ВІ́ННАЯ МАНАПО́ЛІЯ,
выключнае права дзяржавы на выраб спіртных напіткаў і гандаль імі. Займае важнае месца ў сістэме падаткаабкладання даходаў на карысць дзяржавы за кошт тавараў усеагульнага спажывання. У ВКЛ выключнае права на выраб і продаж спіртных напіткаў належала вял. князю, які перадаваў яго пэўным феадалам і мяшчанству гарадоў. У Расіі вінная манаполія вядома з 16 ст., канчаткова замацавалася ў канцы 19 ст., калі з 1894 па ініцыятыве міністра фінансаў С.Ю.Вітэ пачала праводзіцца піцейная рэформа (з 1897 у Віцебскай, Магілёўскай і Смаленскай губ.). У СССР частковая вінная манаполія дзейнічала з 1923.
т. 4, с. 185
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ВАЛЮ́ТНАЯ МАНАПО́ЛІЯ,
валютнае права дзяржавы на валютныя аперацыі і ўсю валюту, якая паступае ў краіну. Існавала ў СССР і інш. краінах сацыяліст. арыентацыі, была непарыўна звязана з манаполіяй знешняга гандлю. З фарміраваннем рыначнай эканомікі ў гэтых краінах, у т. л. на Беларусі, валютная манаполія ліквідавана, дзейнічаюць толькі валютныя абмежаванні як частка валютнай палітыкі.
т. 3, с. 497
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Валютная манаполія 2/587—588; 4/226, 593; 6/602
Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)
Манаполія знешняга гандлю 2/587; 3/335; 4/226, 590; 6/413, 602; 10/223
Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)
монопо́лия манапо́лія, -ліі ж.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
monopoly [məˈnɒpəli] n. манапо́лія
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
кінаманапо́лія, ‑і, ж.
Капіталістычнае аб’яднанне, манаполія па вытворчасці кінафільмаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
monopol, ~u
м. манаполія; monopol spirytusowy — манаполія на спірт;
monopol tytoniowy — тытунёвая манаполія;
monopol państwowy — дзяржаўная манаполія;
monopol prywatnej własności — манаполія прыватнай уласнасці;
monopol przedsiębiorstwa handlowego — манаполія гандлёвага прадпрыемства;
monopol skarbowy — фіскальная манаполія;
monopol walutowy — валютная манаполія;
mieć monopol na co — мець манаполію на што
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
імпе́рыя, -і, мн. -і, -рый, ж.
1. Манархічная дзяржава на чале з імператарам.
Рымская і.
2. перан. Буйная манаполія, якая ажыццяўляе кантроль над пэўнай галіной прамысловасці, над якой-н. дзейнасцю.
Імперыя прэсы.
|| прым. імпе́рскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)