ні I
1. частица,
2. союз ни;
◊ ні-ні — ни-ни;
ні мур-му́р — ни гугу́;
ні з ме́сца — ни с ме́ста;
ні на ёту — ни на йо́ту
ні II (отделяемая часть отриц. мест.) ни;
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ні I
1. частица,
2. союз ни;
◊ ні-ні — ни-ни;
ні мур-му́р — ни гугу́;
ні з ме́сца — ни с ме́ста;
ні на ёту — ни на йо́ту
ні II (отделяемая часть отриц. мест.) ни;
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сцягну́ць
1. стяну́ть, стащи́ть; снять; (резким движением) сдёрнуть;
2. (в одно место) стяну́ть; собра́ть;
3. (сжимая, туго перевязать) стяну́ть;
4. (унести
5.
6.
7.
8.
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
улажы́ць
1. (спать) уложи́ть;
2. (покрыть предметами поверхность чего-л.) уложи́ть, вы́ложить;
3. (расположить, разместить каким-л. образом, в определённом порядке или построить, складывая) уложи́ть;
4.
5. (положить внутрь чего-л.) вложи́ть; засу́нуть, су́нуть;
6.
◊ у. душу́ — (у што) вложи́ть ду́шу (во
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
той,
◊ між тым як — ме́жду тем как;
між тым — ме́жду тем;
ра́зам з тым — вме́сте с тем;
пе́рад тым — пе́ред тем;
як на то́е —
пасля́ таго́ — по́сле того́;
тым больш — тем бо́лее, тем па́че;
больш за то́е — бо́лее того́;
тым лепш — тем лу́чше;
тым ча́сам — тем вре́менем;
да таго́ ча́су — до того́ вре́мени;
і без таго́ — и без того́;
не без таго́ — не без того́;
да таго́, што... — до того́,
тым не менш — тем не ме́нее;
спра́ва ў тым... — де́ло в том...;
т. ці і́ншы — тот или ино́й;
як т. каза́ў — как говори́тся;
па т. раз — по тот раз;
няма́ таго́, каб... — нет того́, что́бы...;
і да таго́ падо́бнае — и тому́ подо́бное;
у тым вось і шту́ка — в том-то и шту́ка;
адпра́віць (адпра́віцца) на той свет — отпра́вить (отпра́виться) на тот свет, отпра́вить (отпра́виться) к пра́отцам;
ні з таго́ ні з сяго́ — за здоро́во живёшь; ни с того́ ни с сего́;
не быва́ць таму́ — не быва́ть тому́;
то́лькі тае́ бяды́! —
не на таго́ нарва́ўся — не на того́ напа́л;
т., ды не т. —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
предста́вить
1. (подать, привести доказательства, справки
предста́вить но́вые да́нные пада́ць (прыве́сці) но́выя да́дзеныя;
предста́вить свиде́тельство о боле́зни пада́ць (паказа́ць, прад’яві́ць) пасве́дчанне аб хваро́бе;
предста́вить докуме́нты прадста́віць (прад’яві́ць) дакуме́нты;
2. (доставить в какое-л. место)
3. (познакомить, отрекомендовать) пазнаёміць (каго, з кім), адрэкамендава́ць, прадста́віць (каго, каму);
4. (к награде) прадста́віць;
5. (изобразить, показать) намалява́ць, паказа́ць, вы́весці;
6. (вызвать
предста́вить больши́е затрудне́ния вы́клікаць (скла́сці) вялі́кія ця́жкасці;
э́то представля́ет большо́е затрудне́ние гэ́та з’яўля́ецца вялі́кай ця́жкасцю;
7. (принять на себя образ кого-, чего-л.) прыкі́нуцца (кім, чым), састро́іць з сябе́;
8. (дать представление)
9. (вообразить) уяві́ць, прадста́віць;
◊
предста́вьте себе́ уяві́це сабе́;
мо́жете себе́ предста́вить мо́жаце сабе́ ўяві́ць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
статьII
1. (начать) пача́ць, стаць;
он стал занима́ться в вече́рней шко́ле ён пача́ў (стаў) займа́цца ў вячэ́рняй шко́ле;
2. в знач. вспомогательного
я пе́ред ним унижа́ться не ста́ну я пе́рад ім прыніжа́цца не бу́ду;
я не стал бы тебя́ беспоко́ить, е́сли бы не кра́йняя на́добность я б цябе́ не турбава́ў, калі́ б не пі́льная патрэ́ба;
3. (совершиться, сделаться) зрабі́цца, стаць;
ста́ло светло́ ста́ла (зрабі́лася) све́тла (відно́);
ему́ ста́ло нело́вко яму́ ста́ла (зрабі́лася) няёмка;
он стал свиде́телем ён стаў све́дкам;
4. (оказаться достаточным, хватить) хапі́ць, стаць;
ста́нет ли у тебя́ сил для э́того де́ла? ці хо́піць у цябе́ сіл для гэ́тай спра́вы?;
мне э́того ста́нет надо́лго мне гэ́тага хо́піць (ста́не) надо́ўга.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
тако́й
1. указ. такі́;
тако́е вре́мя придёт такі́ час наста́не;
таки́м о́бразом такі́м чы́нам;
не на тако́го напа́л не на тако́га напа́ў;
никогда́ не встреча́л таки́х люде́й ніко́лі не сустрака́ў такі́х людзе́й;
ны́нче свет уже́ не тако́й (тако́в) цяпе́р свет ужо́ не такі́;
да́йте мне таку́ю кни́гу, каку́ю я проси́л да́йце мне таку́ю кні́гу, яку́ю я прасі́ў;
тако́й, како́й есть такі́, які́ ёсць;
вокру́г идёт тако́е строи́тельство! круго́м ідзе́ така́я будо́ўля!;
2. определительное такі́;
тако́й незави́симый, тако́й го́рдый такі́ незале́жны, такі́ го́рды;
3. неопр.,
э́то така́я небольши́х разме́ров па́лка гэ́та така́я невялі́кіх паме́раў па́лка;
◊
не из таки́х не з такі́х;
до тако́й сте́пени да тако́й ступе́ні;
тут тако́е де́ло тут така́я спра́ва;
в тако́м слу́чае у такі́м вы́падку, у такі́м ра́зе;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
рука́
протяну́ть кому́-л. ру́ку працягну́ць (пада́ць) каму́-не́будзь руку́;
держа́ть в рука́х
ру́ки по швам!
