полацкія - Пошук

по́лацкі

прыметнік, адносны

	адз.			мн.
	м.	ж.	н.	-
Н.	по́лацкі	по́лацкая	по́лацкае	по́лацкія
Р.	по́лацкага	по́лацкай по́лацкае	по́лацкага	по́лацкіх
Д.	по́лацкаму	по́лацкай	по́лацкаму	по́лацкім
В.	по́лацкі (неадуш.) по́лацкага (адуш.)	по́лацкую	по́лацкае	по́лацкія (неадуш.) по́лацкіх (адуш.)
Т.	по́лацкім	по́лацкай по́лацкаю	по́лацкім	по́лацкімі
М.	по́лацкім	по́лацкай	по́лацкім	по́лацкіх

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ві́цебска-по́лацкі

прыметнік, адносны

	адз.			мн.
	м.	ж.	н.	-
Н.	ві́цебска-по́лацкі	ві́цебска-по́лацкая	ві́цебска-по́лацкае	ві́цебска-по́лацкія
Р.	ві́цебска-по́лацкага	ві́цебска-по́лацкай ві́цебска-по́лацкае	ві́цебска-по́лацкага	ві́цебска-по́лацкіх
Д.	ві́цебска-по́лацкаму	ві́цебска-по́лацкай	ві́цебска-по́лацкаму	ві́цебска-по́лацкім
В.	ві́цебска-по́лацкі (неадуш.) ві́цебска-по́лацкага (адуш.)	ві́цебска-по́лацкую	ві́цебска-по́лацкае	ві́цебска-по́лацкія (неадуш.) ві́цебска-по́лацкіх (адуш.)
Т.	ві́цебска-по́лацкім	ві́цебска-по́лацкай ві́цебска-по́лацкаю	ві́цебска-по́лацкім	ві́цебска-по́лацкімі
М.	ві́цебска-по́лацкім	ві́цебска-по́лацкай	ві́цебска-по́лацкім	ві́цебска-по́лацкіх

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

крыві́цка-по́лацкі

прыметнік, адносны

	адз.			мн.
	м.	ж.	н.	-
Н.	крыві́цка-по́лацкі	крыві́цка-по́лацкая	крыві́цка-по́лацкае	крыві́цка-по́лацкія
Р.	крыві́цка-по́лацкага	крыві́цка-по́лацкай крыві́цка-по́лацкае	крыві́цка-по́лацкага	крыві́цка-по́лацкіх
Д.	крыві́цка-по́лацкаму	крыві́цка-по́лацкай	крыві́цка-по́лацкаму	крыві́цка-по́лацкім
В.	крыві́цка-по́лацкі (неадуш.) крыві́цка-по́лацкага (адуш.)	крыві́цка-по́лацкую	крыві́цка-по́лацкае	крыві́цка-по́лацкія (неадуш.) крыві́цка-по́лацкіх (адуш.)
Т.	крыві́цка-по́лацкім	крыві́цка-по́лацкай крыві́цка-по́лацкаю	крыві́цка-по́лацкім	крыві́цка-по́лацкімі
М.	крыві́цка-по́лацкім	крыві́цка-по́лацкай	крыві́цка-по́лацкім	крыві́цка-по́лацкіх

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

смале́нска-по́лацкі

прыметнік, адносны

	адз.			мн.
	м.	ж.	н.	-
Н.	смале́нска-по́лацкі	смале́нска-по́лацкая	смале́нска-по́лацкае	смале́нска-по́лацкія
Р.	смале́нска-по́лацкага	смале́нска-по́лацкай смале́нска-по́лацкае	смале́нска-по́лацкага	смале́нска-по́лацкіх
Д.	смале́нска-по́лацкаму	смале́нска-по́лацкай	смале́нска-по́лацкаму	смале́нска-по́лацкім
В.	смале́нска-по́лацкі (неадуш.) смале́нска-по́лацкага (адуш.)	смале́нска-по́лацкую	смале́нска-по́лацкае	смале́нска-по́лацкія (неадуш.) смале́нска-по́лацкіх (адуш.)
Т.	смале́нска-по́лацкім	смале́нска-по́лацкай смале́нска-по́лацкаю	смале́нска-по́лацкім	смале́нска-по́лацкімі
М.	смале́нска-по́лацкім	смале́нска-по́лацкай	смале́нска-по́лацкім	смале́нска-по́лацкіх

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

крывічы́, -о́ў, адз. крывіч, -а́, м.

Усходнеславянскае племянное аб’яднанне ў 6—10 стст., якое займала тэрыторыю ў вярхоўях Заходняй Дзвіны, Дняпра і Волгі.

