ча́сава-прасто́равы
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
ча́сава-прасто́равы |
ча́сава-прасто́равая |
ча́сава-прасто́равае |
ча́сава-прасто́равыя |
| Р. |
ча́сава-прасто́равага |
ча́сава-прасто́равай
ча́сава-прасто́равае |
ча́сава-прасто́равага |
ча́сава-прасто́равых |
| Д. |
ча́сава-прасто́раваму |
ча́сава-прасто́равай |
ча́сава-прасто́раваму |
ча́сава-прасто́равым |
| В. |
ча́сава-прасто́равы (неадуш.)
ча́сава-прасто́равага (адуш.) |
ча́сава-прасто́равую |
ча́сава-прасто́равае |
ча́сава-прасто́равыя (неадуш.)
ча́сава-прасто́равых (адуш.) |
| Т. |
ча́сава-прасто́равым |
ча́сава-прасто́равай
ча́сава-прасто́раваю |
ча́сава-прасто́равым |
ча́сава-прасто́равымі |
| М. |
ча́сава-прасто́равым |
ча́сава-прасто́равай |
ча́сава-прасто́равым |
ча́сава-прасто́равых |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
простра́нственный прасто́равы;
простра́нственные и временны́е отноше́ния прасто́равыя і ча́савыя адно́сіны.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прасто́равы, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да прасторы (у 1 знач.). Прасторавыя адносіны. Прасторавыя паняцці.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
матэма́тыка, -і, ДМ -тыцы, ж.
Навука, якая вывучае колькасныя адносіны, а таксама прасторавыя формы навакольнага свету.
Вышэйшая м.
|| прым. матэматы́чны, -ая, -ае.
Матэматычная задача.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
спе́раду, прысл. і прыназ.
1. прысл. 3 пярэдняга боку.
Прышыла бант с.
2. прыназ. з Р. Выражае прасторавыя адносіны; ужыв. для ўказання на месца наперадзе чаго-н.
Ісці с. калоны.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
наперарэ́з.
1. прысл. Перасякаючы чый-н. шлях.
Кінуцца н.
2. прыназ. з Д. Выражае прасторавыя адносіны: ужыв. пры назве асобы ці прадмета, шлях якіх хто-, што-н. перасякае.
Бегчы н. машыне.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
аба́пал,
1. прыназ. з Р. Спалучэнне з прыназ. выражае прасторавыя адносіны: паказвае на размяшчэнне з абодвух бакоў чаго-н.
Прысады цягнуліся а. дарогі.
2. прысл. З абодвух бакоў.
А. пацягнуліся сады, агароды.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ПЛАСТЫ́ЧНЫЯ МАСТА́ЦТВЫ, прасторавыя мастацтвы, прыгожыя мастацтвы,
паняцце, што аб’ядноўвае віды мастацтва, творы якіх існуюць у прасторы, не змяняюцца і не развіваюцца ў часе і ўспрымаюцца зрокам. Умоўна падзяляюцца на выяўленчыя мастацтвы і невыяўл. (тэктанічныя), дзе зрокава-прасторавыя формы не маюць, як правіла, аналогій у рэчаіснасці (архітэктура, дэкаратыўна-прыкладное мастацтва, дызайн, мастацкае канструяванне). Асобны род П.м. — каліграфія. П.м. часта ўваходзяць у склад сінт. відаў мастацтва (тэатральна-дэкарацыйнае мастацтва, кінамастацтва, тэлевізійнае мастацтва, медыямастацтва і інш.).
т. 12, с. 411
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ПРАСТО́РАВЫ МЕХАНІ́ЗМ,
механізм, у якім звёны выконваюць прасторавыя рухі ці рухі ў розных плоскасцях (напр., чарвячная перадача, шарнірная муфта).
т. 13, с. 21
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
мі́ма.
1. прысл. Не спыняючыся, не затрымліваючыся або блізка, побач.
Ехаць м.
2. прыназ. з Р. Выражае прасторавыя адносіны: указвае на прадмет, асобу, каля якіх адбываецца рух.
Страляць м. цэлі.
◊
Прапусціць міма вушэй (разм.) — не звярнуць увагі на тое, пра што гавораць.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)