ПАВЕ́РХНЕВЫ ІНТЭГРА́Л,

інтэграл ад функцыі, зададзенай на якой-н. паверхні. Выкарыстоўваюцца пры рашэнні фіз. задач.

Да П.і. зводзіцца, напр., задача вылічэння масы, размеркаванай па зададзенай паверхні з пераменнай паверхневай шчыльнасцю (П.і. 1-га роду), што вядзе да вылічэння двайных інтэгралаў (гл. Кратны інтэграл). Некаторыя задачы фізікі, напр., задача вызначэння патоку вадкасці праз зададзеную паверхню, зводзяцца да вылічэння П.і., дзе паверхня мяркуецца арыентаванай (мае зададзены дадатны напрамак нармалі да яе). Такія інтэгралы наз. П.і. 2-га роду і звязаны з трайнымі інтэграламі па аб’ёме, які абмежаваны зададзенай паверхняй (гл. Астраградскага формула), а таксама з крывалінейнымі інтэграламі ўздоўж замкнутага контура, які абмяжоўвае зададзеную паверхню (гл. Стокса формула).

т. 11, с. 465

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ПАДО́БНАСЦЬ,

адпаведнасць паміж аднароднымі з’явамі, калі ўсе колькасныя характарыстыкі адной з’явы атрымліваюцца прапарцыянальным пераўтварэннем аднайм. характарыстык другой. Умовы П. вывучае падобнасці тэорыя.

Фіз. П. можна разглядаць як абагульненне геаметрычнай П. 2 геам. фігуры падобныя, калі адносіны ўсіх адпаведных даўжынь аднолькавыя. Гэтыя адносіны наз. каэф. П. або маштабам. Калі маштаб вядомы, то простым множаннем на значэнне маштабу памераў адной геам. фігуры атрымліваюцца памеры другой, падобнай ёй геам. фігуры. Акрамя П. фігур, разглядаецца таксама падобнае пераўтварэнне плоскасці (прасторы). Усякае падобнае пераўтварэнне можна ажыццявіць паслядоўным выкананнем гаматэтыі, руху і адбітку. П. і падобнымі пераўтварэннямі карыстаюцца ў мадэліраванні, чарчэнні і інш. тэхн. дастасаваннях геаметрыі.

М.У.Паўлюкевіч.

т. 11, с. 503

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

стано́ўчы

1. pósitiv; bestímmt, entschíeden;

стано́ўчы адка́з pósitive [bejáhende, zúsagende] Ántwort;

рабі́ць стано́ўчы ўплыў sich pósitiv áuswirken;

у стано́ўчым сэ́нсе im pósitiven Sinne;

2. матэм., фіз. pósitiv, Plus-;

стано́ўчая велічыня́ pósitive Größe;

стано́ўчая электры́чнасць pósitive Elektrizität

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

супрацьле́глы

1. (які знаходзіцца насупраць) gegenüberliegend;

супрацьле́глы бе́раг das gegenüberliegende Úfer, das ándere Úfer;

супрацьле́глыя по́люсы фіз. entgégengesetzte Pole;

у супрацьле́глым напра́мку in entgégengesetzter Ríchtung;

2. (пра думку і г. д.) entgégengesetzt, gégensätzlich, gégenteilig

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

няўсто́йлівы labíl; únsicher, ínstabil; nicht stándhaft; schwánkend; únbeständig, wándelbar (непастаянны);

няўсто́йлівая раўнава́га фіз. labíles Gléichgewicht;

быць у няўсто́йлівым стано́вішчы перан. in éiner únsicheren Láge sein (пра чалавека); auf der Kíppe stehen* (пра справу) (разм.)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

absolutny

absolutn|y

абсалютны, поўны, вычарпальны, неабмежаваны;

~a cisza — поўная цішыня;

~a większość — абсалютная большасць;

zero ~e фіз. абсалютны нуль;

~e szczęście — бязмежнае шчасце

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

радыя́цыя ж. фіз., ядзерн. Stráhlung f -, Radiatión f;

со́нечная радыя́цыя Sónnenstrahlung f -;

праніка́льная радыя́цыя dúrchdringende Stráhlung (пры выбуху); Höhenstrahlung f - (касмічная);

інтэнсі́ўнасць радыя́цыі Stráhlungsintensität f -;

засцяро́га ад радыя́цыі Stráhlungsschutz m -es;

ко́лькасць радыя́цыі Stráhlungsmenge f -

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

крыты́чна прысл., крыты́чны

1. (звязаны з крытыкай) krítisch;

крыты́чныя арты́кулы krítische Ártikel;

крыты́чная літарату́ра krítische Literatúr;

крыты́чны ро́зум філас. krítischer [prüfender] Verstánd;

2. (пераломны, вызначальны) krítisch;

крыты́чны стан éine krítische Láge;

крыты́чная ма́са фіз. krítische Másse

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

магу́тнасць ж.

1. Macht f -; Gewáltigkeit f -;

2. тэх., фіз. Léistung f -, -en;

максіма́льная магу́тнасць Höchstleistung f;

кары́сная магу́тнасць Nútzleistung f;

на ўсю магу́тнасць (пра гук) mit höchster Láutstärke;

3. геал. Mächtigkeit f -, Dícke f -

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

Ваганні (фіз.) 1/303, 592; 2/538; 3/68, 69, 196, 285, 362, 458; 4/326, 370; 7/477; 10/67, 464; 11/46

- » - гарманічныя, гл. Гарманічныя ваганні

- » - затухальныя, гл. Затухальныя ваганні

- » - ўласныя, гл. Уласныя ваганні

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)