схамяну́ цца , -ну́ ся, -не́ шся, -не́ цца; -нёмся, -няце́ ся, -ну́ цца; -ні́ ся; зак.
1. Раптам успомніць што-н. ; хутка заўважыць недахоп, памылку.
Схамянуўся: трэба ж яшчэ вывучыць верш на памяць.
2. Спахапіцца, здрыгануцца , выйсці са стану задуменнасці.
С. ад стуку.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
здрыгану́ ць , ‑ну, ‑неш, ‑не; ‑нём, ‑няце; зак. , каго-што .
Заставіць здрыгануцца ; скалануць. Прылажыўся дзед Талаш, і гулкі стрэл здрыгануў лясную глухмень. Колас .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
скалану́ цца , -ну́ ся, -не́ шся, -не́ цца; -нёмся, -няце́ ся, -ну́ цца; -ні́ ся; зак.
1. Задрыжаць, затрэсціся; страсянуцца, здрыгануцца .
Бярозка ад удару скаланулася.
2. Уздрыгнуць.
С. ад холаду.
3. перан.
Сэрца маё скаланулася ад непрыемнай весткі.
|| незак. скалана́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
уздрыгну́ ць , -ну́ , -не́ ш, -не́ ; -нём, -няце́ , -ну́ ць; -ні́ ; зак.
1. Здрыгануцца , задрыжаць.
У. ад нечаканасці.
Голас уздрыгнуў.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Тое, што і уздрыгнуцца (у 2 знач. ).
Шыбы ўздрыгнулі.
|| незак. уздры́ гваць , -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
wzdrygnąć się
зак. здрыгануцца , скалануцца
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
wstrząsnąć się
зак. здрыгануцца , задрыжаць
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
erzí ttern vi (s) задрыжа́ ць, уздры́ гваць, здрыгану́ цца
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
дры́ гнуць , ‑ну, ‑неш, ‑не; зак. і аднакр.
Разм. Рэзка, адрывіста варухнуць чым‑н. (звычайна пра часткі цела). Дрыгнуць нагой. // Здрыгануцца . Сэрца дрыгнула.
•••
І не дрыгнуў(ла)
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сцепану́ цца , ‑нуся, ‑нешся, ‑нецца; ‑нёмся, ‑няцеся; зак.
Разм. Раптам здрыгануцца , уздрыгнуць, скалануцца. Ніка сцепанулася можа ад лёгкай жуды, можа ад холаду. Караткевіч . Міця спалохана сцепануўся, нібыта яго нехта піхнуў у спіну. Арочка .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Сцехану́ цца ’здрыгануцца , скалануцца’ (Сцяшк. Сл. , Нар. Гом. ), сце́ хацца ’пахудзець’ (Ян. ), сцяхацца ’жахацца’ (Мілк. ). Відаць, суадноснае сцепену́ цца ’калатнуцца’ з дыялектнай заменай п > х , гл. сце́ паць .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)