Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
шы́за-чырво́ны
прыметнік, якасны
адз.
мн.
м.
ж.
н.
-
Н.
шы́за-чырво́ны
шы́за-чырво́ная
шы́за-чырво́нае
шы́за-чырво́ныя
Р.
шы́за-чырво́нага
шы́за-чырво́най шы́за-чырво́нае
шы́за-чырво́нага
шы́за-чырво́ных
Д.
шы́за-чырво́наму
шы́за-чырво́най
шы́за-чырво́наму
шы́за-чырво́ным
В.
шы́за-чырво́ны (неадуш.) шы́за-чырво́нага (адуш.)
шы́за-чырво́ную
шы́за-чырво́нае
шы́за-чырво́ныя (неадуш.) шы́за-чырво́ных (адуш.)
Т.
шы́за-чырво́ным
шы́за-чырво́най шы́за-чырво́наю
шы́за-чырво́ным
шы́за-чырво́нымі
М.
шы́за-чырво́ным
шы́за-чырво́най
шы́за-чырво́ным
шы́за-чырво́ных
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
РУБІ́Н (позналац. rubinus ад лац. ruber чырвоны),
мінерал, празрыстая чырвоная разнавіднасць карунду; каштоўны камень. Афарбоўка абумоўлена прымессю хрому (Cr3+); адценні (пурпурныя, бураватыя і фіялетавыя) звязаны з прымесямі жалеза (Fe3+) і ванадыю (V3+). Характэрна кармінава-чырвоная флюарэсцэнцыя ў сонечным і ультрафіялетавым святле. Паходжанне метасаматычнае. Прамысл. радовішчы: элювіяльна-дэлювіяльныя і алювіяльныя россыпы. Найбуйнейшыя радовішчы Р. ў М’янме, Афганістане, Індыі і інш. Прыродныя Р. выкарыстоўваюцца як каштоўныя камяні 1 парадку. Р., што сінтэзуюцца ў прамысл. маштабах, выкарыстоўваюцца ў лазернай тэхніцы, ювелірнай і гадзіннікавай справе.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
фуксі́н
(ад фуксія)
ярка-чырвоная анілінавая фарба, якая выкарыстоўваецца для фарбавання паперы, скуры і інш.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ба́ўэр, ‑а, м.
Нямецкі селянін-землеўласнік. Пракрадваючыся ў нямецкія вёскі і фальваркі баўэраў, яны [уцекачы] здабывалі што-кольвечы з ежы.Быкаў.Пакуль Чырвоная Армія вызваліла Усходнюю Прусію, Дзяніс парабкаваў у нямецкага баўэра.Гроднеў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прадузя́ты, ‑ая, ‑ае.
Заснаваны на думцы, якая загадзя беспадстаўна была прынята за правільную. Кася вярнулася дамоў, там была ўжо Чырвоная Армія, да якой у дзяўчыны было прадузятае стаўленне, вынесенае з гімназіі.Карпюк.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
фернамбу́к, ‑а і ‑у, м.
1.‑а. Бразільскае дрэва з жоўта-чырвонай каштоўнай драўнінай.
2.‑у. Драўніна гэтага дрэва. Нарыхтоўка фернамбуку.
3.‑у. Чырвоная фарба, якая здабываецца (атрымліваецца) з драўніны гэтага дрэва.
[Ад геагр. назвы.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
чан, ‑а, м.
Вялікая драўляная ці металічная пасудзіна, якая формай нагадвае бак, бочку. Направа, за плотам, узвышалася чырвоная цагляная будыніна без [акон] і дзвярэй. Ля яе ляжалі пад сонцам вялізныя драўляныя чаны.Асіпенка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
батрахаспе́рмум
(н.-лац. ba-trachospermum)
ніткаватая чырвоная водарасць сям. батрахаспермавых, якая трапляецца ў багатай кіслародам вадзе.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
