ПЁРЛ-ХА́РБАР, Пірл-Харбар (Pearl Harbor),

галоўная ваенна-марская база (ВМБ) ЗША у бухце на паўд. беразе в-ва Ааху (Гавайскія астравы). У 1887 порт перададзены ЗША уладаром Гаваяў; пасля анексіі Гаваяў ЗША у 1898 ператвораны ў ваен. базу. У час 2-й сусв. вайны 1939—45 на П.-Х. размяшчаліся гал. сілы Ціхаакіянскага флоту ЗША. Раптоўным нападам на ВМБ 7.12.1941 без абвяшчэння вайны Японія пачала баявыя дзеянні на Ціхім акіяне (гл. Ціхаакіянскія кампаніі 1941—45). Самалёты з 6 яп. авіяносцаў 2 эшалонамі з розных напрамкаў на працягу 2 гадз нанеслі шэраг паслядоўных удараў па амер. караблях, аэрадромах і берагавых батарэях. У выніку ЗША страцілі 15 буйных караблёў (у т. л. патоплена і пашкоджана 8 лінкораў), шмат малых суднаў, 272 самалёты, 3400 чал. забітымі і параненымі. Страты японцаў склалі 29 самалётаў, 5 падводных лодак і 60 чал. Аднак гал. мэта нечаканага нападу — паралізаваць амер. флот — не была дасягнута. 8.12.1941 ЗША і Вялікабрытанія аб’явілі вайну Японіі. 2-я сусв. вайна ахапіла акваторыю Ціхага акіяна.

Літ.:

Что произошло в Пирл-Харборе: Док.: Пер. с англ. М., 1961;

Бунич И.Л. Второй Перл-Харбор;

Лорд У. День позора. СПб., 1999;

Медведь А. Удар по Жемчужной гавани // Крылья Родины. 1992. № 1.

Амерыканскія караблі пасля налёту японскай авіяцыі на Пёрл-Харбар. Снежань 1941.

т. 12, с. 344

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

помилосе́рдствовать / помилосе́рдствуй(те)! змі́луйся (змі́луйцеся), злі́туйся (злі́туйцеся)!; (да что ты, что вы!) (ды) што ты (вы)!; (прости, простите!) дару́й(це)!, выбача́й(це)!; (постой, постойте!) пасто́й(це)!, пачака́й(це)!

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

провозглаша́ть несов.

1. (что — объявлять) абвяшча́ць; (произносить) гавары́ць, каза́ць;

провозглаша́ть респу́блику абвяшча́ць рэспу́бліку;

провозглаша́ть ло́зунги абвяшча́ць ло́зунгі;

провозглаша́ть тост гавары́ць (падыма́ць) тост;

2. (кого, что кем, чем) абвяшча́ць;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

павыпа́льваць сов. (о многом)

1. вы́жечь;

2. (у чым) истопи́ть (что), вы́топить (что);

3. (глиняные изделия) вы́жечь, обже́чь;

4. (клеймо и т.п.) наже́чь, вы́жечь

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

прыхіна́ць несов.

1. (каго, што да каго, чаго) прижима́ть (кого, что к кому, чему); (што да чаго) прислоня́ть (что к чему);

2. (накрывать) прикрыва́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вмина́ть несов.

1. (вдавливать во что-л.) уміна́ць, уціска́ць;

2. (делать вмятину) угіна́ць;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вмя́ть сов.

1. (вдавить во что-л.) умя́ць, уці́снуць;

2. (сделать вмятину) увагну́ць;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

досма́тривать несов.

1. (что) дагляда́ць;

2. (производить осмотр) спец. агляда́ць; (на таможне) надгляда́ць;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

закружи́ть сов.

1. (начать вертеть кого, что) закруці́ць;

2. (начать летать кругообразно) закружы́ць;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

напа́сть​II сущ., разг. напа́сць, -ці ж.;

◊

что за напа́сть! што за напа́сць!

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)