АМЯЛА́ (Viscum),

род паўпаразітных кветкавых раслін сям. амяловых. Каля 100 відаў. Пашыраны ў трапічнай і субтрапічнай Афрыцы і Азіі, на Пн Аўстраліі; амяла белая (V. album) трапляецца ў Еўропе і на Каўказе, амяла афарбаваная (V. coloratum) — на Д. Усходзе. На Беларусі амяла белая расце ў зах. і паўд. раёнах пераважна на старых лісцевых дрэвах, асобны падвід (ssp. austriacum) на хвоі.

Двухдомны шматгадовазялёны шарападобны куст дыям. да 1,2 м. Лісце прадаўгавата-авальнае, супраціўнае, скурыстае, жоўта-зялёнае, размешчана папарна на канцах галінак. Кветкі дробныя жоўта-зялёныя, сабраны ў пучкі. Плод — белая аднанасенная ягада з клейкай мякаццю. Размнажаецца насеннем, якое птушкі заносяць на галіны дрэў, дзе яно і прарастае. Выкарыстоўваецца на лячэнне гіпертаніі і неўралгіі, як танізоўны сродак (прэпараты амялен, віскулен, акафіт), у нар. медыцыне пры хваробах сэрца і лёгкіх.

Амяла белая.

т. 1, с. 330

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

смако́тны, ‑ая, ‑ае.

Абл. Смачны. На стале, у густым воблаку пары — белая, сопкая бульба. Яна разварылася так, што, здаецца, вось-вось рассыплецца на смакотныя кавалкі. Палтаран.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

чо́рна-бе́лы

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. чо́рна-бе́лы чо́рна-бе́лая чо́рна-бе́лае чо́рна-бе́лыя
Р. чо́рна-бе́лага чо́рна-бе́лай
чо́рна-бе́лае		 чо́рна-бе́лага чо́рна-бе́лых
Д. чо́рна-бе́ламу чо́рна-бе́лай чо́рна-бе́ламу чо́рна-бе́лым
В. чо́рна-бе́лы (неадуш.)
чо́рна-бе́лага (адуш.)		 чо́рна-бе́лую чо́рна-бе́лае чо́рна-бе́лыя (неадуш.)
чо́рна-бе́лых (адуш.)
Т. чо́рна-бе́лым чо́рна-бе́лай
чо́рна-бе́лаю		 чо́рна-бе́лым чо́рна-бе́лымі
М. чо́рна-бе́лым чо́рна-бе́лай чо́рна-бе́лым чо́рна-бе́лых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

чырво́на-бе́лы

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. чырво́на-бе́лы чырво́на-бе́лая чырво́на-бе́лае чырво́на-бе́лыя
Р. чырво́на-бе́лага чырво́на-бе́лай
чырво́на-бе́лае		 чырво́на-бе́лага чырво́на-бе́лых
Д. чырво́на-бе́ламу чырво́на-бе́лай чырво́на-бе́ламу чырво́на-бе́лым
В. чырво́на-бе́лы (неадуш.)
чырво́на-бе́лага (адуш.)		 чырво́на-бе́лую чырво́на-бе́лае чырво́на-бе́лыя (неадуш.)
чырво́на-бе́лых (адуш.)
Т. чырво́на-бе́лым чырво́на-бе́лай
чырво́на-бе́лаю		 чырво́на-бе́лым чырво́на-бе́лымі
М. чырво́на-бе́лым чырво́на-бе́лай чырво́на-бе́лым чырво́на-бе́лых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

альбарутэ́ніка

(н.-лац. albaruthenica, ад лац. alba = белая + с.-лац. Ruthenia = Русь)

лацінская назва беларусазнаўства.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

алюмаге́ль

(ад лац. alumen = галун + гелі)

порыстая белая маса, што ўяўляе сабой вокіс алюмінію, адсарбент.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

літапо́н

(ад літа- + лац. ponere = класці)

- белая мінеральная фарба, сумесь сярністага цынку і сернакіслага барыю.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

БЛАКІ́ТНІЦЫ (Parus),

птушкі сям. сініцавых атр. вераб’інападобных. 2 віды: блакітніца блакітная, або звычайная (P. caeruleus), і блакітніца белая, або князёк (P. cyanus). Пашыраны ў Еўразіі, Амерыцы, Паўн. Афрыцы. На Беларусі блакітніца блакітная — звычайная на ўсёй тэрыторыі, блакітніца белая — рэдкі аселы від (зах. мяжа арэала віду). Жывуць у мяшаных і лісцевых лясах. Блакітніца белая занесена ў Чырв. кнігу Беларусі.

Даўж. да 13,5 см, маса да 12 г. Апярэнне белае, шаравата-зялёнае з жоўтым, блакітным і чорным. Гняздуюцца невысока ад зямлі ў дуплах дрэў, шчылінах пнёў. Кормяцца пераважна насякомымі, восенню і зімой — насеннем раслін. Карысныя птушкі.

т. 3, с. 186

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

marshmallow

[ˈmɑ:rʃ,meloʊ]

n.

1) пу́хкая бе́лая цуке́рка; канды́тарскія вы́рабы з алтэ́йнага ко́раня

2) алтэ́й -я f. (куст)

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

лі́лія, ‑і, ж.

Цыбульная расліна сямейства лілейных з прамым сцяблом і буйнымі кветкамі ў выглядзе званка. Белая лілія.

•••

Вадзяная лілія — тое, што і гарлачык (у 2 знач.).

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)