«РУНЬ»,

бел. самадз. харэаграфічны ансамбль. Створаны ў 1983 пры Доме культуры тэкстыльшчыкаў Магілёўскага адкрытага акц. т-ва «Магатэкс», з 1989 народны. Заснавальнік і маст. кіраўнік, пастаноўшчык танцаў — В.​Папоў. Складаецца з танц. (40 удзельнікаў) і інстр. (10 чал.; існуе з 1988) груп. Мае самабытныя нар. інструменты: ліру, гудок, кмен, жалейкі і інш. У рэпертуары сцэн. варыянты танцаў, засн. на самабытных узорах фальклору розных рэгіёнаў Беларусі. Захоўвае лепшыя традыцыі бел. танц. культуры, даследуе і апрацоўвае рэгіянальны і старадаўні харэагр. і муз. фальклор. Пастаноўка танцаў ажыццяўляецца на матэрыяле даследчыкаў фальклору і сабранага ў экспедыцыях Паповым. Сярод танцаў «Варатынская кадрыля», «Падушачка», «Таўкачыкі», карагоды «Званочкі», «Ляляшы» і інш. Творчасці калектыву прысвечаны дакумент. фільм Магілёўскага тэлебачання «Танцуе «Рунь». Ансамбль — лаўрэат і дыпламант больш як 30 рэсп. і міжнар. конкурсаў і фестываляў, у т. л. ў Францыі (г. Пуацье, 1990), Вялікабрытаніі (г. Сідмут, г. Білінгем, 1991), Італіі (г. Гарыцыя, 1992, Гран-пры), Германіі (г. Марбург, 1996), Іспаніі (г. Барселона, 2000), Беларусі: 1-га Рэсп. фестывалю бел. нар. танца (г. Гродна, 1990), Рэсп. фестывалю бел. нар. танца «Пярэзвы» (г. Бабруйск, 1992), 1-га Міжнар. фестывалю харэагр. мастацтва «Сожскі карагод» (г. Гомель, 1997), 1-га фестывалю нар. мастацтва Беларусі «Беларусь — мая песня» (Мінск, 1998). Пры ансамблі працуе харэагр. студыя «Зярнятка» (кіраўнік Т.​Папова).

А.​А.​Скарына.

Харэаграфічны ансамбль «Рунь».

т. 13, с. 451

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

фіна-уго́рскі

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. фіна-уго́рскі фіна-уго́рская фіна-уго́рскае фіна-уго́рскія
Р. фіна-уго́рскага фіна-уго́рскай
фіна-уго́рскае
фіна-уго́рскага фіна-уго́рскіх
Д. фіна-уго́рскаму фіна-уго́рскай фіна-уго́рскаму фіна-уго́рскім
В. фіна-уго́рскі
фіна-уго́рскага
фіна-уго́рскую фіна-уго́рскае фіна-уго́рскія
Т. фіна-уго́рскім фіна-уго́рскай
фіна-уго́рскаю
фіна-уго́рскім фіна-уго́рскімі
М. фіна-уго́рскім фіна-уго́рскай фіна-уго́рскім фіна-уго́рскіх

Іншыя варыянты: фі́на-уго́рскі.

Крыніцы: tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

угра-фі́нскі

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. угра-фі́нскі угра-фі́нская угра-фі́нскае угра-фі́нскія
Р. угра-фі́нскага угра-фі́нскай
угра-фі́нскае
угра-фі́нскага угра-фі́нскіх
Д. угра-фі́нскаму угра-фі́нскай угра-фі́нскаму угра-фі́нскім
В. угра-фі́нскі
угра-фі́нскага
угра-фі́нскую угра-фі́нскае угра-фі́нскія
Т. угра-фі́нскім угра-фі́нскай
угра-фі́нскаю
угра-фі́нскім угра-фі́нскімі
М. угра-фі́нскім угра-фі́нскай угра-фі́нскім угра-фі́нскіх

Іншыя варыянты: у́гра-фі́нскі.

Крыніцы: sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

апара́т, ‑а і ‑у, М ‑раце, м.