неразбо́рчивая рука́ неразбо́рлівая рука́, неразбо́рлівы по́чырк;
подде́лать чью́-л. ру́ку падрабі́ць чыю́-не́будзь руку́ (чый-не́будзь по́дпіс);
по пра́вую ру́ку па пра́вую руку́, з пра́вай рукі́, спра́ва;
◊
рука́ о́б руку по́плеч;
рука́ ру́ку мо́ет
сво́я рука́ влады́ка
рука́ не дро́гнет (у кого) рука́ не задрыжы́ць (у каго, чыя);
ру́ки че́шутся (у кого-л.) ру́кі свярбя́ць (у каго-небудзь);
ру́ки ко́ротки ру́кі ко́раткі;
дли́нные ру́ки (у кого) до́ўгія ру́кі (у каго);
ру́ки прочь! ру́кі прэч!;
сре́дней руки́ сярэ́дні, сярэ́дняй рукі́;
не поклада́я рук не апуска́ючы (не склада́ючы) рук;
руко́й пода́ть (куда-л., откуда-л.) руко́й пада́ць;
как руко́й сняло́ як руко́й зняло́;
держа́ть (чью-л.) ру́ку трыма́ць (чыю-небудзь) руку́; быць на чыі́м-не́будзь баку́;
наби́ть ру́ку (на чём-л.) набі́ць руку́ (на чым-небудзь) (налаўчы́цца, налажы́цца);
протяну́ть ру́ку по́мощи пада́ць руку́ дапамо́гі;
нагре́ть ру́ки нагрэ́ць ру́кі;
чужи́ми рука́ми жар загреба́ть
(быть) как без рук (быць) як без рук;
сон в ру́ку сон спра́ўдзіў;
из рук вон пло́хо ніку́ды не ва́рта, ве́льмі дрэ́нна;
узна́ть из пе́рвых рук (
прибра́ть к рука́м (кого-,
он на́ руку нечи́ст ён на руку́ нячы́сты;
име́ть на рука́х (кого-л.) мець на рука́х (каго-небудзь);
отби́ться от рук адбі́цца ад рук;
быть свя́занным по рука́м и нога́м быць звя́заным па рука́х і нага́х;
с пусты́ми рука́ми з пусты́мі рука́мі;
быть не с руки́ (кому-л.) быць не з рукі́ (каму-небудзь);
золоты́е ру́ки залаты́я ру́кі;
лёгкая рука́ (у кого) лёгкая рука́ (у каго);
с лёгкой руки́ з лёгкай рукі́;
пра́вая рука́ пра́вая рука́;
си́льная рука́ мо́цная рука́;
тяжёлая рука́ (у кого) ця́жкая рука́ (у каго);
брать (взять) го́лыми рука́ми браць (узя́ць) го́лымі рука́мі;
ще́дрою руко́ю шчо́драй руко́й;
на́ руку на руку́; падыхо́дзіць;
не рука́ (кому) не падыхо́дзіць (каму);
по рука́м! па рука́х!;
говори́ть по́д руку гавары́ць пад руку́;
под руко́й (находи́ться) пад руко́й (знахо́дзіцца);
не с руки́ (кому) не з рукі́ (каму);
рука́ми и нога́ми рука́мі і нага́мі;
ру́ки не дохо́дят ру́кі не дахо́дзяць;
ру́ки опусти́лись (у кого) ру́кі апусці́ліся (у каго);
рука́ не поднима́ется (у кого) рука́ не падыма́ецца (у каго);
руко́й не доста́ть руко́й не даста́ць, фі́гай но́са не даста́ць;
запусти́ть ру́ку (во
иска́ть (чьей) руки́ прасі́ць (чыёй) рукі́;
лиза́ть ру́ки (кому) ліза́ць ру́кі (каму);
лома́ть ру́ки лама́ць ру́кі;
мара́ть (па́чкать) ру́ки пэ́цкаць ру́кі;
наложи́ть ру́ку (на
наложи́ть на себя́ ру́ки налажы́ць на сябе́ ру́кі;
обагри́ть ру́ки кро́вью (в крови́) запля́міць ру́кі крывёй;
опусти́ть ру́ки апусці́ць ру́кі;
подня́ть ру́ку (на кого) узня́ць руку́ (на каго);
предложи́ть ру́ку (и се́рдце) (кому) прапанава́ць руку́ (і сэ́рца) (каму);
приложи́ть ру́ку (к чему) прыкла́сці руку́ (да чаго);
умы́ть ру́ки умы́ць ру́кі;
развяза́ть ру́ки развяза́ць ру́кі;
