padać

pada|ć

незак.

1. падаць; валіцца;

~ć wznak — падаць (валіцца) дагары;

~ć ze zmęczenia — падаць ад стомы;

2. падаць, ісці (пра ападкі);

śnieg padać — ідзе снег;

3. гінуць;

krowy ~ją — каровы здыхаюць;

4. падаць;

światło ~ło na środek stołu — святло падала на сярэдзіну стала;

~ć na cztery łapy — выходзіць з вады сухім

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

ulica

ulic|a

ж. вуліца;

na ~y — на вуліцы;

iść (jechać) ~ą — ісці (ехаць) па вуліцы;

przechodzić przez ~ę — пераходзіць [праз] вуліцу;

po drugiej stronie ~y — на тым (супрацьлеглым) баку вуліцы;

pokój od ~y — пакой вокнамі на вуліцу;

ślepa ~a — тупік;

wyrzucić kogo na ~ę — выкінуць каго на вуліцу; выгнаць (з хаты; з працы)

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

на​I прыназ. (зверху) auf, an (A на пыт. «куды?», D на пыт. «дзе?»);

на стол auf den Tisch;

на стале́ auf dem Tisch;

на сцяне́ an der Wand;

на сцяну́ an die Wand;

2. (пры ўказанні мэты) zu (D);

ісці на сход zur Versámmlung géhen*;

ісці́ на ле́кцыю zur Vórlesung géhen*;

3. (пры абазначэнні часу, тэрміну і г. д.) (на пыт. «калі?» an (D), in (D);

на насту́пным ты́дні in der nächsten Wóche; nächste Wóche;

на кані́кулах in den Féri¦en; (на пыт. «на які тэрмін?» für A);

на два дні für [auf] zwei Tage;

4. (для) zu (D), für (A);

5. (на суму) für (A);

я купі́ў кніг на сто рублёў ich káufte Bücher für húndert Rúbel;

6. (пры абмене) gégen (A);

ён абмяня́ў кні́гу на часо́піс er hat ein Buch gégen éine Zéitschrift getáuscht;

7. (пры размеркаванні) pro;

на душу́ насе́льніцтва pro Kopf der Bevölkerung;

памно́жыць на пяць mit fünf multiplizíeren;

два ме́тры на тры zwéimal drei Méter;

дзялі́ць на пяць durch fünf téilen;

е́хаць на трамва́і mit der Stráßenbahn fáhren*;

ляжа́ць на со́нцы in der Sónne líegen*

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

чым союз сравнит.

1. (в начале придаточного предложения с инф.) чем; вме́сто того́ что́бы;

чым ісці́ пяшко́м, лепш пае́хаць трамва́ем — чем (вме́сто того́ что́бы) идти́ пешко́м, лу́чше пое́хать трамва́ем;

2. (со сравнит. ст. и при союзе тым в др. предложениях) чем;

чым хутчэ́й, тым лепш — чем быстре́е, тем лу́чше;

3. (после сравнит. ст.) чем; не́жели;

яна́ зрабі́ла больш, чым ён — она́ сде́лала бо́льше, чем он;

гэ́та ўжо больш, чым дру́жба — э́то уже́ бо́льше, чем (не́жели) дру́жба;

◊ перш (ране́й) чым — пре́жде чем; пре́жде не́жели

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Krieg m -(e)s, -e вайна́;

éinen ~ áuslösen распалі́ць вайну́;

éinen ~ erklären аб’яві́ць вайну́;

in den ~ zíehen* ісці́ на вайну́;

~ bis aufs Mésser вайна́ не на жыццё, а на смерць;

den ~ entfésseln развяза́ць вайну́;

den ~ führen ве́сці вайну́;

zum ~(e) rüsten узбро́йвацца, рыхтава́цца да вайны́;

zum ~ tréiben* уця́гваць у вайну́

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

náchgeben*

1. vt дадава́ць, дабаўля́ць

2. vi

1) паддава́цца;

der Bóden gibt nach грунт ідзе́ з-пад ног

2) слабе́ць

3) (j-m in D) уступа́ць (каму-н. у чым-н.), саступа́ць; ісці́ на ўсту́пкі (каму-н.), пагаджа́цца (з кім-н., з чым-н.);

éiner Éinsicht ~ абразу́міцца, прыйсці́ да ро́зуму, аду́мацца

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Ségel n -s, - ве́тразь, па́рус;

die ~ híssen [béisetzen, sétzen, áufziehen*] падня́ць [паста́віць, нацягну́ць] ве́тразі;

◊

álle ~ béisetzen перан. пусці́ць у ход усе́ сро́дкі;

die ~ réffen [bérgen*, éinziehen*] зняць [скруці́ць, паме́ншыць] ве́тразі;

die ~ klar máchen падня́ць ве́тразі, падрыхтава́ць су́дна да пла́вання [бо́ю];

únter ~n géhen* плыць пад ве́тразямі;

mit vóllen ~n fáhren* ісці́ на ўсі́х ве́тразях (тс. перан.)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

