СЕНТ-ВІ́НСЕНТ І ГРЭНАДЗІ́НЫ (Saint Vincent and the Grenadines),

дзяржава ў Вест-Індыі, на в-ве Сент-Вінсент і паўн. ч. а-воў Грэнадзіны ў групе Малых Антыльскіх астравоў. Пл. 389 км². Нас. 115,5 тыс. чал. (2000). Афіц. мова — англійская, пашыраны яе мясц. дыялект. Сталіца — г. Кінгстаўн. У адм. адносінах падзелена на 6 акруг. Нац. свята — Дзень незалежнасці (27 кастр.).

Дзяржаўны лад. Канстытуцыйная манархія. Чл. Садружнасці. Дзейнічае канстытуцыя 1979. Кіраўнік дзяржавы — брыт. манарх, якога прадстаўляе ген.-губернатар. Орган заканад. улады — аднапалатная Палата сходу з 15 дэпутатаў (выбіраюцца насельніцтвам на 5 гадоў) і 6 сенатараў, прызначаных ген.-губернатарам. Выканаўчая ўлада — урад на чале з прэм’ер-міністрам (кіраўнік парламенцкай большасці).

Прырода. А-вы Сент-Вінсент (пл. 344 км²) і Грэнадзіны (32 дробныя а-вы) вулканічнага паходжання. На в-ве Сент-Вінсент ланцуг старых вулканаў, найвышэйшы пункт — дзеючы вулкан Суфрыер (1234 м). Клімат трапічны, пасатны. Сярэдняя т-ра 26 °C, гадавая колькасць ападкаў ад 1500 мм на Пд і З да 3700 мм на ўсх. схілах гор. Сухі сезон у снеж.—маі. Частыя ўраганы. Пад лесам і хмызнякамі 36% тэрыторыі. Жывёльны свет прадстаўлены пераважна птушкамі. Мора багатае рыбай, малюскамі, ракападобнымі. Ёсць некалькі заказнікаў.

Насельніцтва. Асн. народ сентвінсентцы. Аснову этнасу складаюць нашчадкі неграў-рабоў, якія часткова змяшаліся з французамі і англічанамі; называюць сябе крэоламі. Жывуць таксама выхадцы з Вялікабрытаніі, невял. групы партугальцаў, індыйцаў і чорных карыбаў. Вернікі — англікане і метадысты, ёсць адвентысты, баптысты, католікі і інш. Сярэднегадавы прырост 0,57% (1999). Сярэдняя шчыльн. 296 чал. на 1 км². У гарадах жыве 54% насельніцтва. У сельскай гаспадарцы занята 26% насельніцтва, у прам-сці — 17%, у абслуговых галінах — 57%.

Гісторыя. Першапачатковыя насельнікі астравоў — індзейцы, аравакі і карыбы. В-аў Сент-Вінсент адкрыты Х.​Калумбам у 1498. У 17—18 ст. за валоданне астравамі змагаліся Францыя і Вялікабрытанія, замацаваны за апошняй у 1783. Большая ч. індзейскага насельніцтва знішчана, рэшткі яго змяшаліся з неграмі-рабамі, якіх прывозілі для працы на плантацыях. У 1958—62 у складзе Вест-Індскай Федэрацыі, з 1969 «асацыіраваная з Вялікабрытаніяй дзяржава». 27.10.1979 абвешчана незалежнай дзяржавай у складзе Садружнасці. Дзейнічаюць паліт. партыі: Новая дэмакр. партыя, Аб’яднаная лейбарысцкая партыя. С.-В. і Г. — чл. ААН (з 1980).

