горад на ПнЗ Германіі, зямля Ніжняя Саксонія. Засн. ў 8 ст. Каля 170 тыс.ж. (1999). Трансп. вузел. Порт на р. Газе і адгалінаванні Сярэднегерманскага канала. Аэрапорт. Прам-сць: чорная і каляровая металургія, маш.-буд. і металаапр., эл.-тэхн., хім., тэкст., абутковая, папяровая. Ун-т. Планетарый.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
паляшу́цкі, ‑ая, ‑ае.
Які належыць палешуку, уласцівы палешукам. Гразь была густая, чорная, як дзёгаць, размешаная паляшуцкімі лапцямі, быдлячымі і конскімі нагамі.Колас.Прыродны розум, спалучэнне народнай мудрасці з чыста паляшуцкай жартаўлівай дасціпнасцю і дабрадушнай хітрынкай у добрых вачах робяць гэтага чалавека прыемным субяседнікам.Залескі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сярэдневяко́вы, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да сярэдневякоўя. Стаўшы на ўзгорку,.. відаць: чорная вежа сярэдневяковага княжага замка, шэрая касцельная вежа.Чорны.Прыбраныя ў свае сярэдневяковыя панцыры, сяляне галоднай Хеўсурэтыі .. пакінулі вельмі несамавітае ўражанне.Самуйлёнак.// Уласцівы для сярэдневякоўя; такі, як у сярэдневякоўі. Сярэдневяковы светапогляд. Сярэдневяковае мастацтва.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
казуа́р
(фр. casoar, ад малайск. kasuari)
буйная чорная птушка групы бескілявых з рагавым вырастам на галаве і доўгімі трохпальцымі нагамі, якая водзіцца ў лясах Паўн. Аўстраліі і прылеглых астравоў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
АКЦЮ́БІНСК,
горад у Казахстане, цэнтр Акцюбінскай вобл., на р. Ілёк. Засн. ў 1869 на месцы крэпасці Акцюбэ (у пер. на бел. мову — «белы ўзгорак»), 248 тыс.ж. (1987). Чыг. станцыя. Чорная металургія, машынабудаванне (рэнтгенаапаратура, с.-г. машынабудаванне і інш.), хім. (пластмасы), лёгкая і харч.прам-сць; вытв-сцьбуд. матэрыялаў.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КРАМАТО́РСК,
горад на Украіне, у Данецкай вобл. Узнік у 2-й пал. 19 ст. 194 тыс.ж. (1997). Чыг. вузел. Цэнтр цяжкага машынабудавання і станкабудавання; чорная металургія, коксахім. з-д; вытв-сць пракатнага абсталявання, кандыцыянераў, эмалей, буд. матэрыялаў і інш.; лёгкая і харч.прам-сць. Індустр.ін-т. 2 музеі.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
О́БЕРГАЎЗЕН (Oberhausen),
горад на З Германіі, зямля Паўн. Рэйн-Вестфалія. Каля 250 тыс.ж. (1999). Вузел чыгунак і аўтадарог. Порт на канале Рэйн-Герне і р. Эмшэр. Прам-сць: чорная і каляровая металургія, цяжкае машынабудаванне, котлабудаванне, хім., шкляная. Здабыча кам. вугалю. Адм.-гасп. акадэмія. Штогадовы міжнар. фестываль кароткаметражных фільмаў (з 1951).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Меланхолія ’сумны настрой, туга’ (ТС). Паводле Крукоўскага (Уплыў, 77), з рус.меланхолия. Аднак параўн. яшчэ ст.-бел.мелянколия, мэлянколия, меленколия ’тс’, якія са ст.-польск.melankolija ’чорная жоўць’ (Свяжынскі, БЛ, 7, 1975, 48; Булыка, Лекс. запазыч., 136), запазычанага з с.-лац.melancholia < ст.-грэч.μελαγχολία ’дэпрэсія, пакуты ад чорнай жоўці’ — меркавалася, што сум, туга ўзнікалі ад чорнай жоўці.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
groba
1) гру́бы, вялі́кі
2) неачэ́саны;
~e Árbeitчо́рная рабо́та
3) гру́бы (няветлівы);
~er Kerl грубія́н;
~er Únfug хуліга́нства
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
ДНЕПРАДЗЯРЖЫ́НСК,
горад на Украіне, у Днепрапятроўскай вобл. Вядомы з 1750, да 1936 Каменскае. 279 тыс.ж. (1987). Порт на р. Дняпро. Чыг. станцыя. Чорная металургія, хім., маш.-буд. (вагонабудаванне, вытв-сць кацельнага абсталявання і інш.), энергет., мэблевая, лёгкая, харч.прам-сць; вытв-сцьбуд. матэрыялаў. ТЭЦ. ГЭС. Індустрыяльны ін-т. Музей гісторыі горада.