лама́цца

1. (распадацца) zerbréchen* vi (s), bréchen* vi (s), in Stücke géhen*;

2. (пра голас) bréchen* vi (s);

у яго́ лама́ецца го́лас er ist im Stímmbruch [Stímmwechsel];

3. (гнуцца) sich bíegen*; перан. voll gestópft [voll gepfrópft (разм.)] sein (пра шафы, куфры); bréchend [zum Bérsten] voll sein (ад чаго-н. mit D); strótzen vi (ад чаго-н. von, vor D);

стол лама́ўся ад страў der Tisch bog sich únter der Last der Spéisen;

4. (ісці напралом) stürmen vt; mit Gewált éinzudringen súchen;

◊

лама́цца ў адчы́неныя дзве́ры óffene Türen éinrennen*

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

кане́ц, -нца́, мн. -нцы́, -нцо́ў, м.

1. Мяжа, край, апошняя кропка працягласці ў прасторы чаго-н., а таксама прылягаючая да іх частка.

К. дарогі.

К. горада.

К. часопіса.

2. Апошні момант чаго-н., што мае працягласць у часе, а таксама час, звязаны з гэтым момантам.

К. вясны.

3. Адрэзак шляху пэўнай працягласці; адлегласць паміж двума пунктамі (разм.).

Такі к. прайшлі пехатой!

4. Вяроўка, канат для прычалу суднаў (спец.).

Швартовы к.

5. перан. Смерць, гібель (разм.).

6. толькі мн. Астаткі нітак асновы, якія не могуць быць датканы і адразаюцца ад палатна (спец.).

◊

Адзін канец (разм.) — усё роўна, няхай будзе так.

Без канца (разм.) — вельмі доўга, вельмі многа, бесперапынна.

Да канца — канчаткова, поўнасцю.

Звесці канцы з канцамі (разм.) — з цяжкасцю задаволіць жыццёвыя патрэбы, ледзь укласціся ў суму даходу, заработку.

З усіх канцоў — адусюль, з розных бакоў.

Канца (канца-краю) не відаць (няма) (разм.) — пра тое, чаго вельмі многа, што цягнецца доўга.

Канцы з канцамі не сходзяцца (разм.) —

1) няма ўзгодненасці, адпаведнасці паміж рознымі часткамі, бакамі чаго-н.;

2) у каго не хапае чаго-н. на ўвесь вызначаны перыяд.

Канцы ў ваду (разм.) — ніякіх слядоў (злачынства, правіннасці) не засталося.

На благі канец — пры найгоршых абставінах, у горшым выпадку.

Пад канец — пры заканчэнні.

У два канцы — туды і назад (ехаць, ісці і пад.).

|| памянш. ко́нчык, -а, мн. -і, -аў, м. (да 1 і 6 знач.).

К. ніткі.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

на¹, прыназ.

I. з В і М.

1. Ужыв. пры абазначэнні месца ці прадмета, на паверхні якога знаходзіцца хто-, што-н. або куды накіраваны рух, дзеянне.

На стале.

Напісаць на паперы.

Легчы на ложак.

Выйсці на паляну.

2. Ужыв. пры абазначэнні месца або часу дзеяння, а таксама асобы ці прадмета, якія з’яўляюцца аб’ектам дзеяння.

Ісці на працу.

Запланаваць сустрэчу на вечар.

Затрымаць погляд на субяседніку.

Вынесці пытанне на агульны сход.

II. з В.

1. Ужыв. пры абазначэнні тэрміну, прамежку часу.

Запас на зіму.

Спазніцца на гадзіну.

2. Ужыв. для абазначэння прадмета, які з’яўляецца прыладай, інструментам, сродкам для якога-н. дзеяння.

Узяць на буксір.

Зашпіліць на ўсе гузікі.

3. Ужыв. пры абазначэнні колькасці, меры, якія вызначаюць межы чаго-н.

Наваколле відаць на пяць кіламетраў.

Работы на гадзіну.

4. Ужыв. пры ўказанні на мэту, прызначэнне якога-н. дзеяння, прадмета.

Спяшацца на дапамогу.

Сабрацца на вячэру.

Лес на будоўлю.

5. Ужыв. пры абазначэнні спосабу дзеяння, стану.

Расказваць на памяць.

Паверыць на слова.

Зрабіць на свой густ.

III. з М.

1. Ужыв. пры абазначэнні спосабу ўтварэння дзеяння або характару выяўлення працэсу.

Поўзаць на карачках.

Усё рабіць на хаду.

2. Ужыв. для абазначэння прадмета, пры дапамозе якога ўтвараецца дзеянне.

Смажыць на алеі.

Рухавік працуе на бензіне.

3. Пры паўтарэнні назоўнікаў паказвае на наяўнасць вялікай колькасці чаго-н. (разм.).

Лата на лаце.

Калдобіна на калдобіне.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)