Verbum

ПАДВІ́ШАНЬ (Clitopilus prunulus),

шапкавы грыб сям. энталомавых. Пашыраны ў Еўразіі і Амерыцы. На Беларусі трапляецца з ліп. па вер. у лясах, на палянах, узлесках, садах. Нар. назва гладун.

Пладовае цела — шапка на ножцы. Шапка дыям. да 10 см, пукатая, пазней увагнутая з няроўным хвалістым краем, светла-ружавата-бялёсая, падсохлая — белая. Пласцінкі прырослыя. Ножка белая, кароткая, унізе звужаная. Мякаць белая, з пахам мукі. Споры эліпсападобныя, ружаватыя. Ядомы.

т. 11, с. 489

ПАЛО́МНІЦТВА (ад лац. palma пальма),

вандраванне, падарожжа веруючых да «святых месцаў» для пакланення. У хрысціян П. пачалося з вандроўкі ў Палесціну, адкуль паломнікі прывозілі пальмавую ветку (адсюль назва). Праваслаўныя наведваюць таксама гару Афон (Грэцыя), Бары (Італія), католікі — Рым, Ларэта, Кампастэла (Італія), Лурд (Францыя), Фатыму (Партугалія). Мусульмане робяць П. (хадж) у Мекку, Медыну (Саудаўская Аравія), Кербелу (Ірак), будысты і сінтаісты — у Нару (Японія), ламаісты — у Лхасу (Кітай).

т. 12, с. 14

ПЛЕБЕ́ЙСТВА,

прынятая ў гістарычнай л-ры назва бяднейшай ч. насельніцтва сярэдневяковых гарадоў Зах. Еўропы. У П. ўваходзілі збяднелыя цэхавыя рамеснікі, чорнарабочыя і падзёншчыкі, якія не ўваходзілі ў цэхавую арг-цыю, часткова чаляднікі, бадзягі, жабракі. З-за неаднароднасці сац. складу паліт. лінія П. была няўстойлівай. Найчасцей далучалася да сял. выступленняў (напр., сялянска-плебейскі кірунак Рэфармацыі ў Германіі і інш.). Актыўна ўдзельнічала ў ранніх бурж. рэвалюцыях.

т. 12, с. 420

ПРОЦІЛО́ДАЧНЫЯ СІ́ЛЫ,

агульная назва падводных і надводных караблёў, лятальных апаратаў ВМФ (ВМС), прызначаных для вядзення баявых дзеянняў супраць падводных лодак. П.с. наз. і фарміраванні разнародных сіл флоту, вылучаных у марской аперацыі для вядзення барацьбы з падводнымі лодкамі праціўніка. П.с. дзейнічаюць у зададзеных раёнах, на процілодачных рубяжах, выкарыстоўваюцца з мэтай процілодачнага забеспячэння караблёў (суднаў) пры іх пераходзе морам і інш. Гл. таксама Процілодачная авіяцыя, Процілодачны карабель.

т. 13, с. 45

РАБО́ТНЫЯ ЛЮ́ДЗІ,

агульная назва рабочых на промыслах і прамысл. прадпрыемствах Расіі 17—1-й пал. 19 ст. Асн. масу Р.л. складалі работнікі рачных суднаў, рыбнага, салянога і інш. промыслаў; з канца 17 — пач. 18 ст. іх склад папаўнялі работнікі мануфактур. Кадры Р.л. фарміраваліся як за кошт прыгонных (сяляне-адыходнікі, пасэсійныя сяляне, прыпісныя сяляне), так і вольных наёмных работнікаў, якія з 1760-х г. колькасна пераважалі.

т. 13, с. 186

«РЭ́ЙНСКАЯ ГАЗЕ́ТА»

(поўная назва «Rheinische Zeitung für Politik, Handel und Gewerbe», «Рэйнская газета па пытаннях палітыкі, гандлю і рамяства»),

штодзённая ням. газета ліберальнага кірунку, якая выдавалася 1.1.1842—31.3.1843 у г. Кёльн. З крас. 1842 супрацоўнікам, а ў кастр. 1842—17.3.1843 гал. рэдактарам газеты быў К.​Маркс. Друкавала матэрыялы апазіц. зместу ў адносінах да ўрада Прусіі, у т. л. арт. Маркса і Ф.​Энгельса. Закрыта прускімі ўладамі.

т. 13, с. 566

СА́БРА І ШАЦІ́ЛА,

назва двух лагераў палесцінскіх бежанцаў у сталіцы Лівана Бейруце. Набылі вядомасць у час уварвання войск Ізраіля ў Ліван у 1982, калі 15—17 ліст. саюзная Ізраілю міліцыя хрысціян-маранітаў учыніла там разню мірных жыхароў, у выніку чаго загінула ад 1 да 2 тыс. жанчын, дзяцей і старых.

Ізраільскія войскі, якія знаходзіліся побач, не прадухілілі гэтыя забойствы, што выклікала ўсеагульнае асуджэнне Ізраіля сусв. супольнасцю.

т. 14, с. 49

СА́МЦХЕ-СААТА́БАГА,

княства на тэр. Паўд. Грузіі ў 13—17 ст. У 13 ст. самцхійскія гаспадары (эрыставі) сталі ўладарнымі князямі (мтаварамі) усёй Паўд. Грузіі. З пач. 14 ст. мелі тытул атабага (адсюль назва княства). У С.-С. ўваходзілі Самцхе, Аджара, Шаўшэты, Кларджэты і інш. вобласці Паўд. Грузіі. З пач. 16 ст. ў васальнай залежнасці ад Турцыі, якая ў 1620-я г. скасавала С.-С.

т. 14, с. 142