Гаспадарка. Аснова эканомікі — сельская гаспадарка і абслугоўванне турыстаў. У структуры валавога ўнутр. прадукту (289 млн. дол., 2,4 тыс. долараў на 1 чал., 1998) сельская гаспадарка складае 10,6%, гандаль і паслугі (укл. турызм) — 71,9%, прам-сць — 17,5%. Цёплы клімат, пясчаныя пляжы, празрыстыя воды, каралавыя рыфы штогод прыцягваюць каля 120 тыс. турыстаў (пераважна з ЗША, Канады і Зах. Еўропы). У 1999 даход ад турызму склаў 77 млн. долараў. Пад ворывам і шматгадовымі насаджэннямі каля 3,9 тыс. га. Асн. экспартныя культуры: бананы (збор каля 80 тыс. т штогод), какосавыя арэхі (20 тыс. т), манга, мускатны арэх, арарут (крухмалазмяшчальны караняплод). Вырошчваюць батат, маніёк, ямс, цукр. трыснёг, тытунь, агародніну, каву, какаву. Гадуюць птушак (200 тыс. галоў, 1997), буйн. раг. жывёлу, свіней, авечак. Рыбалоўства і марскія промыслы. Прам-сць спецыялізуецца на перапрацоўцы с.-г. сыравіны. Прадпрыемствы па вытв-сці крухмальнай мукі з араруту (150 т штогод), адзення, мэблі, цэменту, рому, піва, тытуню, спарт. інвентару, перапрацоўцы копры, зборцы электраапаратуры. Вытв-сць электраэнергіі 64 млн. кВт∙гадз (1998). Даўж. аўтадарог 1040 км, у т. л. з цвёрдым пакрыццём 320 км. На астравах 5 тыс. пасаж. і 3,2 тыс. грузавых аўтамабіляў. Пад флагам дзяржавы з прычыны льготных падаткаў плаваюць 814 суднаў (агульная грузападымальнасць 7,7 млн. рэгістравых т) з 20 краін. 6 аэрапортаў (гал. — Эрнас-Вейя каля Кінгстаўна). У 1997 экспарт склаў 47,3 млн. дол., імпарт — 158 млн. дол. Экспартуюць бананы (37%), муку з араруту, копру, агародніну, тытунь і інш.; імпартуюць харч. прадукты, машыны і абсталяванне, паліва. Гал. гандл. партнёры: краіны Карыбскага бас. (49% экспарту і 28% імпарту), ЗША (10% і 36%), Вялікабрытанія (16% і 13%). Краіна атрымлівае дапамогу ад Вялікабрытаніі (47,5 млн. дол. 1995). Грашовая адзінка — усх.-карыбскі долар.

Л.​В.​Лоўчая (прырода, насельніцтва, гаспадарка).

Герб і сцяг Сент-Вінсента і Грэнадзінаў.

т. 14, с. 333

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

казёл м.

1. заал. Zíegenbock m -(e)s, -böcke; Bock m (тс. перан.);

упа́рты як казёл störrisch, bóckig; störrisch wie ein Ésel; stur wie ein Bock;

2. спарт. Bock m;

◊

з яго́ во́зьмеш як з казла́ малака́ bei ihm ist nichts zu hólen; er taugt zu nichts;

ахвя́рны казёл, казёл адпушчэ́ння разм. Sündenbock m; Prügelknabe m -n, -n;

пусці́ць казла́ ў агаро́д den Bock zum Gärtner máchen;

забіва́ць казла́ разм. Dómino spíelen

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

па́ртыя ж.

1. (палітычная) Partéi f -, -en;

нале́жаць да па́ртыі éiner Partéi ángehören;

аб’ядна́цца ў па́ртыю sich zu éiner Partéi veréinigen;

не нале́жаць ні да адно́й па́ртыі zu kéiner Partéi gehören, partéilos sein;

2. камерц. Partíe f -, -tí¦en, Pósten m -s, -;

па́рты тава́ру Wárenpartie f, Wárenposten m, Wárensendung f -, -en;

3. спарт. Partíe f -, -tí¦en; Satz m -es, Sätze (у тэнісе);

згуля́ць па́ртыю ў ша́хматы éine Partíe Schach spíelen;

4. муз. Partíe f -, -tí¦en

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

Start m -s, -e і -s

1) спарт. старт;

~pistole f -, -n ста́ртавы пістале́т;

~nummer f -, -n ста́ртавы ну́мар;

~block m -(e)s, -blöcke ста́ртавая кало́дка [ту́мбачка];

~platz m -es, -plätze ста́ртавая пляцо́ўка;

an den ~ géhen* выхо́дзіць на старт

2) ав. старт, узлёт

3) пача́так;

der ~ ins Lében пача́так (самасто́йнага) жыцця́

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

hében*

1. vt

1) падыма́ць; спарт. вы́ціснуць (штангу)

