прыглушы́ць сов.
1. в разн. знач. приглуши́ть;
п. го́лас — приглуши́ть го́лос;
п. мато́р — приглуши́ть мото́р;
2. перен. (заглушить) приглуши́ть, подави́ть;
п. ініцыяты́ву — подави́ть инициати́ву;
3. слегка́ оглуши́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
гро́мкий
1. гу́чны, мо́цны;
гро́мкий го́лос гу́чны (мо́цны) го́лас;
2. перен. гу́чны; (о славе — ещё) шыро́кі, гро́мкие слова́ гу́чныя сло́вы;
гро́мкий проце́сс гу́чны працэ́с;
гро́мкая сла́ва гу́чная (шыро́кая) сла́ва;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прані́клівы
1. (наблюдательный, замечающий многое) проница́тельный, проникнове́нный, зо́ркий;
п. ро́зум — проница́тельный (проникнове́нный, зо́ркий) ум;
2. прони́зывающий;
~вая золь — прони́зывающая сы́рость;
3. (с большим убеждением) проникнове́нный;
п. го́лас — проникнове́нный го́лос
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Non male respondit, male enim prior ille rogaverat
Не ён дрэнна адказаў, а яго папярэдне дрэнна запыталі.
Не он плохо ответил, а его прежде плохо спросили.
бел. Якое пытанне, такое і адпавяданне. На добрае пытанне добрае і адпавяданне.
рус. Каков привет, таков ответ. Как аукнется, так и откликнется. Каковы встречи, таковы и речи. На глупый вопрос шальной ответ.
фр. Telle voix, tel écho (Каков голос, такое и эхо). A bon salut bon accueil (На хорошее приветствие хороший приём). Telle demande telle réponse (Каков вопрос, таков ответ).
англ. To answer the fool according to his folly (Отвечать дураку в соответствии с его глупостью).
нем. Wie die Frage, so die Antwort (Каков вопрос, таков ответ).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
БО́ХАН (Дарафей Дарафеевіч) (4.2.1878, Мінск — 1942),
рускі паэт, празаік, перакладчык, публіцыст, крытык. Вучыўся ў Полацкім кадэцкім корпусе і Канстанцінаўскім ваен. вучылішчы ў Пецярбургу. Служыў у арміі, артылерыйскі штабс-капітан. З канца 1890-х г. журналіст у Мінску. Супрацоўнік газ. «Минский листок», «Северо-Западный край», «Голос провинции» (у 1907 яе рэдактар), «Минские ведомости» і інш. У 1907 асуджаны за змяшчэнне ў «Голосе провинции» антыўрадавых матэрыялаў. У 1919 супрацоўнік Наркамасветы БССР. У 1920—30-я г. ў розных рус. арг-цыях у Вільні. Чытаў лекцыі па бел. л-ры. У час Вял. Айч. вайны трапіў у армію Андэрса. Памёр за мяжою. У вершах услаўляў барацьбітоў за волю, падчас рэакцыі выяўляў настроі песімізму. Пісаў гіст. паэмы («Князь Глеб Усяславіч», 1899), паэмы паводле бел. нар. паданняў («Вір», 1898; «Два браты», 1899; «Вадзянік», «Помста шынкара», 1900), апавяданні, нарысы, фельетоны. У рэцэнзіях, публіцыст. і літ.-крытычных артыкулах выступаў супраць натуралізму і дэкадэнцтва, адстойваў рэалізм. Збіраў і апрацоўваў мясц. паданні («Вока Хрыстова: Мінскае паданне», 1898; «Мінскія паданні і легенды», 1901). Пераклаў на рус. мову «Слова пра паход Ігаравы» (пад назваю «Ігар, князь Северскі», 1897), творы польск. паэтаў (зб. «З польскай паэзіі», 1906).
Літ.:
Бас І. Літаратуразнаўчыя эцюды. Мн., 1977;
Яго ж. Справа аб Дарафею Бохану // Маладосць. 1976. № 8;
Зарэмба Л.І. Новыя звесткі пра літаратурную дзейнасць Д.Д.Бохана // Веснік БДУ. Сер. 4. 1993. № 3;
Zienkiewicz T. Dorofiej Bochan — tłumacz literatury polskiej na język rosyjski i krytyk // Polsko-wschodniosłowiańskie powiązania kulturowe, literackie i językowe 1. Literatura i kultura. Olsztyn, 1994.
