Маркс Ж. (дачка К. Маркса) 6/253; 7/22, 24—25 (укл.)

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Маркс К. 1/14, 28, 39, 40, 78, 81, 93, 109, 110, 111, 115, 123, 129, 132, 133, 199, 221, 257, 283, 309, 318, 324, 325, 326, 364, 367, 368, 388, 419, 478, 490, 491, 495, 506, 524, 525, 527, 567, 574, 576, 602, 610, 612, 615; 2/13, 35, 61, 68, 73, 78, 83, 87, 102, 115, 121, 152, 176, 198, 203, 269, 292, 297, 307, 315, 321, 323, 325, 326, 333, 338, 344, 355, 370, 375, 397, 408, 414, 415, 439, 478, 479, 500, 501, 503, 516, 551, 558, 606; 3/5, 7, 9, 117, 156, 189, 206, 207, 208, 222, 223, 231, 259, 290, 327, 333, 335, 363, 370, 393, 412, 414, 415, 417, 428, 432, 437, 439, 440, 442, 445, 459, 464, 492, 493, 494, 498, 499, 525, 527, 531, 574, 578, 584, 592, 594, 595, 596, 598, 599; 4/32, 61, 64, 67, 72, 85, 90, 95, 100, 117, 131, 139, 144, 145, 182, 201, 202, 210, 211, 223, 229, 231, 270, 283, 288, 316, 323, 324, 338, 341, 342, 343, 356, 361, 363, 364, 395, 403, 406, 422, 428, 443, 444, 498, 521, 559, 563, 593, 595; 5/13, 46, 48, 49, 91, 92, 103, 111, 112, 120, 123, 124, 126, 128, 133, 145, 152, 167, 179, 189, 190, 200, 242, 243, 254, 273, 279, 311, 318, 319, 343, 344, 355, 375, 382, 391, 402, 409, 410, 411, 430, 443, 510, 519, 550, 578, 579; 6/9, 11, 12—15, 17, 29, 37, 75, 95, 115, 118, 136, 148, 157, 191, 205, 229, 235, 253, 266, 277, 280, 281, 295, 296, 303, 304, 308, 309 (іл.), 341, 354, 367, 377, 391, 392, 393, 410, 423, 435, 436, 467, 523, 524, 595, 615, 616, 620, 621; 7/10, 17, 21, 22—25, 24—25 (укл.), 26—31, 72, 79, 87, 88, 122, 142, 157—158, 176, 181—182, 203, 205, 262, 266, 292, 331, 333, 360—361, 364, 365, 366—367, 376, 379, 387, 405—406, 407, 409, 419, 421, 450—451, 452, 453, 454, 460, 483, 506, 529, 553, 583, 599; 8/10, 26, 27, 28, 58, 59—60, 283, 287, 288, 294, 295, 316, 367, 377, 384, 391, 400, 427, 453, 465, 469, 495, 496, 512, 522, 524, 532, 536, 538, 544, 546, 551, 553, 569, 571, 572, 581, 582, 584, 585, 589, 593, 595, 605, 624, 671; 9/7, 8—10, 12, 73, 74, 95, 146, 157, 180, 190, 214, 216, 224, 228, 231—233, 234—235, 238, 240, 242, 258, 273, 285, 320, 383, 385, 388—389, 390—391, 392, 393, 397, 431, 449, 451, 478, 489, 496, 521, 535, 540, 541, 553, 554, 583, 585, 616; 10/5, 8, 20, 24, 29, 65, 78—79, 100, 101, 105, 115, 163, 165, 168—169, 170, 190, 205, 274, 301, 308—309, 353, 361, 378, 379, 394, 431, 464, 468, 475, 479, 484, 488, 494, 508, 515, 518, 530, 551, 561, 568, 577, 586—587, 606, 611, 615, 624, 625, 626, 630, 640, 652; 11/27, 84—85, 93, 94, 137, 145, 155, 177—178, 205, 209, 210, 260—261, 405, 411, 412, 413, 414, 415, 421, 424, 455, 456, 456—457 (укл.), 457—459, 468, 483, 484, 486, 507, 546; 12/117, 185, 194, 216, 227, 394, 412—414, 420, 428

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Маркс В. А. 1/457; 3/182; 7/21; 8/383; 10/10,484; 12/523, 528

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Ланге Ж., гл. Маркс Ж.