дать во́лю рука́м даць во́лю рука́м;
махну́ть руко́й (на кого, на
как без рук як без рук;
брать (взять) себя́ в ру́ки браць (узя́ць) сябе́ ў ру́кі;
нельзя́ в ру́ки взять не́льга ў ру́кі ўзяць;
плыть в ру́ки плы́сці (плыць) у ру́кі;
попа́сть в ру́ки тра́піць у ру́кі;
держа́ть (кого) в рука́х трыма́ць (каго) у рука́х;
вали́ться из рук валі́цца з рук;
вы́пустить из рук вы́пусціць з рук;
вы́дать на́ руки (
отда́ть на́ руки (кому) адда́ць на ру́кі (пад апе́ку) (каму);
носи́ть на рука́х (кого) насі́ць на рука́х (каго);
бить по рука́м біць па рука́х;
попа́сться по́д руку (кому) тра́піць пад руку́ (каму);
в одни́ ру́ки у адны́ ру́кі;
в на́ших (ва́ших, их
из рук вон пло́хо ве́льмі дрэ́нна;
из вторы́х рук з другі́х рук;
из рук в ру́ки з рук у ру́кі;
ско́рый на́ руку ско́ры на руку́;
на рука́х (чьих) умере́ть на рука́х (чыіх) паме́рці;
не знать, куда́ ру́ки деть не ве́даць, куды́ ру́кі дзець;
по рука́м ходи́ть па рука́х хадзі́ць;
с рук доло́й з рук дало́ў;
лишь бы с рук абы́ з рук;
с рук продава́ть з рук прадава́ць;
с рук сбыть (спусти́ть) з рук збыць (спусці́ць);
с рук сойти́ дарма́ прайсці́;
с рука́ми оторва́ть з рука́мі адарва́ць;
де́ло (рабо́та) гори́т в рука́х (у кого) рабо́та гары́ць у рука́х (у каго);
де́ло рук (чьих) яго́ (іх) рабо́та;
и кни́ги в ру́ки (кому) і кні́гі ў ру́кі (каму);
и ка́рты в ру́ки (кому) і ка́рты ў ру́кі (каму);
ма́стер на все ру́ки ма́йстар на ўсе ру́кі;
обе́ими рука́ми подписа́ться (под чем) абе́дзвюма рука́мі падпіса́цца (пад чым);
обе́ими рука́ми ухвати́ться абе́дзвюма рука́мі ўхапі́цца;
оху́лки на́ руку не класть (не положи́ть) не схі́біць;
положа́ ру́ку на́ сердце шчы́ра ка́жучы;
прибра́ть во́жжи к рука́м узя́ць ле́йцы ў ру́кі;
свобо́да рук во́ля рук;
сложа́ ру́ки сиде́ть скла́ўшы ру́кі сядзе́ць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вярну́ць I
1. (отдать взятое или получить утраченное) верну́ть, возврати́ть; вороти́ть; (силы, здоровье и т.п. — ещё) восстанови́ть;
2. (попросить или принудить прибыть обратно, заставить заняться ранее покинутым делом) верну́ть, возврати́ть; вороти́ть;
◊ в. да жыцця́ — верну́ть к жи́зни;
што было́, таго́ не ве́рнеш —
вярну́ць II
1. повора́чивать, свора́чивать;
2.
3. вали́ть;
4.
5.
6.
◊ в. нос — вороти́ть нос;
го́ры в. — (на каго) облива́ть гря́зью (кого);
з душы́ ве́рне — с души́ воро́тит
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
грэх
1.
2.
◊ браць г. на душу́ — брать грех на́ душу;
з грахо́м папала́м — с грехо́м попола́м;
няма́ чаго́ грахі́ таі́ць — не́чего греха́ таи́ть;
як на г. — как на грех;
дале́й ад граху́ — от греха́ пода́льше;
смяро́тны г. — смерте́льный грех;
першаро́дны г. — перворо́дный грех;
што пра́ўда, то не г. —
нядо́ўга і да граху́ — до́лго ли до греха́;
і смех і г. —
ра́да б душа́ ў рай, ды грахі́ не пуска́юць —
прапа́ў мех — на ба́цьку г. —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)