МІ́НСКАЯ ЦАРКВА́ СВЯТО́ГА ДУ́ХА І БАЗЫЛЬЯ́НСКІЯ МАНАСТЫРЫ́,
помнік архітэктуры рэнесансу ў Мінску.
Засн. ў 1616 на Высокім рынку (цяпер пл. Свабоды). Комплекс уключаў будынак царквы, жылыя карпусы мужчынскага і жан. манастыроў, гасп. пабудовы, быў абнесены мураванай сцяной; выкарыстоўваўся таксама ў абарончых мэтах. Царква Святога Духа (закладзена пасля 1636) — 1-нефавы бязвежавы храм, накрыты высокім 2-схільным дахам (тарцы закрыты аднолькавымі па вышыні і канфігурацыі шчытамі) з 5-граннай алтарнай апсідай.
Гал. фасад падзелены 4 пілястрамі карынфскага ордэра на 3 часткі. У цэнтр. ч. знаходзіўся партал, над ім — паўцыркульнае акно з ляпнымі ліштвамі, абапал яго плоскія нішы аналагічнай формы. Інтэр’еры царквы ўпрыгожаны 5 драўлянымі і мураванымі разнымі алтарамі з жывапіснымі кампазіцыямі. На хорах быў арган (майстар Л.Клімовіч, 1779). У 2-й пал. 18 ст. інтэр’еры рэканструяваны (майстры: муляр Р.Сніджнецкі, мазаічнік Я.Будрэвіч). З 1795 вядома як Петрапаўлаўскі сабор. Пасля пажару 1835 перабудавана ў псеўдарус. стылі (1846—50, арх. Г.Валерт). Новы іканастас зроблены І.Ягоравым, абразы — Ф.Бруні і Г.Зубковым. Рэканструяваны ў 1895—97 (арх. Я.Марозаў, В.Струеў). На ПдУ комплексу знаходзіўся Мінскі Святадухаўскі манастыр базыльянак, які злучаўся з царквой крытай галерэяй, у 1650 да паўн.-зах. фасады царквы прыбудавана капліца манастыра. З ПдУ да царквы прымыкаў 3-павярховы прамавугольны ў плане корпус мужчынскага манастыра. З 1795 у ім знаходзілася рэзідэнцыя правасл. архіепіскапа, у 1799 перабудаваны ў дваранскае вучылішча (арх. Ф.Крамер; дабудаваны 3-павярховы флігель з 2-светлавой тэатр. залай, існавала ў 1799—1817), якое ў 1803 ператворана ў мужчынскую гімназію. У 1852 корпус перабудаваны і прыстасаваны пад адм. будынак. Царква ўзарвана ў 1936.
У.М.Дзянісаў, Л.У.Іванова, В.Р.Кукуня.
т. 10, с. 429
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Мінская доследная станцыя па каларадскім жуку, нематодах і раку бульбы Усесаюзнага інстытута аховы раслін 2/17
Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)
мі́нскі
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
мі́нскі |
мі́нская |
мі́нскае |
мі́нскія |
| Р. |
мі́нскага |
мі́нскай
мі́нскае |
мі́нскага |
мі́нскіх |
| Д. |
мі́нскаму |
мі́нскай |
мі́нскаму |
мі́нскім |
| В. |
мі́нскі (неадуш.)
мі́нскага (адуш.) |
мі́нскую |
мі́нскае |
мі́нскія (неадуш.)
мі́нскіх (адуш.) |
| Т. |
мі́нскім |
мі́нскай
мі́нскаю |
мі́нскім |
мі́нскімі |
| М. |
мі́нскім |
мі́нскай |
мі́нскім |
мі́нскіх |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
віле́йска-мі́нскі
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
віле́йска-мі́нскі |
віле́йска-мі́нская |
віле́йска-мі́нскае |
віле́йска-мі́нскія |
| Р. |
віле́йска-мі́нскага |
віле́йска-мі́нскай
віле́йска-мі́нскае |
віле́йска-мі́нскага |
віле́йска-мі́нскіх |
| Д. |
віле́йска-мі́нскаму |
віле́йска-мі́нскай |
віле́йска-мі́нскаму |
віле́йска-мі́нскім |
| В. |
віле́йска-мі́нскі (неадуш.)
віле́йска-мі́нскага (адуш.) |
віле́йска-мі́нскую |
віле́йска-мі́нскае |
віле́йска-мі́нскія (неадуш.)
