ПРАКАРЫЁТЫ (ад лац. pro перад, раней, замест + грэч. karyon ядро),
мікраскапічныя арганізмы, клеткі якіх не маюць абмежаванага мембранай ядра. Каля 6 тыс. відаў. Да П. адносяцца ўсе бактэрыі, у т. л. архебактэрыі і цыянабактэрыі. Клеткі П. паводле будовы проціпастаўлены эўкарыётам (ядзерным арганізмам) і разам з іх продкамі (уркарыётамі) лічацца найб. стараж. даядзернымі арганізмамі. Асн. структурны кампанент клетачнай сценкі — глікапептыд мурэін, які не выяўлены ў інш. групах арганізмаў. Аналаг ядра — структура, якая мае ДНК, бялкі і РНК. Генет. сістэма П. замацавана на клетачнай мембране і адпавядае прымітыўнай храмасоме. Размнажаюцца П. дзяленнем без выяўленага палавога працэсу. У адрозненне ад эўкарыётаў не маюць хларапластаў, мітахондрый, апарата Гольджы, цэнтрыёлей. Адрозненні паміж П. і эўкарыётамі больш істотныя, чым паміж вышэйшымі жывёламі і вышэйшымі раслінамі, таму ў сістэме арганізмаў П. вылучаны ў надцарствы. Адыгрываюць важную ролю ў кругавароце рэчываў у прыродзе.
С.С.Ермакова.
т. 12, с. 545
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
кластры́дыі
(н.-лац. clostridium, ад гр. kloster = верацяно)
спараносныя бактэрыі; пашыраны ў глебе, вадзе, рэштках жывёл і раслін.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
вібрыёны
(фр. vibrion, ад лац. vibrare = дрыжаць, вагацца)
бактэрыі ў форме сагнутых палачак або косак, напр. узбуджальнікі халеры.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
нітрабактэ́рыі
(ад нітра- + бактэрыя)
бактэрыі, якія ператвараюць аміяк і аманійныя солі ў нітраты; пашыраны ў глебах і вадаёмах.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
нітрагі́н
(ад нітра- + гр. ago = засвойваю)
бактэрыяльнае ўгнаенне для бабовых культур, якое змяшчае клубеньчыкавыя бактэрыі, здольныя засвойваць кісларод.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
пастэрэ́лы
[н.-лац. pasteurella, ад фр. L. Pasteur = прозвішча фр. мікрабіёлага (1822—1895)]
патагенныя бактэрыі, якія выклікаюць пастэрэлёзы.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
сексду́кцыя
(ад лац. sexus = пол + ductio = правядзенне)
перанос генетычнага матэрыялу ад адной бактэрыі да другой у працэсе кан’югацыі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
тэтрако́кі
(ад тэтра- + кокі)
шарападобныя бактэрыі, якія ўтвараюць сукупнасці, што складаюцца з чатырох клетак, размешчаных на адной плоскасці.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
энтэрабактэ́рыі
(ад энтэра + бактэрыі)
сямейства палачкападобных бактэрый; жывуць пераважна ў кішэчным тракце чалавека і жывёл, вадзе і глебе.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
энтэрако́кі
(ад энтэра- + кокі)
шарападобныя бактэрыі, якія жывуць у кішэчніку жывёл і чалавека і выклікаюць энтэрыты, каліты, эндакардыт.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)