Полацкія к.

|| прым. крыві́цкі, -ая, -ае.

Крывіцкія курганы.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

крывічы́, ‑оў; адз. крывіч, ‑а, м.; крывічка, ‑і, ДМ ‑чцы; мн. крывічкі, ‑чак; ж.

Усходнеславянскае племянное аб’яднанне 6–10 стст., якое займала тэрыторыю верхняга цячэння Дняпра, Волгі, Заходняй Дзвіны, паўднёвую частку басейна Чудскога возера. Полацкія крывічы.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

натхня́льны, ‑ая, ‑ае.

Які абуджае, выклікае натхненне. Падцягнуўся калектыў, вялікі давер натхняў, бадзёрыў. Узялі абавязацельствы працаваць яшчэ лепш, каб яшчэ больш было надзеі неўзабаве звацца ўдарнікамі камуністычнай працы. А тут яшчэ адзін натхняльны стымул: полацкія калегі выклікалі на спаборніцтва. Кулакоўскі.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

АБАРА́НКІ,

хлебабулачныя вырабы з абваранага цеста ў выглядзе кольцаў рознай велічыні. Называлі і абваранкамі (ад абварыць). Упершыню пачалі рабіць абаранкі ў Смаргоні (Беларусь), потым сталі вядомыя ў многіх (пераважна слав.) народаў. Славіліся янаўскія, бешанковіцкія, полацкія, мірскія і інш. Абаранкі. Выкарыстоўваліся і для прыгатавання кануна.

т. 1, с. 13

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ПО́ЛАЦКІ НІ́ЖНІ ЗА́МАК, Стралецкі замак. Пабудаваны паводле загаду цара Івана IV Грознага пасля ўзяцця Полацка рус. войскамі ў 1563, прымыкаў да Полацкага Верхняга замка.

Пл. 6 га. З У і ПдЗ быў абгароджаны валам (вал Івана IV Грознага) даўж. каля 600 м, выш. да 10 м, шыр. у аснове да 30 м. Першыя звесткі пра замак і вал сустракаюцца ў пісьмовых крыніцах 2-й пал. 16 ст., калі пад кіраўніцтвам баярына П.І.Шуйскага ваяводы П.Зайцаў і Б.Шчокін значна ўмацавалі Полацк. У гэты час і насыпаны вал. Пры яго буд-ве быў выкарыстаны грунт аб’ёмам каля 230 тыс. м³. Частка грунту была ўзята з месца, дзе капалася новае рэчышча р. Палата (паміж стараж. полацкімі гарадзішчам і селішчам). Паводле плана 1579 С.Пахалавіцкага, на вале было 8 вежаў. У цэнтры замка стаяла вежа-данжон. У сярэдзіне —2-й пал. 17 ст. вежы і сцены замка заменены «тынам стаячым». З канца 16 ст. замак перастаў адыгрываць фартыфікацыйную ролю, у 1579 войскі С.Баторыя штурмавалі полацкія ўмацаванні з боку Верхняга замка. У пач. 17 ст. тэр. Ніжняга замка ўключана ў Полацкі Вялікі пасад. Археал. даследаванні П.Н.з. праводзілі Л.Д.Побаль (1959), Г.В.Штыхаў (1962, 1964), С.В.Тарасаў (1986, 1989, 1990). У 1984 на тэр. замка знойдзены скарб стараж. залатых рэчаў (гл. Полацкія скарбы).

Літ.:

Дэйніс І.П. Ніжні замак у Полацку // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 1983. №2;

гл. таксама пры арт. Полацкі Верхні замак.

С.В.Тарасаў.

Да арт. **Полацкі Ніжні замак**. Полацкія замкі. З гравюры 16 ст.

т. 12, с. 465

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ІВА́Н РАГВАЛО́ДАВІЧ (Барысавіч),

безудзельны (?) князь з полацкага роду Ізяславічаў у 12 ст., сын полацкага кн. Рагвалода Усяславіча. Упамінаецца ў летапісах пад 1129. Адзін з 6 полацкіх князёў, якіх кіеўскі кн. Мсціслаў Уладзіміравіч за адмову ад сумеснага паходу супраць полаўцаў адправіў у ссылку ў Канстанцінопаль. Паводле В.М.Тацішчава, на службе ў візантыйскага імператара Іаана полацкія князі атрымлівалі плату і мужна ваявалі з арабамі. У 1140 І.Р., верагодна, вярнуўся на радзіму разам з братам Рагвалодам (Васілём).

А.В.Іоў.

т. 7, с. 146

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Verbum