запаўза́ць несов.

1. заполза́ть, запа́лзывать;

2. уполза́ть (далеко)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

умча́ть сов.

1. памча́ць; (откуда-л.) вы́мчаць, адамча́ць; (далеко) замча́ць;

2. разг., см. умча́ться;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пазапаўза́ць сов. (о многих)

1. заползти́;

2. (внутрь) вползти́;

3. уползти́ (далеко)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пазалята́ць сов. (о многих, о многом)

1. залете́ть;

2. (внутрь чего-л.) влете́ть;

3. (далеко) улете́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ПАЧО́БУТ-АДЛЯНІ́ЦКІ (Марцін) (30.9. 1728, в. Саломенка Гродзенскага р-на — 20.2.1810),

бел. астраном і асветнік. Чл. Лонданскага каралеўскага т-ва (1771), чл.-кар. Парыжскай АН (1778). Вучыўся ў Гродзенскім і Полацкім езуіцкіх калегіумах і Слуцкай пед. семінарыі. У 1754—56 і 1761—64 удасканальваў адукацыю ў Рыме, Генуі, Вене і інш. Адзін з арганізатараў і дырэктар (1765—1807) Віленскай астранамічнай абсерваторыі. З 1764 праф. Віленскай акадэміі, адначасова ў 1781—1803 рэктар Гал. школы ВКЛ. Вёў сістэматычныя назіранні зорак, планет і астэроідаў, выявіў невядомае сузор’е (журналы астр. назіранняў П. за 1772—1806 склалі 34 т.). Вызначыў (разам з інш. астраномамі) геагр. каардынаты Вільні, Гродна і інш. гарадоў. Зрабіў значны ўклад у развіццё асветы, папулярызацыю прыродазнаўчых і матэм. ведаў, актыўна працаваў у Адукацыйнай камісіі. Яго імем названы адзін з кратэраў на адваротным баку Месяца.

Тв.:

Опыт исследования, сколь далеко простирается древность Зодиака, найденного в Дендераге или в Тинтирисе // Северный вестн. 1804. Ч. 2, № 5.

Літ.:

Bieliński J. Uniwersytet Wileński (1579—1831). Kraków, 1899—1900. T. 3. С. 39—47;

Матудайтите С.П. Возникновение и первые 5 десятилетий деятельности Вильнюсской астрономической обсерватории // Тр. АН Литовской ССР. Сер. А. 1969. Т. 2(30).

А.​І.​Болсун.

М.Пачобут-Адляніцкі.

т. 12, с. 245

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Пятра́ и Пятро́: на Пятра́ церк. в Петро́в день;

чака́й П., сыр з’ясі́ — посл. далеко́ кулику́ до Петро́ва дня

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вдалеке́, вдали́

1. нареч. удалечыні́; (далеко) далёка; (поодаль) во́ддаль;

2. в знач. предлога далёка, во́ддаль, паво́ддаль;

вдалеке́ от го́рода далёка (во́ддаль) ад го́рада;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

зарва́цца сов., разг.

1. оборва́ться;

ні́тка ~ва́лася — нить оборвала́сь;

2. перен. (перейти всякую меру, слишком далеко зайти в чём-л.) зарва́ться

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пасця́гваць сов.

1. (о многом) стяну́ть, стащи́ть; снять; (резким движением — ещё) сдёрнуть;

2. (унести что-л. далеко) затащи́ть;

3. (украсть) стяну́ть, стащи́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пазаво́зіць сов. (о многих, о многом)

1. (доставить куда-л.) завезти́, отвезти́;

2. (за что-л.) завезти́;

3. (отправить куда-л. далеко) завезти́, увезти́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)