Verbum

ЛУЧКО́ (Клара Сцяпанаўна) (н. 1.7.1925, с. Гутава Палтаўскай вобл., Украіна),

расійская актрыса. Нар. арг. СССР (1985). Скончыла Усесаюзны ін-т кінематаграфіі (1948). З 1948 у Т-ры-студыі кінаакцёра ў Маскве. Выкананне вылучаецца шчырасцю і лірычнасцю. Сярод роляў — у кінафільмах: Даша Шэлест («Кубанскія казакі», 1950), Ліда («Вялікая сям’я», 1954), Ядвіга («Чырвонае лісце», 1958), Мары д’Агу («Ферэнц Ліст», 1972); у тэлефільмах: Клаўдзія Пухлякова («Цыган», 1979), Нуйкіна («Мы, ніжэйпадпісаныя», 1980), Мадлен («Куфэрак Марыі Медычы», 1981) і інш. Дзярж. прэмія СССР 1951.

т. 9, с. 378

ЛЮБІ́МІЦА АСЕ́ННЯЯ,

сорт грушы Краснакуцкай доследнай станцыі садаводства (Украіна). Выведзены скрыжаваннем сартоў Любіміца Клапа і Дэканка зімовая. На Беларусі перспектыўная для вырошчвання ў аматарскім садаводстве ва ўсіх абласцях, акрамя Віцебскай і Магілёўскай.

Дрэва сярэднярослае, крона пірамідальная, кампактная. Пладаносіць на 6-ы год. Сорт сярэднезімаўстойлівы, адносна ўстойлівы да бактэрыяльнага раку і паршы. Ураджайнасць сярэдняя. Плады 90—100 г, жаўтавата-зялёныя, з паласатым румянцам на сонечным баку. Мякаць шчыльная, белая, сакавітая, масляністая, віннасалодкага смаку. Захоўваецца да снежня.

М.​Р.​Мялік.

т. 9, с. 396

МАРКО́ЎСКІ (Стафан Стафанавіч) (17.5. 1886, в. Кіромна Камянец-Падольскага р-на Хмяльніцкай вобл., Украіна — 28.9.1949),

бел. музыкант, педагог; заснавальнік школы ігры на ўдарных інструментах у Беларусі. Вучыўся ў С.-Пецярбургскай кансерваторыі (1910—12), скончыў Бел. кансерваторыю (1937), з 1932 выкладаў у ёй (у 1944—48 прарэктар) і Мінскім муз. вучылішчы. Адыграў значную ролю ў аднаўленні Бел. кансерваторыі пасля Вял. Айч. вайны. Аўтар «Школы ігры на ўдарных інструментах» (прынята да друку ў 1941, не выдадзена).

Р.​А.​Лагонда.

т. 10, с. 120

МАРТЫ́НАВА (Эльвіра Міхайлаўна) (н. 17.2.1923, г. Звянігародка Чаркаскай вобл., Украіна),

бел. літ.-знавец. Канд. філал. н. (1970). Скончыла Адэскі ун-т (1947), у 1949—60 працавала ў ім. У 1961—79 у Ін-це л-ры АН Беларусі. Даследуе праблемы сучаснага літ. працэсу, літ. ўзаемасувязей, маст. перакладу. Адзін з аўтараў кн. «Садружнасць літаратур» (1968), «Старонкі літаратурных сувязей» (1970), «Адзінства і ўзаемаўзбагачэнне» (1980).

Тв.:

Беларуска-ўкраінскі паэтычны ўзаемапераклад. Мн., 1973;

Мастацкая дэталь у літаратурным творы. Мн., 1977.

т. 10, с. 139

МАЎРАДЫЯ́ДЗІ (Пётр Арыстархавіч) (15.2.1878, г. Камянец-Падольскі, Украіна — 27.2.1933),

бел. вучоны ў галіне заалогіі, гісталогіі і цыталогіі. Праф. (1919). Скончыў Новарасійскі ун-т (1908). З 1923 заг. кафедры БДУ, з 1930 — Мінскага мед. ін-та. Навук. працы па будове клетак і ядз. апарату ў прасцейшых, працэсах апладнення і выспявання палавых клетак.

Тв.:

Редукция и оплодотворение. Росгов н/Д, 1918;

«Косое» деление у инфузорий // Працы БДУ. 1923. № 4—5;

К вопросу о нуклеолюлях // Там жа. 1928. № 22.

