Право́рны ’рухавы, спрытны’ (ТСБМ), право́ра ’рухавы хлопчык або дзяўчынка’ (Нас.), рус.прово́рный, прово́р ’спрытны чалавек’, укр.прово́рний ’тс’, проворя́ка ’рухавая, спрытная асоба’. Хутчэй за ўсё, запазычана з рускай мовы, што канстатуецца і для ўкраінскай (ЕСУМ, 4, 592). Рускае слова звязваюць з балг.прови́рам ’прасоўваць’, літ.varyti ’гнаць’, лат.vert ’бегаць’ (Фасмер, 3, 372). Параўн. віру́тнік ’узбаламучаны, кручаны чалавек; злачынец, злодзей’ (гл.), увера́цца ’чапляцца’ (гл.). Варбат рэканструюе прасл.*provorь < *proverti (Супр. чыт., II, 15; Слав. языкозн., XII, 119). Гл. таксама Калашнікоў, ОЛА, Исследов., 1994–1996, 217–218.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Трыбу́н ‘назвы розных службовых асоб у Старажытным Рыме’, ‘грамадскі дзеяч — выдатны прамоўца і публіцыст’ (ТСБМ), ст.-бел.трибунъ ‘службовая асоба ў Старажытным Рыме’ (XVII ст.). Са ст.-польск.trybun < лац.tribūnus ‘чыноўнік’ < tribus; ст.-бел.трибусъ ‘выбарчая акруга ў Старажытным Рыме’, запазычана ў XVI ст. праз ст.-польск.trybus ‘тс’, гл. Булыка, Лекс. запазыч., 36. Лац.tribūnas роднаснае умбр.trifu < іт.tribhu ‘траціна’ < *tri ‘тры’ (спачатку было тры часткі насельніцтва) і і.-е.*bhū̆/bheu̯‑ ‘быць’ (SWO, 1980, 680–681; Чарных, 2, 262; ЕСУМ, 5, 634).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
фігу́раж.
1. Figúr f -, -en, Gestált f -, -en; Statúr f -, -en;
суке́нка, сшы́тая па фігу́ры auf Figúr geschníttenes Kleid;
2. (асоба) Figúr f, Persönlichkeit f -, -en;
3.матэм., шахм., спарт. Figúr f;
геаметры́чная фігу́ра geométrische Figúr;
4.ав. Figúr f;
фігу́ра вышэ́йшага пілата́жу Kúnstflugfigur f
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
pro
[proʊ]1.
adv.
за; на чыю́-н. кары́сьць
2.
n., pl. pros
1) выка́званьні за што-н.
2) асо́ба, яка́я галасу́е за
3) го́лас за што-н.
•
- pros and cons
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
казуі́ст
(фр. casuiste < ісп. casuista, ад лац. casus = выпадак)
1) юрыст, вопытны ў разборы заблытаных, складаных судовых спраў;
2) перан.асоба, якая ўмее адстойваць заблытаныя або фальшывыя палажэнні.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
2) ураднік са спецыяльнымі абавязкамі на тэрыторыі Беларусі ў 16—17 ст.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
квіпракво́
(лац. qui рго quo = літар. хто замест каго)
непаразуменне, што ўзнікла ў выніку таго, што адна асоба, паняцце, рэч прынята за другую;
2) перан. блытаніна, неверагодная прыгода.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
кура́тар
(лац. curator = апякун)
асоба, якой даручана кіраўніцтва, нагляд за кім-н., чым-н. (напр. к. групы);
2) студэнт у клініцы, які назірае за хворым (гл.курацыя 2).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
дыплама́т
(фр. diplomate)
1) службовая асоба, упаўнаважаная ўрадам для афіцыйных зносін з прадстаўнікамі замежных дзяржаў;
2) перан. чалавек, які дабіваецца сваёй мэты тонкімі і ўмелымі адносінамі з людзьмі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
мазахі́зм
(ням. Masochismus, ад Sacher-Masoch = прозвішча аўстр. пісьменніка)
від палавой ненармальнасці, калі асоба атрымлівае задавальненне пад уплывам болю, які прычыняецца сексуальным партнёрам; апісаны аўстрыйскім раманістам Захер-Мазохам.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)