віле́йска-мі́нскіх (адуш.) |
| Т. |
віле́йска-мі́нскім |
віле́йска-мі́нскай
віле́йска-мі́нскаю |
віле́йска-мі́нскім |
віле́йска-мі́нскімі |
| М. |
віле́йска-мі́нскім |
віле́йска-мі́нскай |
віле́йска-мі́нскім |
віле́йска-мі́нскіх |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
по́лацка-мі́нскі
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
по́лацка-мі́нскі |
по́лацка-мі́нская |
по́лацка-мі́нскае |
по́лацка-мі́нскія |
| Р. |
по́лацка-мі́нскага |
по́лацка-мі́нскай
по́лацка-мі́нскае |
по́лацка-мі́нскага |
по́лацка-мі́нскіх |
| Д. |
по́лацка-мі́нскаму |
по́лацка-мі́нскай |
по́лацка-мі́нскаму |
по́лацка-мі́нскім |
| В. |
по́лацка-мі́нскі (неадуш.)
по́лацка-мі́нскага (адуш.) |
по́лацка-мі́нскую |
по́лацка-мі́нскае |
по́лацка-мі́нскія (неадуш.)
по́лацка-мі́нскіх (адуш.) |
| Т. |
по́лацка-мі́нскім |
по́лацка-мі́нскай
по́лацка-мі́нскаю |
по́лацка-мі́нскім |
по́лацка-мі́нскімі |
| М. |
по́лацка-мі́нскім |
по́лацка-мі́нскай |
по́лацка-мі́нскім |
по́лацка-мі́нскіх |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
камісіяне́р, ‑а, м.
Пасрэднік у гандлёвых здзелках, які выконвае за ўзнагароду гандлёвыя даручэнні. Мінская гарадская ўправа закупіла ў Кіеўскай губерні партыю мукі праз нейкага камісіянера.. Апошні, карыстаючыся цяжкім становішчам, даставіў муку, непрыгодную для спажывання. «Весці».
[Фр. commissionare.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
мільённы, ‑ая, ‑ае.
1. Ліч. парадк. да мільён. Мільённая частка метро.
2. Які ацэньваецца ў мільён, складае, налічвае мільён (мільёны). Сельскагаспадарчы год прынёс калгасу мільённы даход. Шчарбатаў. Мінская магістраль!.. Па табе пойдуць на беларускую зямлю тысячы салдат, каб вярнуць зноў наш народ у мільённую дружную сям’ю. Мележ.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
чыта́ч, ‑а, м.
1. Той, хто чытае якія‑н. творы, да каго звернуты творы пісьменнасці. Мова і стыль — гэта тыя формы, у якіх падаецца чытачу думка твора. Чорны. «А дні ідуць» — кніга, высока ацэненая друкам і па заслугах прынятая чытачом. «Полымя».
2. Наведвальнік, абанент грамадскай бібліятэкі, чытальні. Звыш дзевяці тысяч чытачоў абслугоўвае Мінская бібліятэка № 10. «ЛіМ».
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Ту́мул ‘шум, вэрхал’ (мін., Цыхун, вусн. паведамл.), ст.-бел. тумультъ, тумултъ, тумолтъ, тулмутъ ‘гвалт, зборышча, сумятня’ (1595 г., ГСБМ, Карскі 1, 390). Запазычана са ст.-польск. tumult ‘тс’, ‘шум, гам, гоман, галас, неспакой’, якое з лац. tumultus ‘тс’, ‘бунт’ (Булыка, Лекс. запазыч., 41); мінская гарадская форма, відаць, праз ід. tuml ‘глум, галас, мітусня, вэрхал, гоман’, што да с.-в.-ням. tumel ‘шум, неспакой, зборышча’ (Астравух, Ідыш-бел. сл., 808).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
МІ́НСКАЕ ГЕНЕРА́Л-ГУБЕРНА́ТАРСТВА,
адм.-тэр. адзінка ў Рас. імперыі ў 1831—34 з цэнтрам ў Мінску. У сувязі з паўстаннем 1830—31 у Польшчы Мінская губерня паводле ўказа Сената ад 8.1.1831 была далучана да Беларускага генерал-губернатарства. Пасля таго, як паўстанне пашырылася на Беларусь і Літву (сак.—крас. 1831), Мінская губ. паводле ўказа Сената ад 8.4.1831 вылучана ў самаст. генерал-губернатарства; у 1834 М. г.-г. скасавана.
т. 10, с. 411
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)