бюракро́нім
[ад бюракр(атыя) + гр. onyma = імя]
слова або выраз, якія часта ўжываюцца сродкамі масавай інфармацыі і з’яўляюцца адлюстраваннем унітарнага мыслення і беднасці мовы.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
прафесіяналі́зм
(ад с.-лац. professionalis = прафесіянальны)
1) прафесіянальнае майстэрства (напр. музычны п.);
2) слова ці моўны зварот, уласцівы людзям якой-н. прафесіі, характэрны ім.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
głos, ~u
м.
1. голас;
na głos — уголас; голасна; моцна; гучна;
zedrzeć głos — сарваць голас;
podnosić (podnieść) głos — павышаць (павысіць) голас;
głos sumienia перан. голас сумлення;
głos krwi перан. а) голас крыві; інстынкт;
голас (покліч) роду;
daj głos! — голас! (каманда сабаку);
2. муз. голас; партыя;
pierwszy (drugi) głos — першы (другі) голас;
śpiewać na ~y — спяваць шматгалоссем;
3. голас; права гаварыць; слова;
zabrać głos — узяць слова;
dać głos — даць слова;
pozbawić ~u — пазбавіць слова;
głos doradczy — дарадчы голас;
głos decydujący — вырашальны голас;
oddać głos (na kogo) — аддаць свой голас (за каго); прагаласаваць (за каго);
mieć głos — а) мець слова; гаварыць; выказвацца;
мець права голасу;
głos ma ... — слова мае ... (формула пры абвяшчэнні выступоўцы);
głos słychać, osoby nie widać — кату па пяту; ад зямлі не адрос (звычайна пра дзяцей);
głos wołającego na puszczy — марны лямант у пустыні
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
up4 [ʌp] v. infml
1. падыма́ць, уздыма́ць; павялі́чваць;
They upped the prices. Яны павысілі цэны.
2. усхо́плівацца, уско́кваць, падско́кваць;
She upped and left without a word. Яна ўсхапілася і выйшла без аніводнага слова.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
вы́мучыць, ‑чу, ‑чыш, ‑чыць; зак., каго-што.
Разм.
1. Дамагчыся чаго‑н. настойлівымі патрабаваннямі, просьбамі. Вымучыць згоду.
2. Стварыць, зрабіць, выказаць што‑н. з вялікімі намаганнямі. Вымучыць верш, усмешку, слова.
3. Знясіліць; змардаваць. [Крысціне] смяртэльна надакучылі і дарэшты вымучылі яе ўсе бязмэтныя пошукі. Васілевіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
архаі́зм, ‑а, м.
Застарэлая з’ява, перажытак мінулага. І сам.. [дзяк], прапахлы царкоўнымі канонамі, выпетранымі і бяздушнымі, лампадным алеем і воскам царкоўных свечак, здаецца нейкім прыкрым архаізмам, варожым да ўсяго, што свежа і молада. Колас. // Слова, моўны выраз, граматычная форма, што выйшла з агульнага ўжывання.
[Грэч. archaismos.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
абнадзе́іць, ‑дзею, ‑дзеіш, ‑дзеіць; зак., каго.
Паабяцаўшы што‑н., запэўніўшы ў чым‑н., абудзіць надзею; суцешыць. Абнадзеіў настаўнік Сцёпку, ахвоты да навукі паддаў. Колас. Дзівіліся партызаны спакою і вытрымцы гэтага чалавека, дзівіліся і стараліся падтрымаць яго, сказаць спагадлівае слова, неяк абнадзеіць. Шчарбатаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
падшука́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., каго-што.
Разм. Падбіраючы, знайсці што‑н. неабходнае, прыдатнае. Падшукаць слова. Падшукаць работу. □ [Грышка:] — У вёску я не пайду.., а падшукаць новую кватэру можна... Чарот. Падшукалі лесарубы Кут у лесе, сэрцу любы, Слаўны кут лясны. Стаўце буданы! Кірэенка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ма́ксімум, ‑у, м.
1. Найбольшая велічыня, колькасць чаго‑н.; проціл. мінімум. Затраціць максімум энергіі.
2. у знач. прысл. Самае большае; не больш як. Засталося прайсці максімум пяць кіламетраў.
3. у знач. нязм. прым. (ставіцца пасля азначаемага слова). Тое, што і максімальны. Праграма-максімум.
[Лац. maximum — найбольшае.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
мікра...
Першая састаўная частка складаных слоў, якая абазначае: а) вельмі малы, дробны, напрыклад: мікраарганізм, мікрараён; б) звязаны з вывучэннем або вымярэннем вельмі малых прадметаў, велічынь, напрыклад: мікрааналіз, мікраскоп, мікрабіялогія; в) мільённая доля адзінкі меры, названай у другой частцы складанага слова, напрыклад: мікраампер, мікравольт.
[Ад грэч. mikrós — маленькі, малы.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)