расчыне́нне, ‑я, н.

Дзеянне паводле знач. дзеясл. расчыняць — расчыніць.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

расчыня́ць несов. раскрыва́ть, растворя́ть, распа́хивать; см. расчыні́ць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

парасчыня́ць, ‑яю, ‑яеш, ‑яе; зак., што.

Расчыніць усё, многае. Парасчыняць вокны.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

разла́піць

‘шырока расчыніць што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. разла́плю разла́пім
2-я ас. разла́піш разла́піце
3-я ас. разла́піць разла́пяць
Прошлы час
м. разла́піў разла́пілі
ж. разла́піла
н. разла́піла
Загадны лад
2-я ас. разла́п разла́пце
Дзеепрыслоўе
прош. час разла́піўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

расхлісну́ць

‘расчыніць, расхінуць што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. расхлісну́ расхліснё́м
2-я ас. расхлісне́ш расхлісняце́
3-я ас. расхлісне́ расхлісну́ць
Прошлы час
м. расхлісну́ў расхлісну́лі
ж. расхлісну́ла
н. расхлісну́ла
Загадны лад
2-я ас. расхлісні́ расхлісні́це
Дзеепрыслоўе
прош. час расхлісну́ўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

rozchylić

зак. расчыніць; прачыніць

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

rozewrzeć

зак. расчыніць; раскрыць

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

опа́ра ро́шчына, -ны ж.;

поста́вить опа́ра расчыні́ць (хлеб, бліны́, це́ста);

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Раз’яш́чыць ’расчыніць (пра дзверы)’ (Ян.), ’расчыніць насцеж’ (Жыв. сл.), разья́шчыць ’расчыніць (дзверы, акно)’ (З нар. сл.). Экспрэсіўнае ўтварэнне цьмянага паходжання. Магчыма, роднаснае да яшчык (гл.), параўн. больш ранняе польск. дыял. jaszcz ’пасудзіна, выдзяўбаная з дрэва’ (адносна яго гл. Саднік-Айцэтмюлер, 1, 33; Банькоўскі, 1, 577), што, аднак, не тлумачыць семантыку слова. Семантычна бліжэй н.-луж. jašk ’адтуліна ў жаку’, што ўзводзіцца да прасл. *askъ (Трубачоў, ЭССЯ, 1, 81), якія таксама не маюць надзейнай этымалогіі.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

ро́стул, ‑у, м.

1. Вугал, атрыманы ў выніку расхілення ножак цыркуля і пад.

2. Адтуліна, шчыліна, якая ўтвараецца, калі расчыніць акно, дзверы і пад.; росчын.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)