МАКІЯВЕЛІ́ ЗМ ,
філасофія прыхільнікаў тэарэт. спадчыны Н.Макіявелі . Тэрмін вядомы з 16 ст. (Т.Кампанела і інш. ), азначаў палітыку, якая пагарджае законамі маралі. Ахоплівае асобныя палажэнні вучэння Макіявелі, іх інтэрпрэтацыі, увасабленні і распрацоўкі ў творах вучоных з улікам запатрабаванняў дзярж. палітыкі, а таксама ідэйныя абгрунтаванні пэўнай сістэмы прыёмаў і метадаў рэалізацыі гэтай палітыкі. Ідэйны змест М. раскрываецца ў яго асн. палажэннях: аб недасканаласці чалавечай прыроды, што мае вырашальны ўплыў на паліт. жыццё грамадства; вяршэнстве дзяржавы і яе інтарэсаў адносна грамадзян і іх правоў; аб гал. ролі фактару сілы ў палітыцы і звядзенні яе да барацьбы за ўладу; аб падзеле палітыкі і маралі, што выражаецца ў формуле «дасягненне мэты апраўдвае любыя сродкі».
Літ. :
Степанов И.А. Макиавеллизм и политическая мысль США. Мн. , 1982.
В.І.Боўш .
т. 9, с. 537
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
contemplative
[kənˈtemplətɪv]
adj.
1) заду́ маны, задуме́ нны; сузіра́ льны; схі́ льны да ро́ здуму, ро́ здумны
2) паглы́ блены
a contemplative life — жыцьцё паглы́ бленае ў ро́ здум аб рэлі́ гіі, маліто́ ўнае жыцьцё
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
ба́ хнуцца сов. разг.
1. ба́ хнуться;
б. галаво́ й аб вуша́ к — ба́ хнуться голово́ й о кося́ к;
2. (упасть ) ба́ хнуться; гро́ хнуться;
б. на падло́ гу — ба́ хнуться (гро́ хнуться) на́ пол
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
абцяжа́ рыць сов.
1. обремени́ ть, отяготи́ ть;
2. перен. и́ ть, отяготи́ ть; затрудни́ ть, утруди́ ть;
а. каго́ -не́ будзь кло́ патамі аб сабе́ — обремени́ ть (затрудни́ ть) кого́ -л. хло́ потами о себе́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прадстаўле́ нне ср. в разн. знач. е́ ние;
п. да ўзнагаро́ ды — представле́ ние к награ́ де;
п. аб пераво́ дзе на но́ вую паса́ ду — представле́ ние о перево́ де на но́ вую до́ лжность
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вы́ бар , -у, м.
1. гл.
2. Тое, з чаго можна выбраць.
Вялікі в. тавараў.
3. Аб тым, хто выбраны, што выбрана.
Адобрыць чый-н. выбар.
◊
Без выбару — без разбору, не выбіраючы.
Чытаць усё без выбару.
На выбар — выбраць паводле меркавання.
Даць на выбар.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
матэ́ рыя , -і, ж.
1. Аб’ектыўная рэальнасць, якая існуе па-за чалавечай свядомасцю і незалежна ад яе.
Формы існавання матэрыі.
2. Рэчыва, з якога складаюцца фізічныя целы прыроды.
Будова матэрыі.
3. Тканіна, матэрыял (у 4 знач. ; разм. ).
4. перан.
Гутарыць аб высокай матэрыі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дагле́ дзець , -гле́ джу, -гле́ дзіш, -гле́ дзіць; -гле́ дзь; -гле́ джаны; зак. , каго-што.
1. Паклапаціцца аб кім-, чым-н. , акружыць увагай, стварыць добры догляд.
Д. хворага.
Д. дзяцей.
2. Заўважыць, не выпусціць з-пад увагі (звычайна з адмоўем).
Не дагледзіш вокам — заплаціш бокам (прыказка).
|| незак. дагляда́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дакуме́ нт , -а, М мн. м.
1. Дзелавая папера, што пацвярджае права на што-н.
Апраўдальны д.
Д. аб адукацыі.
2. Пасведчанне, што пацвярджае асобу прад’яўніка.
Праверка дакументаў.
3. Пісьмовыя помнікі, якія сведчаць пра гістарычныя падзеі.
Старажытнабеларускія граматы — гістарычныя дакументы.
Архіўныя дакументы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дылета́ нт , -а, М мн. м.
Той, хто займаецца навукай ці мастацтвам без спецыяльнай падрыхтоўкі, маючы толькі павярхоўнае ўяўленне аб прадметах свайго занятку.
Д. у музыцы.
Д. у мовазнаўстве.
|| ж. дылета́ нтка , -і, Д М мн.
|| прым. дылета́ нцкі , -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)