І.У.Саламевіч.
т. 3, с. 224
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
чалаве́чы
1. (относящийся к человеку, свойственный человеку) челове́ческий, челове́чий;
ч. род — челове́ческий (челове́чий) род;
~чая прыро́да — челове́ческая приро́да;
ч. го́лас — челове́ческий го́лос;
2. (гуманный) челове́чный, челове́ческий;
~чае абыхо́джанне — челове́чное обраще́ние
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прыці́шваць несов.
1. (о звучании) ослабля́ть; де́лать ти́ше; (голос — ещё) понижа́ть;
2. (движение) замедля́ть;
3. (делать слабее по силе) умеря́ть;
4. успока́ивать, унима́ть;
5. (боль) успока́ивать, унима́ть;
1-5 см. прыці́шыць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
РАСКО́ЛЬНІКАЎ (сапр. Ільін) Фёдар Фёдаравіч
(28.1.1892, С.-Пецярбург — 12.9.1939),
савецкі ваен. і дзярж. дзеяч, дыпламат і літаратар. Скончыў у Пецярбургу політэхн. ін-т (1913) і Асобныя гардэмарынскія класы (1917). Бальшавік з 1910. У 1912 1-ы сакратар рэдакцыі газ. «Правда», высланы ў Германію (вярнуўся ў 1913 па амністыі). З 1914 у ВМФ, мічман. У 1917 рэдактар кранштацкай газ. «Голос правды», таварыш (нам.) старшыні Кранштацкага савета рабочых, салдацкіх і матроскіх дэпутатаў, старшыня Кранштацкага к-та бальшавікоў. Удзельнік Кастр. рэвалюцыі 1917. Да 1921 у сав. ВМФ, у т. л. камісар Марскога ген. штаба ў Петраградзе (з ліст. 1917), нам. наркома па марскіх справах (1918), каманд. Волжска-Каспійскай ваен. флатыліяй (з 1919) і Балт. флотам (1920—21). З 1921 паўпрэд РСФСР у Афганістане. З 1924 заг. аддзела ў Выканкоме Камінтэрна, рэдактар час. «Молодая гвардия» і «Красная новь». З 1928 старшыня Галоўрэперткома, нач. Галоўмастацтва. З 1930 зноў на дыпламат. працы; паўпрэд СССР у Эстоніі, Даніі, з 1934 у Балгарыі. У 1938 адкліканы, але, з прычыны пагрозы арышту, адмовіўся вярнуцца ў СССР, жыў у Францыі. У 1939 абвешчаны Вярх. судом СССР па-за законам. Выступіў у замежным друку з заявамі «Адкрыты ліст Сталіну» і «Як мяне зрабілі «ворагам народа» (абедзве 1939), у якіх выкрываў рэпрэсіўны, антынар. характар створанай Сталіным у СССР дыктатарскай сістэмы. Памёр у г. Ніца (Францыя). У 1963 пасмяротна рэабілітаваны. Аўтар кнігі ўспамінаў «Кранштат і Піцер у 1917 г.» (1925, 2-е выд. 1990), сац. трагедыі «Рабесп’ер» (1930), «Апавяданняў мічмана Ільіна» (1934), навел і інш. твораў.
Тв.:
О времени и о себе: Воспоминания, письма, документы. Л., 1989.
Літ.:
Гребельский З.В. Федор Раскольников. М., 1988.
У.Я.Калаткоў.
т. 13, с. 353
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ака́звацца I несов.
1. ока́зываться; см. аказа́цца I;
2. страд. ока́зываться; см. ака́зваць
ака́звацца II несов.
1. (говорить что-л.) подава́ть го́лос;
2. (откликаться на зов) отзыва́ться;
1, 2 см. аказа́цца II
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
недаліка́тны
1. неделика́тный, неве́жливый, неучти́вый, нескро́мный;
~ныя паво́дзіны — неделика́тное (неве́жливое, неучти́вое, нескро́мное) поведе́ние;
2. неделика́тный, нетакти́чный, беста́ктный, нескро́мный;
~нае пыта́нне — неделика́тный (нетакти́чный, беста́ктный) вопро́с;
3. гру́бый; ре́зкий;
н. го́лас — гру́бый (ре́зкий) го́лос
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)