2) павыша́ць, павялі́чваць;

die Stímme ~ павыша́ць го́лас

3) здыма́ць, выма́ць;

aus der Érde ~ выко́пваць з зямлі́;

aus den Ángeln ~ здыма́ць з заве́с

4) вылуча́ць, падкрэ́сліваць, узмацня́ць (фарбы і да т.п.);

◊

éinen ~ разм. перакулі́ць [кульну́ць] ча́рачку

2. ~, sich

1) падыма́цца

2) узвыша́цца, уздыма́цца

3) вылуча́цца

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Vergléich I m -(e)s, -e

1) параўна́нне;

im ~ mit [zu] j-m, mit [zu] etw. (D) у параўна́нні з кім-н., з чым-н.;

ein markánter ~ яскра́вае параўна́нне;

éinen ~ zíehen* [ánstellen] параўно́ўваць, рабі́ць параўна́нне;

kéinen ~ mit j-m, mit etw. (D) áushalten* не вы́трымаць параўна́ння з кім-н., з чым-н.

2) спарт. спабо́рніцтва, сустрэ́ча

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Sturm m -(e)s, Stürme

1) бу́ра, навальні́ца, шторм;

in ~ und Régen у дождж і не́пагадзь

2) вайск. ата́ка, штурм, пры́ступ;

~ láufen* (gegen A) штурмава́ць, ісці́ на штурм;

~ blásen* [schlágen*, läuten] біць трыво́гу;

éinen ~ ábweisen* адбі́ць ата́ку

3) спарт. нападзе́нне, лі́нія нападзе́ння;

◊

~ und Drang «бу́ра і на́ціск» (накірунак у нямецкай літаратуры XVIII ст.)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

markíeren

1. vt

1) адзна́чаць, ста́віць кляймо́, пазнача́ць, рабі́ць дэмарка́цыю (мяжы)

2) падкрэ́сліваць, вылуча́ць;

die Líebenswürdigkeit zu j-m ~ быць падкрэ́слена ла́скавым [ве́тлівым, прыя́зным] да каго́-н.

3) разм. удава́ць з сябе́, прыкі́двацца;

den Dúmmen ~ выдава́ць з сябе́ ду́рня

4) спарт. стры́мліваць;

den Gégner ~ стры́мліваць сапе́рніка (футбол)

2. vi рабі́ць сто́йку (пра паляўнічага сабаку)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

снара́д м.

1. вайск. Geschóss n -es, -e; Granáte f -, -n;

бранябо́йны снара́д Pánzergeschoss n;

запа́льны снара́д Brándgranate f;

трасі́руючы снара́д Spúrgeschoss n;

артылеры́йскі снара́д Artilleríegeschoss n, Artilleríegranate f;

а́тамны рэакты́ўны снара́д Atómrakete f; Rakéte mit Kérnladung;

кірава́ны рэакты́ўны снара́д gelénkte Rakéte;

я́дзерны снара́д Granáte mit Kérnladung;

2. спарт. Gerät n -(e)s, -e;

гімнасты́чны снара́д Túrngerät n;

3. тэх. (машына, апарат) Gerät n, Maschíne f -, -n, Vórrichtung f -, -en;

землясо́сны снара́д Sáugbagger m -s, -, hydráulischer Schlámmbagger

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

прыма́ць

1. empfángen* vt, in Empfáng néhmen*, ánnehmen* vt, entgégennehmen* vt;

2. (наведвальнікаў) empfángen* vt, áufnehmen* vt;

3. (лякарства і г. д.) éinnehmen* vt;

4. (закон і г. д.) ánnehmen* vt, bestätigen vt; akzeptíeren vt;

5. (форму і г. д.) bekómmen* vt, ánnehmen* vt, éinnehmen* vt;

6. (за каго-н., што-н.) hálten* vt (für A);

7. спарт.:

прыма́ць но́рмы die Nórmen ábnehmen*;

◊

прыма́ць да сэ́рца sich (D) zu Hérzen néhmen*;

прыма́ць удзе́л téilnehmen* (у чым-н. an D)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)