КАЛДЫЧЭ́ЎСКІ ЛА́ГЕР СМЕ́РЦІ Створаны ням.-фаш. захопнікамі ў 1942 каля в. Калдычэва Баранавіцкага р-на Гродзенскай вобл. ў Вял. Айч. вайну. На абнесенай дротам тэрыторыі лагера вязняў марылі голадам, непасільнай працай на торфараспрацоўках, катавалі і забівалі. Тут існавала 12 турэмных камер і спец. камера для катаванняў. У ноч на 30.6.1944 перад падыходам Чырв. Арміі гітлераўцы расстралялі вязняў, узарвалі памяшканні, зраўнавалі з зямлёй пахаванні і засеялі травой. У лагеры за час яго існавання закатавана больш за 22 тыс. чал. На месцы лагера помнік ахвярам фаш. тэрору.
Літ.:
Шерман Б.П. Барановичское гетто;
Колдычевский лагерь смерти... Барановичи, 1997.
т. 7, с. 457
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
станII
1. (лагерь, стоянка) стан, род. ста́на м.;
полево́й стан палявы́ стан;
2. (войско, воюющая сторона) стан, род. ста́ну м.;
3. (административная единица) уст. стан, род. ста́на м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
перабе́гчы сов.
1. в разн. знач. перебежа́ть;
п. ву́ліцу — перебежа́ть у́лицу;
п. ў ла́гер праці́ўніка — перебежа́ть в ла́герь проти́вника;
2. пробежа́ть ми́мо;
аве́чкі ~глі свой двор — о́вцы пробежа́ли ми́мо своего́ двора́;
◊ п. даро́гу — перебежа́ть доро́гу
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
забра́цца сов., в разн. знач. забра́ться;
з. на верхаві́ну дрэ́ва — забра́ться на верху́шку де́рева;
з. ў гушча́р ле́су — забра́ться в гу́щу ле́са;
з. ў ла́гер во́рага — забра́ться в ла́герь врага́;
з. на край све́ту — забра́ться на край све́та
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
раски́нуться
1. (разлечься) разле́гчыся, раскі́нуцца; (развалиться — ещё) развалі́цца;
2. (распростереться) распасце́рціся;
3. (расположиться, устроиться) раскі́нуцца, размясці́цца; (занять большую площадь — ещё) разгарну́цца;
ла́герь раски́нулся на возвы́шенности ла́гер раскі́нуўся (размясці́ўся) на ўзвы́шшы;
строи́тельство раски́нулось на пло́щади в пять квадра́тных киломе́тров будаўні́цтва разгарну́лася (раскі́нулася) на пло́шчы ў пяць квадра́тных кіламе́траў.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
разби́ть сов., в разн. знач. разбі́ць, мног. паразбіва́ць; (о параличе — ещё) спаралізава́ць; (о деньгах — ещё) прост. размяні́ць; (расстроить — ещё) разг. разла́дзіць;
разби́ть стекло́ разбі́ць шкло;
разби́ть врага́ разбі́ць во́рага;
разби́ть наде́жды разбі́ць надзе́і;
разби́ть сад разбі́ць сад;
разби́ть ла́герь разбі́ць ла́гер;
его́ разби́л парали́ч яго́ разбі́ў паралі́ч, безл. яго́ спаралізава́ла;
◊
разби́ть се́рдце разбі́ць сэ́рца;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
магу́тны
1. в разн. знач. мо́щный; (имеющий большую мощность — ещё) си́льный;
м. рухаві́к — мо́щный (си́льный) дви́гатель;
~ная абараня́льная пазі́цыя — мо́щная (си́льная) оборони́тельная пози́ция;
2. (очень значительный по своему воздействию, силе) могу́щественный;
м. ла́гер дэмакра́тыі — могу́щественный ла́герь демокра́тии;
м. сро́дак — могу́щественное сре́дство;
3. (обладающий большой силой) могу́чий, си́льный; богаты́рский;
магу́тнага скла́ду чалаве́к — богаты́рского телосложе́ния челове́к;
○ ~ная ку́чка — могу́чая ку́чка
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
адпра́віць сов.
1. отпра́вить, отосла́ть;
а. пасы́лку — отпра́вить (отосла́ть) посы́лку;
2. (направить) отпра́вить;
а. дзяце́й у ла́гер — отпра́вить дете́й в ла́герь;
3. (дать распоряжение к отходу) отпра́вить;
а. цягні́к — отпра́вить по́езд;
4. (заставить уйти) отосла́ть;
а. дзяце́й дадо́му — отосла́ть дете́й домо́й;
5. (рекомендовать навести справку) отосла́ть;
а. да першакрыні́цы — отосла́ть к первоисто́чнику;
6. (переслать) отпра́вить, препроводи́ть;
а. дакуме́нты — отпра́вить (препроводи́ть) докуме́нты;
7. (богослужение) соверши́ть;
◊ а. на той свет — отпра́вить на тот свет; отпра́вить к пра́отцам
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
стан
I (род. ста́ну) м. (туловище, телосложение) стан; фигу́ра ж.; стать ж.;
◊ ні са ста́ну ні з тва́ру — ни ко́жи ни ро́жи
II м.
1. род. ста́на (лагерь, стоянка) стан;
палявы́ с. — полево́й стан;
2. род. ста́ну (войско, воюющая сторона) стан;
варо́жы с. — вра́жеский стан;
3. род. ста́на уст. (административная единица) стан;
4. род. ста́ну разг. сосло́вие ср.
III (род. ста́на) м., тех. стан
IV (род. ста́ну) м., грам. зало́г
V (род. ста́ну) м. положе́ние ср.; состоя́ние ср.;
с. рэ́чаў — положе́ние (состоя́ние) дел;
у до́брым ста́не — в хоро́шем состоя́нии;
○ А́кты грамадзя́нскага ста́ну — юр. А́кты гражда́нского состоя́ния;
крыты́чны с. рэ́чыва — физ. крити́ческое состоя́ние вещества́;
змро́чны с. — мед. су́меречное состоя́ние;
◊ першабы́тны с. — шутл. первобы́тное состоя́ние
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)