1. ‑а. Спецыяльны прыбор для выканання якой‑н. работы. Тэлефонны апарат. Даільны апарат. Фатаграфічны апарат. Тарпедны апарат.

2. ‑у. Сукупнасць органаў, якія выконваюць пэўную функцыю ў арганізме. Зрокавы апарат. Слыхавы апарат. Апарат кровазвароту.

3. ‑у. Сукупнасць дзяржаўных устаноў, якія абслугоўваюць пэўную галіну кіраўніцтва ці гаспадаркі. // Работнікі гэтых устаноў.

•••

Вестыбулярны апарат — орган у хрыбетных жывёлін і чалавека, які з’яўляецца часткай ўнутранага вуха і служыць для каардынацыі рухаў і захавання раўнавагі.

Дыфузійны апарат — апарат для атрымання шляхам дыфузіі каштоўных рэчываў з раздробненай сыравіны.

Касмічны апарат — спецыяльны апарат, прызначаны для палёту ў касмічнай прасторы.

Крытычны апаратварыянты і заўвагі ў навуковым выданні літаратурнага ці гістарычнага тэксту.

Навуковы апарат — паказальнікі, каментарыі, бібліяграфія і пад. ў навуковым выданні.

[Ад лац. apparatus — абсталяванне.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

Закаба́іна ’невялікі заліў’ (полац., З нар. сл.), закаба́ліна ’затока ў рацэ’ (слаўг.), закабе́нь ’месца, выбітае вадой на лузе, якое перашкаджае касьбе’ (Яшкін), закуба́нь ’затока ў рацэ’ (Бяльк.). Словаўтварэнне сустракаецца ў геаграфічнай тэрміналогіі: за‑ + + ‑іна ці за‑ + + ‑ень (параўн. западзіна, укр. закосень). Корань прадстаўляе сабой варыянты тэрміна каба́ня ’яма з вадой’ (гл.); ва ўкр. гэты корань прадстаўлены і ў форме кубаня (Юркоўскі, Ukr. hydrogr., 72). Талстой, СГТ, 230–233; Нітшэ, 207; Варбат, Этимология, 1979, 36–37.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

вучэ́бна-кансультацы́йны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. вучэ́бна-кансультацы́йны вучэ́бна-кансультацы́йная вучэ́бна-кансультацы́йнае вучэ́бна-кансультацы́йныя
Р. вучэ́бна-кансультацы́йнага вучэ́бна-кансультацы́йнай
вучэ́бна-кансультацы́йнае
вучэ́бна-кансультацы́йнага вучэ́бна-кансультацы́йных
Д. вучэ́бна-кансультацы́йнаму вучэ́бна-кансультацы́йнай вучэ́бна-кансультацы́йнаму вучэ́бна-кансультацы́йным
В. вучэ́бна-кансультацы́йны (неадуш.)
вучэ́бна-кансультацы́йнага (адуш.)
вучэ́бна-кансультацы́йную вучэ́бна-кансультацы́йнае вучэ́бна-кансультацы́йныя (неадуш.)
вучэ́бна-кансультацы́йных (адуш.)
Т. вучэ́бна-кансультацы́йным вучэ́бна-кансультацы́йнай
вучэ́бна-кансультацы́йнаю
вучэ́бна-кансультацы́йным вучэ́бна-кансультацы́йнымі
М. вучэ́бна-кансультацы́йным вучэ́бна-кансультацы́йнай вучэ́бна-кансультацы́йным вучэ́бна-кансультацы́йных

Іншыя варыянты: вучэ́бна-кансультаты́ўны.

