вы́рыть сов.

1. вы́капаць, мног. павыко́пваць; (рылом — о животных) вы́рыць, мног. павырыва́ць;

2. (копая, добыть) вы́капаць, мног. павыко́пваць.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вы́манить сов.

1. (добыть обманом) прост. вы́мантачыць, вы́дурыць;

2. (вызвать) разг. вы́зваць, вы́клікаць, вы́бавіць;

вы́манить и́з дому вы́зваць (вы́клікаць, вы́бавіць) з ха́ты.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Non est ad astra mollis e terra via

Цяжкая дарога ад зямлі да зорак.

Нелегка дорога от земли до звёзд.

бел. Хочаш многа знаць ‒ трэба мала спаць.

рус. Кто хочет много знать, тому надо мало спать. Азбука латине не пиво в братине. Наука не медовуха: в рот не вольёшь. Лёжа и кнута не добыть. Лёжа на пуховике не сделаешься великим.

фр. Le chemin est épineux de la terre aux étoiles (Дорога тернистая от земли до звёзд).

англ. Through hardship to the stars (Через трудности к звёздам).

нем. Viel Wissen verleidet das Kissen (Знания отбивают охоту к подушке).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

зажы́ць I сов. (зарубцеваться) зажи́ть

зажы́ць II сов., разг.

1. (начать жить) зажи́ть;

з. па-но́ваму — зажи́ть по-но́вому;

2. (што, чаго) добы́ть (что), раздобы́ть (что); (стать обладателем) нажи́ть (что); приобрести́ (что); разжи́ться (чем);

з. гро́шайдобы́ть (раздобы́ть) де́ньги; разжи́ться деньга́ми;

3. (впервые употребить) обнови́ть;

з. гужы́ — обнови́ть гужи́;

4. поню́хать, сде́лать поню́шку;

з. таба́кі — поню́хать табаку́;

5. см. зазна́ць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

адагна́ць сов.

1. отогна́ть;

а. саба́ку — отогна́ть соба́ку;

2. отвести́, отогна́ть;

адгані́ машы́ну дале́й — отведи́ (отгони́) маши́ну да́льше;

3. (увести куда-л.) угна́ть;

4. спец. (добыть путём перегонки) отогна́ть;

а. шкіпіна́р — отогна́ть скипида́р;

5. разг. отдели́ть бороздо́й

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Дабы́ць ’здабыць’, дабыва́ць ’здабываць’. Агульнаславянскі дзеяслоў праславянскага характару. Параўн. укр. добу́ти ’здабыць, набыць, дастаць’, рус. добы́ть дастаць, набыць і г. д.’, ст.-рус. добыти ’набыць, здабыць; дажыць’, чэш. dobyti ’здабыць, набыць, зарабіць; завалодаць, авалодаць; дастаць, выцягнуць’, славац. dobyť ’захапіць, авалодаць; дабыць, дабіцца’, в.-луж. dobyć ’астацца; здабыць, зарабіць; авалодаць, захапіць, перамагчы’, н.-луж. dobyś ’астацца, выцерпець да канца’, польск. dobyć ’астацца, прабыць; выцягнуць, дастаць; захапіць, авалодаць’, балг. доби́я ’здабыць; раджаць’, серб.-харв. до̀бити ’здабыць, атрымаць’, славен. dobíti ’атрымаць і да т. п.’ Прасл. *dobyti (прэфікс *do + дзеяслоў *byti). Агляд форм гл. у Трубачова, Эт. сл., 5, 47–48. Не вельмі ясным застаецца пытанне аб першапачатковым значэнні слова. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што зыходзіць трэба з ’раджаць’ (агляд гл. Махэк₂, 122). Паводле Трубачова (там жа, 48), лепш думаць, што гэта апошняе з’яўляецца мясцовым сінонімам. Махэк услед за Матлам (гл. Махэк₂, 122) лічыць, што развіццё семантыкі ішло так, як у лац. слова pecu ’жывёла’ > ’маёмасць, грошы’. Зыходным, паводле Махэка, для *dobyti з’яўляецца ’нарадзіць’. Гэта значэнне было агульным, але сёння захавалася ў балг. мове.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

извле́чь сов.

