кільва́тэр
(гал. kielwater)
струмень вады, які застаецца ў час руху ззаду судна; ісці ў кільватэры — рухацца ў адну лінію.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
напе́радзе, прысл. і прыназ.
1. прысл. На нейкай адлегласці перад кім-, чым-н.
Ісці н.
Н. быў лес.
2. прысл. У будучым.
У цябе яшчэ ўсё н.
Н. была цікавая работа.
3. прыназ. з Р. Выражае прасторавыя адносіны: ужыв. пры назве асобы ці прадмета, на некаторай адлегласці перад якімі хто-, што-н. знаходзіцца.
Ісці н. ўсіх.
Сесці н. каго-н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
по́меж.
1. прысл. Поруч, побач.
Ісці п.
2. прыназ. з Т (у спалуч. з прыназ. «з»). Поруч, побач з кім-, чым-н.
Стаяць п. з бацькам.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ІНФІНІТЫ́Ў (ад лац. infinitivus няпэўны),
неазначальная форма дзеяслова, пачатковая форма дзеяслова, якая называе дзеянне безадносна да асобы, часу і спосабу. Паводле паходжання ў слав. мовах — давальны склон аддзеяслоўных назоўнікаў. Мае трыванне і стан («рабіць—зрабіць—зрабіцца»), У бел. мове І. складаецца з дзеяслоўнай асновы і суфіксаў «-ць», «-ці», «-чы» («чытаць», «несці», «секчы»). У сказе выступае самастойна (як дзейнік, просты выказнік ці асн. ч. састаўнога выказніка, дапаўненне, азначэнне, акалічнасць) і ў складзе аналіт. форм часу дзеяслова («буду ісці»).
Літ.:
Гл. пры арт. Дзеяслоў.
т. 7, с. 294
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КАНО́СА (Canossa),
замак у Паўн. Італіі, за 18 км на ПдЗ ад г. Рэджа-нель-Эмілія, пабудаваны ў 10 ст. Тут у студз. 1077 адбылася значная падзея ў гісторыі барацьбы за інвестытуру. Адлучаны ад каталіцкай царквы і пазбаўлены прастола імператар «Свяшчэннай Рым. імперыі» Генрых IV (гл. ў арт. Генрых, герм. правіцелі) у рыззі і босы 3 дні прасіў тут даравання і літасці ў свайго праціўніка рым. папы Грыгорыя VII. З таго часу выраз «ісці ў К.» азначае згоду на зневажальную капітуляцыю.
т. 7, с. 589
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
семими́льный сямімі́льны;
дви́гаться семими́льными шага́ми перен. ру́хацца (ісці́) сямімі́льнымі кро́камі.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
но́каць, -аю, -аеш, -ае; незак., на каго і без дап. (разм.).
Паганяючы крыкам «но», прымушаць ісці хутчэй.
|| аднакр. но́кнуць, -ну, -неш, -не; -ні.
|| наз. но́канне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
downtown [ˌdaʊnˈtaʊn] adv. (ехаць, ісці) у цэнтр; у цэ́нтры
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
фу́тынг
(англ. footing, ад foot = ісці пешшу)
трэніровачны або аздараўленчы бег у хуткім тэмпе; хуткая хадзьба.
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
батра́к, -а́, мн. -і́, -о́ў, м.
Наёмны сельскагаспадарчы рабочы; парабак.
Ісці ў батракі.
|| ж. батра́чка, -і, ДМ -чцы, мн. -і, -чак.
|| прым. батра́цкі, -ая, -ае.
Батрацкая доля.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)