т. 10, с. 218

МАЎРЫ́ШЧАЎ (Віктар Сямёнавіч) (5.2. 1925, в. Сафонава Мікалаеўскай вобл., Украіна — 10.10.1989),

бел. вучоны-эканаміст. Канд. эканам. н. (1954), праф. (1976). Засл. эканаміст Беларусі (1972). Скончыў Маскоўскі эканам. ін-т (1951). З 1954 у Бел. ін-це нар. гаспадаркі. Навук. працы па праблемах эфектыўнасці прамысл. вытв-сці. Адзін з аўтараў падручніка «Эканоміка прамысловасці СССР» (1975).

Тв.:

Предмет экономики социалистической промышленности. Мн., 1961;

Экономическая эффективность промышленного производства. Мн., 1973 (разам з В.​І.​Выбарнавым);

Проблемы эффективности промышленного производства. Мн., 1978.

т. 10, с. 221

МАШЫ́НСКІ (Анатоль Васілевіч) (20.9.1937, г. Мярэфа Харкаўскай вобл., Украіна — 15.3.1996),

бел. вучоны ў галіне радыёфізікі і электронікі. Канд. фіз.-матэм. н. (1970), праф. (1993). Скончыў Харкаўскі дзярж. ун-т (1963). З 1964 у Бел. ун-це інфарматыкі і радыёэлектронікі. Навук. працы па тэорыі дыфракцыі, прыкладной эл.-дынаміцы, матэм. мадэліраванні прылад ЗВЧ.

Тв.:

Моделирование на ППЭВМ характеристик полупроводниковых диодов, биполярных и полевых транзисторов в интегрированной среде MATHCAD. Мн., 1993 (разам з У.​І.​Драгамірэцкім).

Г.​В.​Рымскі.

т. 10, с. 240

МІ́НСКАЕ, ІЗЯСЛА́ЎСКАЕ І БРА́ЦЛАЎСКАЕ ГЕНЕРА́Л-ГУБЕРНА́ТАРСТВА,

адм.-тэр. адзінка ў Рас. імперыі ў 1793—96. Створана на землях, далучаных у выніку 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793). Уключала Мінскую губерню, Ізяслаўскую і Брацлаўскую губ. (паўн.-зах. Украіна). Гал. задачай адміністрацыі былі ўвядзенне рас. грамадзянскага праўлення. На тэр. ген.-губернатарства была ўтворана Мінская, Ізяслаўская і Брацлаўская правасл. епархія (гл. Мінская праваслаўная епархія). Скасавана ў сувязі з новым адм.-тэр. упарадкаваннем пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай.

А.​М.​Філатава.

т. 10, с. 412

МІХА́ЙЛАВА (Раіса Уладзіміраўна) (н. 12.1.1944, г. Андрушэўка Жытомірскай вобл., Украіна),

бел. вучоны ў галіне мікрабіялогіі. Д-р біял. н. (1996). Скончыла Маскоўскі ун-т (1969). З 1969 у Ін-це мікрабіялогіі Нац. АН Беларусі. Навук. працы па фізіялогіі і біяхіміі мікраарганізмаў, біягенезе і біятэхналогіі мікробных ферментаў.

Тв.:

Пектолигические ферменты мицелиальных грибов // Биотехнология микробных ферментов. Мн., 1989;

Three polygalacturonases constitutively synthesized by Aspergillus alliaceus (разам з Л.​І.​Сапуновай, А.​Г.​Лабанком) // World J.Microbiol. Biotechnol. 1995. Vol. 11.

т. 10, с. 481

МУХАМЕ́ТАЎ (Эсхат Мінібаевіч) (н. 20.5.1926, пас. Ібрайкіна, Башкортастан, Расія),

бел. вучоны ў галіне раслінаводства. Д-р с.-г. н. (1991), праф. (1995). Скончыў Адэскі с.-г. ін-т (1952, Украіна) і Маскоўскую с.-г. акадэмію (1955). З 1966 у БСГА. Навук. працы па раслінаводстве збожжавых культур.

Тв.:

Технология производства и качество продовольственного зерна. Мн., 1996 (у сааўт.);

Агробиологический контроль и оперативный уход за посевами зерновых культур. Горки, 1997 (разам з М.​А.​Казанінай, Л.​К.​Тупікавай).

т. 11, с. 43