. Змясціўшы «дошку» ў кіслату, пратраўліваюць метал, што паглыбляе след ад іголкі. Малюнак запаўняюць фарбай. Адбіткі з дапамогай спец. станка пераносяць на вільготную паперу. У шырокім сэнсе афорт уключае і інш. віды гравюры з траўленнем: акватынту, лавіс, мяккі лак; можа спалучацца з «сухой іголкай» і гравюрай разцом. Афорт узнік у Зах. Еўропе на пач. 16 ст. (Д.Хопфер, А.Дзюрэр у Германіі, У.Граф у Швейцарыі). Развіццё атрымаў у творчасці мастакоў 17—19 ст.: Ж.Кало (Францыя), Рэмбранта, Дж.Піранезі (Італія), Ф.Гоі (Іспанія). Да афорта звяртаюцца ў 20 ст. Ф.Брэнгвін (Вялікабрытанія), К.Кольвіц (Германія) і інш.
На Беларусі першыя афортныя творы (медзярыт) з’явіліся ў 16 ст. (Карта Полацкай зямлі і План Полацка, абодва 1579). У 1980—90-я г. ў тэхніцы афорта выконваюцца асобныя творы і цыклы, прысвечаныя гісторыі і сучаснасці (Л.Ран, А.Кашкурэвіч, Л.Асецкі, А.Паслядовіч, Г.Паплаўскі, М.Басалыга, М.Барздыка, В.Баранаў, С.Герус, С.Балянок, Ю.Падолін і інш.).
М.М.Паграноўскі.
Да арт.Афорт. Г.Паплаўскі. Ілюстрацыя да паэмы Я.Купалы «Яна і Я». 1979.Да арт.Афорт. Ю.Падолін. Пакінуты. 1994.Да арт.Афорт. Л.Ран. Партрэт дзяўчыны. 1959.Да арт.Афорт. Ф.Гоя. Бравісіма! З серыі «Капрычас». 1793—1803.Да арт.Афорт. А.Кашкурэвіч. Смага. 1970.Да арт.Афорт. Ж.Кало. Два камедыянты. 1620-я г.