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Лафарг Л., гл. Маркс Л.

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Эвелінг Элеанора, гл. Маркс Эл.

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Вестфален Жэні фон, гл. Маркс Ж.

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

банкі́рскі, ‑ая, ‑ае.

Які мае адносіны да банкіра, належыць банкіру. Банкірская кантора. Банкірскі дом. □ Большая частка банкірскага капіталу зусім фіктыўная і складаецца з даўгавых патрабаванняў (вэксаляў), дзяржаўных папер (якія прадстаўляюць ранейшы капітал) і акцый (пасведчанняў на атрыманне будучага даходу). Маркс.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ГІСТАРЫ́ЧНЫ МАТЭРЫЯЛІ́ЗМ,

сацыялагічнае вучэнне пра агульныя і спецыфічныя законы развіцця і функцыянавання грамадства. У яго аснову пакладзены тэзіс, паводле якога грамадства развіваецца па аб’ектыўных, незалежных ад волі і жадання чалавека законах. Распрацаваны К.Марксам і Ф.Энгельсам у сярэдзіне 19 ст. Яны зыходзілі з таго, што ў працэсе жыцця людзі ўступаюць у пэўныя, незалежныя ад іх волі вытв. адносіны, якія адпавядаюць дасягнутаму грамадствам на дадзеным гіст. этапе ўзроўню развіцця матэрыяльных вытв. сіл. Сукупнасць гэтых вытв. адносін складае эканам. структуру грамадства, рэальны базіс, над якім узвышаецца паліт., юрыд. надбудова ў выглядзе розных сац. ін-таў і ўстаноў, а таксама розныя формы грамадскай свядомасці. Не грамадская свядомасць вызначае грамадскае быццё, а, наадварот, грамадскае быццё вызначае грамадскую свядомасць. На аснове вывучэння матэрыяльных грамадскіх адносін капіталіст. грамадства быў зроблены вывад пра паўтаральнасць грамадскіх з’яў, вылучана агульнае ў сац. ладзе розных краін, распрацавана вучэнне пра фармацыі грамадска-эканамічныя. Змена гіст. эпох пададзена як заканамерны працэс змены спосабаў вытв-сці; самі спосабы вытв-сці змяняюць адзін аднаго ў сілу аб’ектыўна існуючых і пастаянна нарастаючых супярэчнасцей паміж узроўнем развіцця вытв. сіл (больш дынамічных) і характарам вытв. адносін (больш кансерватыўнага элемента сістэмы). Нарастаючыя паміж імі супярэчнасці даходзяць да канфлікту, які вырашаецца шляхам сац. рэвалюцыі. Маркс і Энгельс прызналі вырашальную ролю нар. мас у гісторыі, класавую барацьбу як рухаючую сілу сац. прагрэсу, сац. рэвалюцыю як спосаб змены грамадска-эканам. фармацый.

Літ.:

Маркс К., Энгельс Ф. Немецкая идеология // Соч. 2 изд. Т. 3;

Іх жа. Маніфест Камуністычнай партыі. Мн., 1968;

Маркс К. Капітал. Т. 1—3. Мн., 1952—53;

Энгельс Ф. Анты-Дзюрынг. Мн., 1952;

Ленін У.І. Тры крыніцы і тры састаўныя часткі марксізма // Тв. Т. 19 (Полн. собр. соч. Т. 23);

Плеханов Г.В. Избранные философские произведения. Т. 1. М., 1956;

Фурманов Г.Л. Исторический материализм как общесоциологическая теория. М., 1979;

Ойзерман Т.И. Главные философские направления. 2 изд. М., 1984;

Исторические типы философии. М., 1991.

Т.І.Адула.

т. 5, с. 271

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

бары́ш, ‑у, м.

1. Пачастунак пасля куплі-продажу, заключэння здзелкі. Усякі.. торг і сканчэнне торгу звычайна адзначаецца барышом. Колас.

2. Чысты прыбытак ад гандлю або перапродажу. Вялікі барыш абвастрае нястрымную прагнасць яшчэ большага барышу. Маркс. Гонка ўзбраенняў.. прыносіць фантастычныя барышы магнатам капіталу. «ЛіМ».

[Цюрк.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)