вали́тьI несов., в разн. знач. валі́ць; зва́льваць;
вали́ть дере́вья валі́ць (зва́льваць) дрэ́вы;
вали́ть вину́ на кого́-л. зва́льваць (валі́ць) віну́ на каго́-не́будзь;
сиби́рская я́зва вали́ла скот сібі́рская я́зва валі́ла жывёлу;
ве́тер вали́л с ног ве́цер валі́ў з ног;
◊
вали́ть всё в одну́ ку́чу валі́ць усё ў адну́ ку́чу;
вали́ть с больно́й головы́ на здоро́вую валі́ць з хво́рай галавы́ на здаро́вую;
вали́ть че́рез пень коло́ду валі́ць це́раз пень кало́ду.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
гуля́ць несов.
1. в разн. знач. гуля́ть;
г. па го́радзе — гуля́ть по го́роду;
ве́цер гуля́е — ве́тер гуля́ет;
г. цэ́лы ты́дзень — гуля́ть це́лую неде́лю;
по́ле гуля́е — по́ле гуля́ет;
па́ры гуля́юць — па́ры гуля́ют;
г. на вясе́ллі — гуля́ть на сва́дьбе;
2. в разн. знач. игра́ть;
дзе́ці гуля́юць на пляцо́ўцы — де́ти игра́ют на площа́дке;
г. у футбо́л — игра́ть в футбо́л;
г. з ве́ерам — игра́ть с ве́ером;
г. вясе́лле — игра́ть сва́дьбу;
г. у велікаду́шнасць — игра́ть в великоду́шие;
3. танцева́ть;
г. по́льку — танцева́ть по́льку;
◊ г. з агнём — игра́ть с огнём;
па рука́х г. — по рука́м гуля́ть;
г. у жму́ркі (хо́ванкі) — игра́ть в пря́тки;
г. у маўча́нку — игра́ть в молча́нку;
г. у ката́ і мы́шку — игра́ть в ко́шки-мы́шки;
г. у зага́дкі — игра́ть в зага́дки;
г. на бі́ржы — игра́ть на би́рже;
ве́цер гуля́е ў кішэ́ні — ве́тер свисти́т в карма́не
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сці́шыцца сов.
1. (стать медленнее) заме́длиться;
рух машы́н ~шыўся — движе́ние маши́н заме́длилось;
2. (приутихнуть, ослабеть) уме́риться;
ве́цер ~шыўся — ве́тер уме́рился;
3. (прекратиться) уня́ться, успоко́иться, переста́ть, зати́хнуть, ути́хнуть;
аго́нь ~шыўся — ого́нь уня́лся;
боль ~шыўся — боль успоко́илась (уняла́сь);
гнеў ~шыўся — гнев уня́лся;
4. (перестать шуметь) прити́хнуть, уня́ться, успоко́иться; (умолкнув, перестать двигаться) зати́хнуть, ути́хнуть;
дзяўчы́нка ~шылася ў куто́чку — де́вочка прити́хла в уголке́;
дзіця́ ~шылася — ребёнок уня́лся (успоко́ился)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
шугану́ць сов.
1. однокр. полыхну́ть;
аго́нь ~ну́ў у вышыню́ — ого́нь полыхну́л вверх;
2. ду́нуть (порывисто);
ра́птам ~ну́ў мо́цны ве́цер — внеза́пно ду́нул си́льный ве́тер;
3. (вывалить, вылить) у́хнуть;
ш. вядро́ вады́ ў печ — у́хнуть ведро́ воды́ в печь;
4. (крыльями) взмахну́ть;
5. (двинуться в большом количестве) ри́нуться; хлы́нуть;
нато́ўп ~ну́ў у адчы́неныя варо́ты — толпа́ ри́нулась (хлы́нула) в откры́тые ворота́;
6. (о воде) хлы́нуть;
7. прогна́ть, погна́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
све́жий
1. све́жы;
све́жий хлеб све́жы хлеб;
све́жая ры́ба све́жая ры́ба;
на све́жем во́здухе на све́жым паве́тры;
све́жее бельё све́жая бялі́зна;
све́жий след све́жы след;
све́жий цвет лица́ све́жы ко́лер тва́ру;
све́жие но́вости све́жыя наві́ны;
све́жие си́лы све́жыя сі́лы;
све́жий челове́к све́жы чалаве́к;
2. (прохладный) я́драны, халаднава́ты, све́жы;
све́жий ве́тер халаднава́ты (све́жы) ве́цер;
◊
све́жая волна́ мор. (даво́лі) мо́цная хва́ля;
