шумо́к I, -мку́ м., разг. шумо́к;

◊ пад ш. — под шумо́к

шумо́к II, -мку́ м., разг. пе́на ж.

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

МАХФУ́З (Нагіб) (н. 24.12.1911, Каір),

егіпецкі пісьменнік. Скончыў Каірскі ун-т (1934). У 1930—40-я г. выступіў з рамант. гіст. раманамі на «фараонскую тэму» («Гульня лёсаў», «Радабіс», «Барацьба Фіў»). У рэаліст. раманах «Новы Каір» (1945), «Завулак аль-Мідак» (1947), «Пачатак і канец» (1949, экранізацыя 1960), трылогіі «Бейн аль-Касрэйн», «Каср аш-Шаук» (Дзярж. прэмія АРЕ 1957), «Ас-Сукарыя» (1956—57) шырокая панарама жыцця грамадства ў 1-й пал. 20 ст. Жыццё краіны пасля нац.-вызв. рэвалюцыі 1952 адлюстравана ў раманах «Жабрак» (1963), «Шлях» (1964), «Балбатня над Нілам» (1966, экранізацыя 1972), «Пансіён «Мірамар» (1967) і інш. Аўтар аўтабіягр. рамана «Люстэркі» (1971—72), зб-каў навел «Пад навесам» (1969), «Апавяданні пра наш квартал» (1975), п’ес і інш. Для яго твораў характэрна спалучэнне традыцый араб. нар. апавядальнай л-ры і еўрап. раманістыкі. Нобелеўская прэмія 1988.

Тв.:

Рус. пер. — Дети нашего квартала. М., 1959;

Вор и собаки. М., 1965;

Осенние перепела. М., 1965;

Пансион «Мирамар». Любовь под дождем. М., 1975;

Зеркала. М., 1979.

Літ.:

Кирпиченко В.Н. Нагиб Махфуз — эмир арабского романа. М., 1992.

Н.Махфуз.

т. 10, с. 227

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

НІКІЦЕ́НКА (Пётр Георгіевіч) (н. 2.1.1943, в. Жыгалава Віцебскага р-на),

бел. вучоны-эканаміст. Акад. Нац. АН Беларусі (2000, чл.-кар. з 1994). Д-р эканам. н., праф. (1991). Скончыў Бел. ін-т нар. гаспадаркі (1969). З 1967 на камсам. і парт. рабоце. З 1978 старшыня Маскоўскага райвыканкома г.

Мінск. З 1983 у БДУ. У 1990—95 1-ы нам. старшыні Мінгарвыканкома, адначасова праф., заг. кафедры Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. З 1995 дырэктар Мінскага міжнар. адукац. цэнтра. З 1998 дырэктар Ін-та эканомікі Нац. АН Беларусі. Навук. працы ў галіне дзярж. кіравання і буд-ва, навук.-тэхн. інавацыйнага развіцця, павышэння эфектыўнасці накаплення і інтэнсіфікацыі грамадскай вытв-сці. Распрацаваў эканоміка-матэм. макрамадэль устойлівага развіцця наасфернай арыентацыі, якая адлюстроўвае адзінства прыроднай (экалагічнай), матэрыяльнай і нематэрыяльнай (сацыяльнай) сфер грамадскага ўзнаўлення.

Тв.:

Интенсификация производства и фондоемкость продукции. Мн., 1981;

Эффективность накопления: системный императив и метод предпринимательства. Мн., 1992;

Жить своим умом, или Куда идет Беларусь? Мн.. 1995;

Цивилизационный процесс под углом ноосферного зрения: В 2 кн. Кн. 1. Естественно-биологические предпосылки цивилизационного процесса. Мн.;

М., 2000 (разам з І.Л.Андрэевым).

П.Г.Нікіценка.

т. 11, с. 342

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

По́крупне ’высеўкі’ (Сцяшк. Сл.); сюды ж падкру́пніца ’тс’ (пух., Сл. ПЗБ), падкру́пʼя ’дробныя грэцкія крупы’ (Бяльк.). Рус. подкрупка ’мука, высеяная з крупаў’, подкру́пье ’тс’. Першапачаткова, магчыма, покрупʼе з далейшым пераходам ‑пʼе ў ‑пне. Семантыка: тое, што застаецца ’па крупах’, г. зн. пасля таго, як зерне змелена. Да по- і крупы (гл.). Формы з пад‑, відаць, пад уплывам народнай этымалогіі з семантыкай ’нібы крупы; не зусім крупы’, параўн. под- (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

кобы́лка

1. уменьш. кабы́лка, -кі ж.;

2. зоол. кабы́лка, -кі ж.;

3. (подставка под струны) муз. кабы́лка, -кі ж.;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

колпа́к в разн. знач. каўпа́к, -ка́ м.;

дура́цкий колпа́к бла́зенскі каўпа́к;

◊

держа́ть под стеклянны́м колпако́м трыма́ць пад шкляны́м каўпако́м.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

перело́г м., с.-х.

1. я́лавіна, -ны ж.; (залежь) абло́га, -гі ж.;

2. (поле под паром) папа́р, -ру м.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

зняво́ліць сов. лиши́ть свобо́ды, заключи́ть (в тюрьму, под стражу и т.п.), заточи́ть (в тюрьму и т.п.), подве́ргнуть заключе́нию

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

зняво́льваць несов. лиша́ть свобо́ды, заключа́ть (в тюрьму, под стражу и т.п.), заточа́ть (в тюрьму и т.п.), подверга́ть заключе́нию

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

падса́джваць несов.

1. в разн. знач. подса́живать;

2. (под низ чего-л.) подкла́дывать, подсо́вывать;

1, 2 см. падсадзі́ць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)