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

гу́мава-бі́тумны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. гу́мава-бі́тумны гу́мава-бі́тумная гу́мава-бі́тумнае гу́мава-бі́тумныя
Р. гу́мава-бі́тумнага гу́мава-бі́тумнай
гу́мава-бі́тумнае
гу́мава-бі́тумнага гу́мава-бі́тумных
Д. гу́мава-бі́тумнаму гу́мава-бі́тумнай гу́мава-бі́тумнаму гу́мава-бі́тумным
В. гу́мава-бі́тумны (неадуш.)
гу́мава-бі́тумнага (адуш.)
гу́мава-бі́тумную гу́мава-бі́тумнае гу́мава-бі́тумныя (неадуш.)
гу́мава-бі́тумных (адуш.)
Т. гу́мава-бі́тумным гу́мава-бі́тумнай
гу́мава-бі́тумнаю
гу́мава-бі́тумным гу́мава-бі́тумнымі
М. гу́мава-бі́тумным гу́мава-бі́тумнай гу́мава-бі́тумным гу́мава-бі́тумных

Іншыя варыянты: гу́мава-біту́мны.

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

гу́мава-біту́мны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. гу́мава-біту́мны гу́мава-біту́мная гу́мава-біту́мнае гу́мава-біту́мныя
Р. гу́мава-біту́мнага гу́мава-біту́мнай
гу́мава-біту́мнае
гу́мава-біту́мнага гу́мава-біту́мных
Д. гу́мава-біту́мнаму гу́мава-біту́мнай гу́мава-біту́мнаму гу́мава-біту́мным
В. гу́мава-біту́мны (неадуш.)
гу́мава-біту́мнага (адуш.)
гу́мава-біту́мную гу́мава-біту́мнае гу́мава-біту́мныя (неадуш.)
гу́мава-біту́мных (адуш.)
Т. гу́мава-біту́мным гу́мава-біту́мнай
гу́мава-біту́мнаю
гу́мава-біту́мным гу́мава-біту́мнымі
М. гу́мава-біту́мным гу́мава-біту́мнай гу́мава-біту́мным гу́мава-біту́мных

Іншыя варыянты: гу́мава-бі́тумны.

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

бі́тумна-мінера́льны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. бі́тумна-мінера́льны бі́тумна-мінера́льная бі́тумна-мінера́льнае бі́тумна-мінера́льныя
Р. бі́тумна-мінера́льнага бі́тумна-мінера́льнай
бі́тумна-мінера́льнае
бі́тумна-мінера́льнага бі́тумна-мінера́льных
Д. бі́тумна-мінера́льнаму бі́тумна-мінера́льнай бі́тумна-мінера́льнаму бі́тумна-мінера́льным
В. бі́тумна-мінера́льны (неадуш.)
бі́тумна-мінера́льнага (адуш.)
бі́тумна-мінера́льную бі́тумна-мінера́льнае бі́тумна-мінера́льныя (неадуш.)
бі́тумна-мінера́льных (адуш.)
Т. бі́тумна-мінера́льным бі́тумна-мінера́льнай
бі́тумна-мінера́льнаю
бі́тумна-мінера́льным бі́тумна-мінера́льнымі
М. бі́тумна-мінера́льным бі́тумна-мінера́льнай бі́тумна-мінера́льным бі́тумна-мінера́льных

Іншыя варыянты: біту́мна-мінера́льны.

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

біту́мна-мінера́льны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. біту́мна-мінера́льны біту́мна-мінера́льная біту́мна-мінера́льнае біту́мна-мінера́льныя
Р. біту́мна-мінера́льнага біту́мна-мінера́льнай
біту́мна-мінера́льнае
біту́мна-мінера́льнага біту́мна-мінера́льных
Д. біту́мна-мінера́льнаму біту́мна-мінера́льнай біту́мна-мінера́льнаму біту́мна-мінера́льным
В. біту́мна-мінера́льны (неадуш.)
біту́мна-мінера́льнага (адуш.)
біту́мна-мінера́льную біту́мна-мінера́льнае біту́мна-мінера́льныя (неадуш.)
біту́мна-мінера́льных (адуш.)
Т. біту́мна-мінера́льным біту́мна-мінера́льнай
біту́мна-мінера́льнаю
біту́мна-мінера́льным біту́мна-мінера́льнымі
М. біту́мна-мінера́льным біту́мна-мінера́льнай біту́мна-мінера́льным біту́мна-мінера́льных

Іншыя варыянты: бі́тумна-мінера́льны.

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)