свежо́ в па́мяти до́бра по́мніцца;
свежо́ преда́ние, а ве́рится с трудо́м мно́га чу́ецца, ды ма́ла ве́рыцца.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
разнести́ сов., в разн. знач. разне́сці, мног. паразно́сіць; (тучи, облака — ещё) разагна́ць, разве́яць; (разбить — ещё) разбі́ць; (раздуть, сделать пухлым — ещё) безл., разг. распе́рці;
разнести́ пи́сьма разне́сці (паразно́сіць) лісты́;
разнести́ счета́ по кни́гам разне́сці раху́нкі па кні́гах;
разнести́ слу́хи разне́сці чу́ткі;
ве́тер разнёс ту́чи ве́цер разнёс (разагна́ў, разве́яў) хма́ры;
щёку разнесло́ безл. шчаку́ разне́сла;
разнести́ зара́зу разне́сці зара́зу;
разнести́ снаря́дом разне́сці (разбі́ць) снара́дам;
как его́ разнесло́! як яго́ распе́рла!;
◊
разнести́ в пух и прах разбі́ць ушчэ́нт;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ігра́ць несов., в разн. знач. игра́ть;
і. на цымба́лах — игра́ть на цимба́лах;
і. вальс — игра́ть вальс;
◊ кроў ігра́е — кровь игра́ет;
і. на руку́ — игра́ть на́ руку;
і. на не́рвах — игра́ть на не́рвах;
і. у адну́ ду́дку — дуде́ть в одну́ дуду́ (ду́дку);
кі́шкі марш ігра́юць — живо́т подвело́;
і. пе́ршую (другу́ю) скры́пку — игра́ть пе́рвую (втору́ю) скри́пку;
і. ро́лю — игра́ть роль;
як дуду́ надзьму́ць, так дуда́ і ігра́е — посл. куда́ ве́тер ду́ет
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
свіста́ць несов.
1. в разн. знач. свиста́ть, свисте́ть;
дрозд сві́шча — дрозд сви́щет;
на сенажа́ці сві́шчуць ко́сы — на лугу́ сви́щут ко́сы;
с. усі́х наве́рх — свиста́ть всех наве́рх;
2. (издавать свист с помощью прибора) свисте́ть;
параво́з сві́шча — парово́з свисти́т;
с. у ду́дку — свисте́ть в ду́дку;
3. (литься) свиста́ть, хлеста́ть;
кроў сві́шча з ра́ны — кровь сви́щет (хле́щет) из ра́ны;
◊ с. у кула́к — свисте́ть (свиста́ть) в кула́к;
ве́цер ~шча ў кішэ́нях — ве́тер свисти́т в карма́нах
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ганя́ць несов.
1. в разн. знач. гоня́ть;
г. курэ́й — гоня́ть кур;
г. шар па білья́рдзе — гоня́ть шар по билья́рду;
ве́цер ганя́е хма́ры па не́бе — ве́тер гоня́ет ту́чи по не́бу;
дарма́ г. машы́ну — зря гоня́ть маши́ну;
г. з ме́сца на ме́сца — гоня́ть с ме́ста на ме́сто;
саба́кі ганя́юць за́йца — соба́ки гоня́ют за́йца;
г. на экза́мене па ўсім ку́рсе — гоня́ть на экза́мене по всему́ ку́рсу;
2. разг. оку́чивать;
◊ саба́к г. — соба́к гоня́ть;
хоць ваўко́ў ганя́й — соба́чий хо́лод
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
кида́ть несов., в разн. знач. кі́даць;
кида́ть у́голь в то́пки кі́даць ву́галь у то́пкі;
рефле́кторы кида́ли в лицо́ пото́ки я́ркого све́та рэфле́ктары кі́далі ў твар пато́кі я́ркага святла́;
кида́ть су́мку на дива́н кі́даць су́мку на кана́пу;
меня́ кида́ет в жар безл. мяне́ кі́дае ў гара́чку;
кида́ть дете́й без присмо́тра кі́даць дзяце́й без нагля́ду;
кида́ть но́вые подкрепле́ния воен. кі́даць но́выя падмацава́нні;
◊
кида́ть жре́бий кі́даць жэ́рабя;
кида́ть де́ньги на ве́тер кі́даць гро́шы на ве́цер;
кида́ть ка́мешки в (чей) огоро́д кі́даць каме́ньчыкі ў агаро́д (чый);
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)