1. (достать) даста́ць; вы́цягнуць; вы́няць;

извле́чь пу́лю из те́ла вы́няць (даста́ць) ку́лю з це́ла;

извле́чь меч из но́жен вы́цягнуць (вы́няць) меч з но́жан;

2. (материалы, цитаты) вы́браць;

3. (добыть) здабы́ць;

4. (получить, приобрести) атрыма́ць;

5. мат. здабы́ць;

извле́чь ко́рень здабы́ць ко́рань; см. извлека́ть;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

получи́ть сов. атрыма́ць, мног. паатры́мліваць; (приобрести) набы́ць, мног. панабыва́ць; (добыть) здабы́ць; (нажить) нажы́ць, мног. панажыва́ць; (заболеть чем-л.) захварэ́ць (на што);

получи́ть отве́т атрыма́ць адка́з;

получи́ть де́ньги атрыма́ць гро́шы;

получи́ть образова́ние атрыма́ць адука́цыю;

получи́ть интере́сные вы́воды атрыма́ць ціка́выя высно́вы;

получи́ть зна́ния набы́ць (атрыма́ць) ве́ды;

получи́ть изве́стность набы́ць вядо́масць;

получи́ть значе́ние набы́ць значэ́нне;

получи́ть бензи́н из не́фти здабы́ць (атрыма́ць) бензі́н з на́фты;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

кале́на ср.

1. (мн. кале́ні) анат. коле́но;

уда́рыць к. — ушиби́ть коле́но;

сядзе́ць у каго́е́будзь на ~нях — сиде́ть у кого́-л. на коле́нях;

2. (мн. кале́ны) в разн. знач. коле́но;

к. трубы́ — коле́но трубы́;

салаве́й заспява́ў на сем кале́н — солове́й запе́л на семь коле́н;

кале́ны бамбу́ку — коле́нья бамбу́ка;

мо́ра па к. — мо́ре по коле́но (по коле́на);

паста́віць на ~ні — поста́вить на коле́ни;

вераб’ю па к. — воробью́ по коле́но;

станаві́цца на ~ні — преклоня́ться (перед кем);

вы́ламаць з к.добы́ть невозмо́жное;

по́ўзаць на ~нях — (перад кім) пресмыка́ться (перед кем)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вы́даць сов.

1. (снабдить чем-л.) вы́дать;

в. даве́дку — вы́дать спра́вку;

в. па паўкілагра́ма — вы́дать по полкилогра́мма;

в. ава́нс — вы́дать ава́нс;

2. (добыть, произвести) вы́дать;

в. пе́ршую пла́ўку — вы́дать пе́рвую пла́вку;

в. на́фту звыш пла́на — вы́дать нефть сверх пла́на;

3. (отдать взятое) верну́ть, возврати́ть;

в. асабі́стыя рэ́чы іх улада́льнікам — верну́ть (возврати́ть) ли́чные ве́щи их владе́льцам;

4. (выпустить из печати, обнародовать) изда́ть;

в. кні́гу — изда́ть кни́гу;

в. зако́н — изда́ть зако́н;

в. распараджэ́нне — изда́ть распоряже́ние;

5. (тайну и т.п.) вы́дать, разгласи́ть; (человека — ещё) преда́ть;

6. вы́дать (себя за кого-л.), изобрази́ть (из себя кого-л.);

в. сябе́ за вучо́нага — вы́дать себя́ за учёного;

в. сябе́ за няшча́снага — изобрази́ть из себя́ несча́стного;

7. (замуж) вы́дать, отда́ть;

8. (звук) изда́ть;

в. на ру́кі — вы́дать на́ руки;

в. (сябе́) з галаво́й — вы́дать (себя́) с голово́й

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)