паніжа́ць несов.
1. понижа́ть, де́лать ни́же;
2. (уменьшать уровень, степень и т.п.) понижа́ть, снижа́ть;
1, 2 см. пані́зіць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Ніза́ць ’нанізваць’ (Гарэц., Яруш.), ’нанізваць, сцябаць’ (Нас.), ’нанізваць, бадаць’ (Сл. ПЗБ), ’нанізваць, наколваць’ (ТС), сюды ж, відаць, і кобр. ныза́ты ’штурхаць’ (Жыв. сл.), укр. низа́ти ’нанізваць’, рус. низа́ть ’нанізваць; бадаць; біць, сцябаць’, польск. nizać ’нанізваць, навязваць’, н.-луж. nizaś ’тс’, славен. nizati ’тс’, серб.-харв. ни́зати ’тс’, макед. ниже ’тс’, балг. ни́жа ’тс’. Прасл. *nizati ’пратыкаць, працінаць’, суадноснае з *nьziti (параўн. рус. вонзить, пронзить і інш., а таксама нож, гл.), што ўзыходзіць да і.-е. *neg̑h‑ ’працінаць, калоць’, параўн. с.-ірл. ness ’рана’ (Фасмер, 3, 73; Шустар-Шэўц, 13, 1005; Бязлай, 2, 224).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ЗВЫШЦЯКУ́ЧАСЦЬ,
сукупнасць фіз. з’яў, звязаных з працяканнем без трэння вадкага гелію праз капіляры і вузкія шчыліны пры тэмпературах, блізкіх да абсалютнага нуля. Адкрыта эксперыментальна П.Л.Капіцам (1938), тэорыя створана Л.Д.Ландау (1941).
Пры т-ры 2,17 К (λ-пункт) у вадкім геліі (ізатоп 1Не) адбываецца фазавы пераход 2-га роду: з нармальнага стану (гелій I) ён пераходзіць у звышцякучы стан (гелій II). З. суправаджаецца вельмі вял. цеплаправоднасцю і наяўнасцю рознасці тэмператур у двух сасудах са звышцякучым геліем, злучаных капілярам, што вядзе да значнай рознасці ціску ў іх (тэрмамех. эфект). У звышцякучым геліі разам са звычайным гукам (ваганні ціску) існуе другі гук (ваганні т-ры). Тэорыя З. заснавана на квантавых уяўленнях аб квазічасціцах — фанонах. У вадкім геліі змена энергіі суправаджаецца вылучэннем або паглынаннем фанона, які мае такую ж залежнасць паміж частатой і энергіяй, як і квант святла, але распаўсюджваецца са скорасцю гуку. Калі гелій II працякае праз капіляр са скорасцю, меншай за скорасць гуку, яго кінетычная энергія не пераходзіць у цеплавую, бо фаноны не могуць узнікнуць (трэнне адсутнічае). Калі скорасць руху перавышае скорасць гуку, узнікае трэнне і З. знікае.
Літ.:
Капица П.Л. Вязкость жидкого гелия при температурах ниже точки λ // Докл. АН СССР. 1938. Т. 18, № 1;
Ландау Л.Д. Собр. тр. Т. 1. М., 1969;
Халатников И.М. Теория сверхтекучести. М., 1971.
Л.І.Камароў.
т. 7, с. 42
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
кри́тика в разн. знач. кры́тыка, -кі ж.;
не выде́рживает кри́тики не вытры́млівае кры́тыкі;
ни́же вся́кой кри́тики ніжэ́й за ўся́кую (усяля́кую) кры́тыку;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
принижа́ться
1. (становиться ниже, меньше) прыніжа́цца; (снижаться) зніжа́цца; паніжа́цца;
2. (унижать себя) разг. прыніжа́цца, уніжа́цца;
3. страд. прыніжа́цца, уніжа́цца; см. принижа́ть;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Oleo tranquillius
Спакайнейшае за масла.
Спокойнее масла.
бел. Ходзіць цішэй вады, ніжэй травы. Бач ты, анёлак нявінны, ціхманы, як вада ў лужыне.
рус. Тише воды, ниже травы.
фр. Se faire tout petit (Сделаться маленьким). Devenir souple comme le gant (Стать податливым/мягким, как перчатка).
англ. Quiet as a mouse (Тих как мышь).
нем. Er kann keinem ein Härchen krümmen (Он не может никому согнуть волосок).Er kann kein Wässerchen trüben (Он не может замутить водичку).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
зніжа́ць несов.
1. (спускать ниже) снижа́ть;
2. (сбавлять, уменьшать) снижа́ть, понижа́ть;
3. (ослаблять, ухудшать) понижа́ть;
4. (принижать) умаля́ть, снижа́ть;
1-4 см. зні́зіць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ніжэ́йшы прил.
1. сравнит. ст. ни́же, пони́же, бо́лее ни́зкий;
2. в др. знач. ни́зший;
н. тып жывёл — ни́зший тип живо́тных;
~шая паса́да — ни́зшая до́лжность
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
бро́совый
1. (нестоящий) нява́рты; (плохой) дрэ́нны; (ничтожный) нікчэ́мны; (непригодный) непрыда́тны; (брошенный) кі́нуты;
бро́совые зе́мли непрыда́тныя (кі́нутыя) зе́млі;
2. эк. (ниже себестоимости) стра́тны, дэ́мпінгавы;
бро́совый э́кспорт стра́тны (дэ́мпінгавы) э́кспарт.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
зніжа́цца несов.
1. (спускаться ниже) снижа́ться;
2. (уменьшаться) снижа́ться, понижа́ться; па́дать;
3. (ослабляться, ухудшаться) понижа́ться;
4. (принижаться) умаля́ться, снижа́ться;
1-4 см. зні́зіцца;
5. страд. снижа́ться; понижа́ться; умаля́ться; см. зніжа́ць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)