захава́нне н.

1. (міру, стану) Erháltung f -;

зако́н захава́ння эне́ргіі фіз. Energíeerhaltungsgesetz n -es;

2. (рэчаў) Áufbewahrung f -, -en, Verwáhrung f -;

узя́ць на захава́нне in Verwáhrung néhmen*;

даць на захава́нне in Verwáhrung gében*

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

рэакты́ўны хім. фіз. Reaktións-, reaktív; Reagénz-;

рэакты́ўны рухаві́к Stráhltriebwerk n -(e)s, -e, Düsenantrieb m -(e)s, -e;

рэакты́ўны самалёт Stráhlflugzeug n -(e)s, -e, Düsenflugzeug n;

рэакты́ўны снара́д Rakétengeschoss n -es, -e

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

stos, ~u

м.

1. стос; куча;

2. вогнішча, касцёр;

spalić na ~ie — спаліць на вогнішчы;

stos pacierzowy — пазваночнік;

stos termoelektryczny фіз. тэрмаэлектрычная батарэя

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

elektryczny

elektryczn|y

электрычны;

prąd ~y — электрычны ток;

przewód ~y — электрапровад;

krzesło ~e — электрычнае крэсла;

instalacja ~a — электраабсталяванне;

ładunek ~y фіз. электрычны зарад

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

udar, ~u

м.

1. мед. удар;

udar cieplny — цеплавы ўдар;

udar słoneczny — сонечны ўдар;

udar mózgu (mózgowy) — апаплексічны ўдар; інсульт;

2. фіз. імпульс

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

krytyczny

krytyczn|y

крытычны;

~a chwila — крытычны момант;

temperatura ~a фіз. крытычная тэмпература;

pacjent jest w stanie ~ym — пацыент знаходзіцца ў крытычным стане

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

стано́ўчы

1. pósitiv; bestímmt, entschíeden;

стано́ўчы адка́з pósitive [bejáhende, zúsagende] Ántwort;

рабі́ць стано́ўчы ўплыў sich pósitiv áuswirken;

у стано́ўчым сэ́нсе im pósitiven Sinne;

2. матэм., фіз. pósitiv, Plus-;

стано́ўчая велічыня́ pósitive Größe;

стано́ўчая электры́чнасць pósitive Elektrizität

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

супрацьле́глы

1. (які знаходзіцца насупраць) gegenüberliegend;

супрацьле́глы бе́раг das gegenüberliegende Úfer, das ándere Úfer;

супрацьле́глыя по́люсы фіз. entgégengesetzte Pole;

у супрацьле́глым напра́мку in entgégengesetzter Ríchtung;

2. (пра думку і г. д.) entgégengesetzt, gégensätzlich, gégenteilig

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

няўсто́йлівы labíl; únsicher, ínstabil; nicht stándhaft; schwánkend; únbeständig, wándelbar (непастаянны);

няўсто́йлівая раўнава́га фіз. labíles Gléichgewicht;

быць у няўсто́йлівым стано́вішчы перан. in éiner únsicheren Láge sein (пра чалавека); auf der Kíppe stehen* (пра справу) (разм.)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

ГІДРААКУ́СТЫКА (ад гідра... + акустыка),

раздзел акустыкі, які вывучае распаўсюджванне гуку ў водным асяроддзі. Гідраакустыка ўключае тэарэт. даследаванні па прагназаванні структуры акустычных палёў, вывучэнне заканамернасцей распаўсюджвання гуку ў воднай прасторы для розных раёнаў Сусветнага акіяна, распрацоўку метадаў і сродкаў вымярэння параметраў гукавых палёў, эксперым. натурныя даследаванні.

Гукавыя хвалі ў водным асяроддзі распаўсюджваюцца на значныя адлегласці (напр., у дыяпазоне частот 500—2000 Гц далёкасць распаўсюджвання пад вадой гуку сярэдняй інтэнсіўнасці дасягае 15—20 км, у дыяпазоне ультрагуку — 3—5 км). Далёкасць распаўсюджвання акустычных імпульсаў у моры і акіяне абмяжоўваецца рэфракцыяй гуку (скрыўленнем шляху гукавога праменя) і наяўнасцю лакальных неаднароднасцей (часцінак, бурбалачак паветра і інш.), на якіх яны рассейваюцца і паглынаюцца. Скорасць гуку залежыць у асноўным ад гідрастатычнага ціску і слаістасці, абумоўленай размеркаваннем т-ры і салёнасці вады па глыбіні (мяняецца ў межах 1450—1540 м/с). З гэтай прычыны акустычныя хвалі могуць пераламляцца, а ў асобных выпадках на пэўнай глыбіні з’яўляюцца каналы звышдалёкага распаўсюджвання гуку (да тысяч км). Зменлівасць асяроддзя, яго неаднароднасць, наяўнасць межаў з непрадказальнымі характарыстыкамі, разнастайнасць фіз. працэсаў у водным асяроддзі — аб’ектыўныя фактары, якія ўскладняюць карэктнае апісанне працэсу распаўсюджвання гуку ў вадзе і стварэнне адэкватнай яму мадэлі. Прыкладная гідраакустыка займаецца распрацоўкай гідраакустычных прылад. Найб. пашыраны рэхалоты, гідралакатары, шумапеленгатары і інш. Яны выкарыстоўваюцца для даследавання акіяна, у навігацыйных мэтах, для рыбапрамысловай разведкі, пошукавых работ, вырашэння ваенных задач (пошукі падводных лодак праціўніка, бесперыскопная тарпедная атака і інш.). Распрацаваны і створаны мнагамэтавыя вымяральна-вылічальныя комплексы (вымярэнне часавых параметраў акустычных сігналаў, аналіз структуры шматпрамянёвых сігналаў і часавай стабільнасці характарыстык трас распаўсюджвання гуку працягласцю да некалькіх соцень кіламетраў).

На Беларусі даследаванні па гідраакустыцы вядуцца з 1971 у НДІ прыкладных фіз. праблем пры БДУ.

Літ.:

Урик Р.Д. Основы гидроакустики: Пер. с англ. Л., 1978;

Клей К., Медвин Г. Акустическая океанография: Пер. с англ. М., 1980.

А.​Ф.​Чарняўскі.

т. 5, с. 221

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)