Verbum

ДЭШТ (перс. пустыня),

назва пустынных раўнін на Іранскім нагор’і, у Сярэдняй Азіі і Зах. Кітаі. Пераважаюць бязводныя, друзаватыя і галечнікавыя паверхні, саланчакі. Тэрмін «Д.» уваходзіць у састаў уласных назваў пустынь Дэштэ-Кевір, Дэштэ-Лут, Дашты-Марго і інш.

т. 6, с. 366

КАНГРЭ́С (ад лац. congressus сустрэча, сход),

1) з’езд, нарада, пасяджэнне ці інш. падобнае мерапрыемства звычайна міжнар. характару.

2) У некат. краінах назва парламента (напр., у ЗША), паліт. партыі (Індыйскі нац. К.).

3) Вышэйшы орган некат. міжнар. арг-цый.

т. 7, с. 577

«КАЦЮ́ША»,

народная назва баявых машын рэактыўнай артылерыі ў Вял. Айч. вайну. Мяркуюць, што паходжанне назвы звязана з заводскай маркай (літара «К»), якая была на машыне, і з аднайм. папулярнай песняй. Іл. «К» (БМ-13) гл. ў арт. Артылерыя.

т. 8, с. 193

КУНІ́ЧНІКІ,

у ВКЛ у 15—17 ст. назва людзей, якія бралі ў арэнду ворную зямлю і інш. ўгоддзі за пэўную плату — куніцу. К. выступалі сяляне, мяшчане, баяры, зямяне, татары і інш. Найб. К было ў Жамойці.

В.​С.​Пазднякоў.

т. 9, с. 22

«ЛА́СТАЎЧЫНЫ ГНЁЗДЫ»,

гнёзды некаторых відаў саланган — птушак падатр. стрыжоў, падобныя да ластаўчыных (адсюль назва). Пабудаваны з выдзяленняў пад’язычных слінных залоз. Саланганы прымацоўваюць іх пад столлю ў глыбіні высокіх пячор і гротаў. У некат. краінах Паўд.-Усх. Азіі «Л.г.» — далікатэс.

т. 9, с. 144

МАВЕРАНА́ХР (араб., літар. тое, што за ракой),

сярэдневяковая назва тэрыторыі па правым беразе р. Амудар’я. З’явілася ў час араб. заваяванняў 7—8 ст. Пазней М. называліся землі паміж рэкамі Сырдар’я і Амудар’я, дзе буйнейшымі гарадамі былі Бухара, Самарканд, Худжанд.

т. 9, с. 441

МАРЫ́ЙЦЫ (саманазва мары, старая назва чарамісы),

народ, карэннае насельніцтва Марыйскай Рэспублікі (гл. Марый Эл) і суседніх абласцей Паволжа і Урала. Усяго ў Расіі 644 тыс. М. (1992). Мова марыйская. Вернікі ў большасці праваслаўныя, значная частка М. вызнае традыц. вераванні.

т. 10, с. 157

МАРЫЯНЕ́ТКА (ад франц. marionnette першапачаткова — назва фігурак, якія паказвалі дзеву Марыю ў сярэдневяковым лялечным тэатры),

1) тэатральная лялька, якой кіруе акцёр пры дапамозе спец. прыстасаванняў.

2) Чалавек, урад ці дзяржава, якія паслухмяна дзейнічаюць па ўказцы, па волі іншых.

т. 10, с. 160