Verbum

КАНДЭЛЯ́БР (франц. candelabre ад лац. candela свечка),

вялікі падсвечнік з разгалінаваннямі на некалькі свечак ці эл. лямпачак (звычайна ў выглядзе свечак).

т. 7, с. 582

КАНСТАТА́ЦЫЯ (франц. constation ад лац. constat вядома),

устанаўленне несумненнасці існавання, наяўнасці чаго-н.; паведамленне аб дакладна ўстаноўленым, бясспрэчным факце або з’яве.

т. 7, с. 595

ЛІ́ГА (франц. ligue ад лац. ligo звязваю),

саюз, згуртаванне, аб’яднанне асоб, арг-цый, дзяржаў. Гл. таксама Ліга арабскіх дзяржаў, Ліга Нацый.

т. 9, с. 246

ГІД (франц. guide),

1) праваднік-прафесіянал, які паказвае турыстам славутасці мясцовасці.

2) Даведнік па выдатных мясцінах, музеях, выстаўках; назва некаторых бібліягр. паказальнікаў.

т. 5, с. 220

ЗЕНІ́Т (франц. zénith ад араб. земт, літар. шлях, напрамак),

пункт нябеснай сферы, у якім верт. лінія перасякае гэтую сферу над галавой назіральніка.

т. 7, с. 61

ПАЛЕ́МІКА (франц. polémique ад грэч. polemikos ваяўнічы, варожы),

спрэчка, дыскусія, сутыкненне поглядаў пры абмеркаванні якога-н. пытання ў друку, на дыспуце, сходзе.

т. 11, с. 547

АЛЬТРУІ́ЗМ (франц. altruisme ад лац. alter іншы),

бескарыслівыя клопаты пра шчасце і дабрабыт інш. людзей, гатоўнасць ахвяраваць асабістымі інтарэсамі. Тэрмін увёў у 1830-я г. франц. філосаф А.Конт, які звязваў маральнае ўдасканаленне чалавека з выхаваннем у людзей пачуцця альтруізму, проціпастаўляючы яго эгаізму. Асобныя ідэі альтруізму развіваліся ў раннім хрысціянстве, у вучэнні Францыска Асізскага (сярэднявечча), у новы час — асветнікамі (І.Гердэр, А.Шэфтсберы, Д.Юм, А.Сміт, Ж.Ж.Русо, І.В.Гётэ і інш.). Канкрэтныя формы альтруізму — міласэрнасць, дабрачыннасць, філантропія і інш.

т. 1, с. 285

НАТА́БЛІ (франц. notables ад лац. notabilis значны),

члены сходаў, якія склікаліся франц. каралём у 14—18 ст. для абмеркавання дзярж. пытанняў, пераважна фін. і адміністрацыйных. У адрозненне ад дэпутатаў Генеральных штатаў не выбіраліся саслоўямі, а прызначаліся каралём з прадстаўнікоў вышэйшага дваранства, духавенства, гар. вярхоў. Сходы Н. склікаліся нерэгулярна, мелі дарадчы характар, падмянялі сабою сходы Ген. штатаў. У 1787 Н. адхілілі падатковыя праекты ўрада, якія парушалі правы прывілеяваных саслоўяў. Апошні іх сход скліканы ў 1788.

т. 11, с. 205